• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skały kwaśne

    Przeczytaj także...
    Pirokseny – grupa bardzo rozpowszechnionych minerałów skałotwórczych o strukturze wewnętrznej odpowiadającej krzemianom łańcuchowym i ogólnym wzorze:Pegmatyty – rodzaj skał magmowych charakteryzujących się szczególną mega- lub gigantokrystaliczną teksturą, wzbogaconych w pierwiastki niekompatybilne oraz minerały zawierające składniki lotne jak fluor, bor, fosfor i inne. Najczęstszym typem są pegmatyty granitoidowe, ale występują również pegmatyty gabrowe, sjenitowe, skał wysoko alkalicznych (pegmatyty agpaitowe i miaskitowe). Nazwa pochodzi od gr. pegma – silne łącze, stwardniałość, dla odwzorowania zwięzłości granitu pismowego. Skałę tę wyróżnił i opisał po raz pierwszy René-Just Haüy w 1813 roku.
    Granitoidy (granitoid) – skały plutoniczne, kwaśne (bogate w krzemionkę SiO2). Zbudowane są z widocznych gołym okiem kryształów minerałów skałotwórczych: kwarcu, skaleni potasowych, plagioklazów i łyszczyków. Granitoidy powstają podczas powolnego krzepnięcia gorącej magmy w głębi ziemi na głębokości od kilku do kilkunastu tysięcy metrów.

    Skały kwaśneskały magmowe zawierające powyżej 65% SiO2 (skały z nadmiarem krzemionki, która wydziela się w postaci kwarcu).

    Perlit (szkło wulkaniczne) – naturalnie występująca skała pochodzenia wulkanicznego. Zawiera dużą ilość związanej wody (2–6%). Szybkie ogrzanie perlitu do temperatury powyżej 871 °C powoduje odparowanie wody i powstanie struktury ekspandowanej. Perlit po odparowaniu wody zwiększa swoją pierwotną objętość do 20 razy i zmienia barwę z szarej na śnieżnobiałą. Charakteryzuje się bardzo małym ciężarem i pęcherzykowatą strukturą, dzięki czemu nadaje się jako materiał do tworzenia izolacji zimnochronnych (zamknięte pęcherzyki powietrza działają jak mikrotermosy).Obsydian (izofir) – kwaśna skała wylewna, złożona niemal wyłącznie ze szkliwa wulkanicznego, zawiera do 1% wody. Naturalne szkło powstaje w wyniku natychmiastowego stygnięcia magmy (lawy). Skład chemiczny związany jest z typem lawy i obejmuje bardzo wiele form, od obsydianu ryolitowego po fonolitowy. Obsydian znajduje się w wylewach lawy datowanych od ok. 60 mln lat aż do współczesności . Z czasem ulega rekrystalizacji, przyjmując wygląd zwyczajnej, drobnoziarnistej skały.
  • Grupa skał kwaśnych obejmuje skały kwarcowo-skaleniowe.
  • Czasami wydziela się z tej grupy skały ultrakwaśne - (zawierające ponad 75% SiO2)
  • Poza kwarcem do głównych składników należą skalenie i miki, rzadziej amfibole.
  • Niekiedy mogą zawierać pirokseny.
  • Przeważnie są skałami jasnymi.
  • Do skał kwaśnych należą:

    Granodioryt – kwaśna skała magmowa typu głębinowego o strukturze drobnokrystalicznej lub średniokrystalicznej i barwie szarej. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF granodioryt zajmuje pole 4.Ryodacyt – skała magmowa, obojętna, wylewna lub subwulkaniczna o składzie pośrednim między ryolitem a dacytem. Jego plutonicznym odpowiednikiem jest granodioryt. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF dacyt zajmuje pogranicze pól 3 i 4.
  • głębinowe = plutoniczne skały kwaśne – reprezentowane przez: granitoidy, granity alkaliczne, granit alkaliczno-skaleniowy, granit, adamellit, granodioryt, tonalit.
  • wulkaniczne = wylewne skały kwaśne – reprezentowane są przez: porfiry kwarcowe, ryolit, ryodacyt, dacyt, obsydian = czyste szkliwo wulkaniczne, smołowiec = uwodnione szkliwo wulkaniczne, perlit – szkliwo z kulistymi sferolitami, pumeks.
  • kwaśne skały żyłowe – reprezentowane przez: aplity, mikrogranit, pegmatyty, lamprofiry.
  • Bibliografia[]

  • W. Ryka i A. Maliszewska. Słownik petrograficzny. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa, 1982. ISBN 83-220-0150-9
  • Aplit – głębinowa, najczęściej kwaśna skała magmowa, tworząca żyły, czasem gniazda. Występuje w granitoidach oraz skałach ich osłony.Lamprofiry - należą do skał magmowych, a dokładniej do głębinowych hipabysalnych i subwulkanicznych. Są przeważnie obojętne lub zasadowe, najrzadziej ultrazasadowe. Klasyfikuje się do skał żyłowych gdyż występują w postaci dajek i silli. Nazwa pochodzi od złożenia greckich słów lampros - lśniący połączonego z terminem porfir.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Skalenie, szpat polny – najpospolitsze minerały w skorupie ziemskiej. Skalenie są glinokrzemianami przestrzennymi potasu, sodu, wapnia, rzadziej baru. Zawierają izomorficzne domieszki litu, rubidu, cezu, strontu i żelaza.
    Miki (łyszczyki) – grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów. Nazwa "mika" pochodzi od łac. mica = ziarno lub micare = błyszczeć.
    Amfibole (z stgr. ἀμφίβολος amphibolos – "nieokreślony", ze względu na różnorodność koloru i formy) – duża grupa minerałów skałotwórczych, krzemianów, czasami też glinokrzemianów.
    Skały głębinowe (skały plutoniczne) – skały magmowe, których stygnięcie i krystalizacja odbywały się na dużych głębokościach. Ponieważ proces ten zachodzi powoli, powstałe w jego wyniku kryształki są wykształcone i dobrze widoczne (struktura jawnokrystaliczna), często średnioziarnista (średniokrystaliczna) lub gruboziarnista (grubokrystaliczna).
    Ryolit, liparyt, riolit (z gr.) – kwaśna skała wylewna albo hipabysalna, o składzie podobnym do granitu (jest to wylewny odpowiednik granitu – powstał z magmy o tym samym składzie chemicznym, tylko odmienne były warunki powstawania, które zapisały się w jego wyglądzie, strukturze i wytrzymałości).
    Pumeks (z łac. pumex), dawniej pemza - to wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego (ponad 50% porów) szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej, pienistej lawy. Ma szklistą, drobnoziarnistą strukturę. Powstaje głównie z kwaśnych odmian lawy (riolitowej).
    Mikrogranit – skała magmowa, kwaśna, głębinowa lub subwulkaniczna, drobnoziarnista odmiana granitu. Jego wulkanicznym odpowiednikiem jest ryolit. Na diagramie klasyfikacyjnym QAPF mikrogranit zajmuje pole 3.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.