• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skały osadowe

    Przeczytaj także...
    Kłodawa – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie kolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kłodawa. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. konińskiego.Guano – odchody ptaków morskich (głównie kormoranów, pelikanów i głuptaków) lub nietoperzy, gromadzące się od wieków na powierzchni ziemi lub w jaskiniach, na terenach suchych, głównie na zachodnich wybrzeżach Ameryki Południowej (Chile, Peru) i wyspach sąsiednich. Grube pokłady eksploatowane są jako cenny nawóz naturalny. W krajach posiadających największe jego zasoby, tworzy się strefy chronione, dla kolonii ptaków które przyczyniają się do najszybszego przyrostu pokładów guana, zwłaszcza głuptaków i kormoranów.
    Sferosyderyt – nazwa pochodzi z (gr. shaíra = kula oraz sídēros = żelazo). Jest to skała osadowa, zbudowana głównie z syderytu, z domieszkami kalcytu, manganu, magnezu oraz mieszaniny minerałów ilasto-piaszczystych.
    Triassic Utah.JPG

    Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przenoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.

    Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z różnych skał i minerałów o średnicy większej niż 2 mm, do nawet kilku centymetrów.Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.

    Ze względu na sposób powstania wyróżnia się:

  • skały okruchowe (klastyczne) – powstałe w wyniku nagromadzenia materiału pochodzącego z rozkruszenia starszych skał, jego przetransportowania i osadzenia przez wodę, wiatr lub lód:
  • skały bardzo drobnookruchowe (pelity): , iłowiec, łupek ilasty;
  • skały drobnookruchowe (aleuryty): muł, mułowiec, łupki osadowe;
  • skały średniookruchowe (psamity): piasek, piaskowiec, arkoza, szarogłaz;
  • skały grubookruchowe (psefity): gruz, żwir, brekcja, zlepieniec;
  • skały piroklastyczne - powstałe z materiałów wyrzuconych w powietrze w czasie erupcji wulkanicznej, np. tuf wulkaniczny, tufit;
  • skały rezydualne (alitowe, regolit) - zwietrzelina powstała "in situ" (na miejscu) w wyniku wietrzenia skał (przede wszystkim węglanowych):
  • terra rossa, lateryt, boksyt.
  • skały chemogeniczne (pochodzenia chemicznego) - powstałe w wyniku rozpuszczenia składników skał starszych i ponownego wytrącenia osadu wskutek parowania lub reakcji chemicznych z udziałem (albo bez) organizmów żywych:
  • węglanowewapienie, dolomit, margiel - skała mieszana;
  • skały krzemionkowe – gejzeryt, kwarcyt, krzemień, rogowiec, martwica krzemionkowa, opoka;
  • skały żelaziste – żelaziak, ruda darniowa;
  • skały gipsowe i skały solne – gips, anhydryt, sól kamienna, sole potasowe;
  • skały fosforanowe – fosforyt, guano;
  • skały manganowe, siarkowe (siarka rodzima), skały strontowe, skały barytowe, skały fluorytowe;
  • skały organogeniczne
  • Przykłady skał osadowych[]

  • Sól kamienna z Kłodawy – przykład ewaporatu

    Wieliczka (niem. Groß Salz) – miasto powiatowe w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Wieliczka oraz władz powiatu. Według danych GUS z 31 grudnia 2012 r. miasto liczyło 20 988 mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 13,41 km².Reakcja chemiczna – każdy proces, w wyniku którego pierwotna substancja zwana substratem przemienia się w inną substancję zwaną produktem. Aby cząsteczka substratu zamieniła się w cząsteczkę produktu konieczne jest rozerwanie przynajmniej jednego z obecnych w niej wiązań chemicznych pomiędzy atomami, bądź też utworzenie się przynajmniej jednego nowego wiązania. Reakcje chemiczne przebiegają z reguły z wydzieleniem lub pochłonięciem energii cieplnej, promienistej (alfa lub beta) lub elektrycznej.
  • Sól kamienna z Wieliczki – przykład ewaporatu

  • Gips – przykład ewaporatu

  • Krzemienie (pasiasty i konkrecyjny) – przykład skały krzemionkowej

  • Krzemień – przykład skały krzemionkowej

  • Szarogłaz – przykład skały okruchowej

  • Piaskowiec glaukonitowy – przykład skały okruchowej

    Muł (szlam) – niezlityfikowana skała klastyczna, tworząca się w naturalnych zbiornikach wodnych, zbudowana z mieszaniny pyłu i iłu o różnym składzie mineralnym (ziarna o średnicy od 0,01 do 0,1 milimetra) z dodatkiem substancji organicznych. Muł zlityfikowany nosi nazwę mułowca, gdy zaś diageneza doprowadzi do powstania oddzielności łupkowej, mówimy o łupku mulastym.Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.
  • Mułowiec - przykład skały okruchowej, drobnoziarnistej

  • Skała o frakcji pylasto-ilastej

  • Sferosyderyt – przykład skały węglanowej,konkrecyjnej

  • Wapień, dewon (fran) – przykład skały węglanowej organo-chemogenicznej

  • Wapień (fragment rdzenia wiertniczego), karbon (wizen)

    Anhydryt (gr. an = bez i hydro = woda (anhydros = bezwodny), nazywany czasem "gipsem bez wody") – Substancja krystaliczna o barwie niebieskoszarej, rzadziej białej lub kremowej. Łatwo wchłania wodę, co powoduje zwiększenie jej objętości o nawet 60% Może przy tym pękać i rozwarstwiać się. Anhydryt jest stosowany w budownictwie, jubilerstwie oraz przemyśle cementowym. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:
  • Węgiel kamienny – przykład skały organogenicznej, paliwo kopalne

  • Zobacz[]

  • osady




  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Łupek osadowy – skała osadowa zbudowana z skonsolidowanych iłów, które pod wpływem zewnętrznych czynników uzyskały oddzielność łupkową. Może zawierać domieszki mułowe bądź piaszczyste, dlatego nazwę należy opatrywać odpowiednim przymiotnikiem (np. łupek ilasty, łupek piaszczysty, łupek ilasto-mulasty). Bardzo rozpowszechnione są w skałach fliszowych, gdzie powstały z najdrobniejszych frakcji osadów podwodnych osuwisk i prądów zawiesinowych w okresie zastoju sedymentacji turbidytowej.
    Mułowiec – zwięzła skała okruchowa, będąca zlityfikowanym (scementowanym) mułem. Złożona głównie z ziaren kwarcu, czasem łyszczyków, skaleni, minerałów węglanowych i ilastych.
    Gejzeryt – rodzaj martwicy krzemionkowej, tworzącej się wokół gejzerów. Termin wprowadził w roku 1812 Jean Claude Delamétherie.
    Halit – minerał z gromady halogenków. Nazwa pochodzi od greckich słów halos – sól, słony, oraz lithos – kamień. Minerał znany i używany od czasów starożytnych. Głównym składnikiem jest chlorek sodu.
    Terra rossa (wł. czerwona ziemia) – czerwona gleba lub osad wypełniający pustki krasowe, tworząca się w wyniku krasowienia wapieni w klimacie śródziemnomorskim lub tropikalnym, podobna do gleb laterytowych. Składa się głównie z wodorotlenków, uwodnionych tlenków glinu i wodorotlenku żelaza.
    Skały chemogeniczne - skały osadowe powstałe poprzez wytrącanie się i krystalizację minerałów (tzw. ewaporatów) z roztworów wodnych. Przykładami takich skał są sól kamienna i gipsy.
    Skały piroklastyczne (skały dejekcyjne) – rodzaj skał powstających z materiału piroklastycznego, tj. wyrzucanego przez wulkany w stanie stałym (bomby wulkaniczne, lapille, pyły wulkaniczne, popioły wulkaniczne i piaski wulkaniczne). Stanowią grupę przejściową między skałami: magmowymi – wylewnymi i osadowymi – okruchowymi. Ze skałami magmowymi wiąże je pochodzenie materiału, z osadowymi fakt, że skały te są zbudowane z okruchów i powstają w procesie osadzania.

    Reklama