• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Siwy Wierch

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Rzędowe Skały (słow. Radové skaly) – zachodnia część grani Siwego Wierchu w słowackich Tatrach Zachodnich, ciągnąca się w grani głównej Tatr od przełęczy Siwy Przechód, od wysokości ok. 1600 m n.p.m. po szczyt Siwego Wierchu. Znajduje się na niej cały labirynt skał i turni tworzących dolomitowy „park skalny”. Skały wymodelowane zostały przez procesy krasowe i wietrzenie, mają różnorodne kształty i jamy w ścianach. Pomiędzy skałami tworzą się dolinki krasowe. Teren ten to równocześnie siedlisko bardzo bogatej flory ciepłolubnych roślin muraw naskalnych. Między innymi tylko tutaj, w rejonie Siwego Wierchu występuje bardzo rzadki goździk lśniący, nigdzie poza tym obszarem nie występujący ani w Polsce, ani na Słowacji. Licznie zakwita tutaj także mokrzyca Kitaibela, dzwonek drobny, skalnica nakrapiana, niebielistka trwała. Teren ten od 1974 r. jest rezerwatem przyrody.
    Fauna (od łac. Faunus – bóg trzód i pasterzy) – ogólne określenie na wszystkie gatunki zwierząt na danym obszarze (np. fauna Polski) lub w danym środowisku (fauna sawannowa), a także okresie geologicznym (np. fauna kambryjska). Badanie fauny pozostaje w gestii faunistyki, ale korzystają z niego również inne dziedziny biologii, np. ekologia i etologia, natomiast odkrycia faunistyki są systematyzowane przez systematykę.
    Rzędowe Skały i Siwy Wierch
    Zachodnia grań Siwego Wierchu

    Siwy Wierch (słow. Sivý vrch, 1805 m) – szczyt położony na Słowacji, w grani głównej Tatr Zachodnich w pobliżu jej zachodniego końca.

    Topografia[]

    Jest ostatnim ku zachodowi wybitniejszym szczytem Tatr Zachodnich. W grani głównej znajduje się pomiędzy Siwą Kopą (1627 m), oddzielony od niej przełęczą Siwy Przechód (ok. 1600 m), a Zuberskim Wierchem (1753 m), od którego oddziela go szeroka przełęcz Palenica Jałowiecka (1579 m). Jest też szczytem zwornikowym; w południowym kierunku odchodzi od niego boczna, południowa grań Siwego Wierchu. Najbliższym wzniesieniem w tym grzbiecie jest Mała Ostra, oddzielona od Siwego Wierchu trawiastym siodłem Siwej Przehyby.

    Przedwrocie (słow. Predúvratie, Pred Úvrate, 1585 m) – przełęcz w południowej grani Siwego Wierchu w słowackich Tatrach Zachodnich, pomiędzy Wielką Kopą (1648 m) i Małą Kopą (1637 m). Wschodnie stoki przełęczy opadają do Doliny Bobrowieckiej (odnoga Doliny Jałowieckiej). Jest w nich Zapaczny Żleb, którym zimą schodzą lawiny. Stoki zachodnie opadają do Doliny Guniowej (odnoga Doliny Suchej Sielnickiej).Dolina Sucha lub Dolina Suchego Potoku (słow. Suchá dolina, dolina Suchého potoka) – boczne, prawe odgałęzienie Doliny Siwej w słowackich Tatrach Zachodnich. Na polskich mapach dla odróżnienia od innych Dolin Suchych nazywana jest Doliną Suchą Zuberską. Jej wylot znajduje się ok. 500 m od wylotu Doliny Siwej, na wysokości 825 m. Dolina biegnie w południowo-wschodnim kierunku do podnóży Siwego Wierchu (do wysokości ok. 1500 m). Orograficznie lewe jej zbocza tworzy Pośredni Siwy Klin (Czoło), prawe Miękki Wierch, Koziniec i jego północno-zachodni grzbiet. Dnem Doliny Suchej spływa Suchy Potok uchodzący do Siwego Potoku.

    Wznosi się nad czterema dolinami. Południowo-zachodnie stoki opadają do głównego ciągu Doliny Suchej Sielnickiej, najbardziej na zachód wysuniętej doliny walnej Tatr. Wschodnie zbocza masywu opadają do Doliny Bobrowieckiej Liptowskiej, górnego piętra Doliny Jałowieckiej, zaś północne do Doliny Siwej i Doliny Suchej. Te dwie ostatnie doliny oddziela od siebie Pośredni Siwy Klin (Czoło), odchodzący od grani głównej nieco na zachód od głównego wierzchołka Siwego Wierchu.

    Brestowa (słow. Brestová) – szczyt o wysokości 1934 m n.p.m. w słowackich Tatrach Zachodnich. Znajduje się w grani głównej pomiędzy Salatyńskim Wierchem, od którego oddzielony jest Skrajną Salatyńską Przełęczą, a Zuberskim Wierchem (1753 m).Mała Ostra (słow. Malá Ostrá, 1703 m) – szczyt w południowej grani Siwego Wierchu w słowackich Tatrach Zachodnich. Znajduje się w tej grani pomiędzy Siwym Wierchem (1805 m) i Ostrą (1714 m). Od Siwego Wierchu oddziela go przełęcz Siwa Przehyba (1651 m), od Ostrej przełęcz Przysłop (1680 m). Zachodnie zbocza Małej Ostrej opadają do górnej części Doliny Suchej Sielnickiej, wschodnie do Doliny Bobrowieckiej Liptowskiej. Od szczytu Małej Ostrej odbiega do tej doliny ostroga oddzielająca Zabijaczny Żleb od żlebu Rokitowiec.

    Rozległy masyw zbudowany jest z wapieni i dolomitów płaszczowiny choczańskiej, które tworzą tzw. miasto skalne. Jest to noszący nazwę Rzędowych Skał labirynt turni i baszt skalnych, poprzedzielanych rozpadlinami. W 1842 polski geolog Ludwik Zejszner prowadził tutaj badania. Tereny krasowe zajmują powierzchnię ok. 30 km², stwierdzono tu obecność ponad 30 jaskiń. Największa z nich to Studnia w Siwym Wierchu o łącznej długości korytarzy 250 m.

    Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.

    Opis szczytu[]

    Na wapiennych skałach występuje bardzo bogata roślinność. Była ona badana przez polskiego botanika Bolesława Kotulę. W 1974 r. utworzono rezerwat przyrody o powierzchni 112 ha, chroniący swoistą florę i faunę (szczególnie bezkręgowców). Tylko tutaj w obrębie całych Tatr występuje rzadka roślina – goździk lśniący, na Słowacji bardzo rzadki, w Polsce wymarły.

    Biała Skała (słow. Biela Skala, 1378 m) – skaliste wypiętrzenie na zachodnim końcu grani głównej słowackich Tatr Zachodnich.Józef Grabowski (ur. ok. 1890 r. w Krakowie?, data śmierci nieznana) – polski narciarz, taternik, działacz sportowy.

    Dokument z 1615 r. określa Siwy Wierch nazwą Biała Skała, Matej Bel w 1736 r. w swym dziele pt. Notitia Hungariae novae historico geografica nazwą Szczyt Sywy, albo Mons Griseus, Ludwik Zejszner nazwą Siwa Góra. Polacy wnieśli spory wkład w badania naukowe Siwego Wierchu. Również pierwsze wejście zimowe należy do Polaków. Dokonał go Józef Grabowski z towarzyszami w 1914 r.

    Babki (słow. Babky, 1566 m n.p.m.) – rozległy masyw położony w południowej grani Siwego Wierchu (Sivý vrch, 1805 m) w słowackich Tatrach Zachodnich. Pomiędzy tymi dwoma szczytami wznosi się jeszcze kilka innych. W kolejności od północy na południe są to: Mała Ostra (Malá Ostrá, 1703 m), Ostra (Ostrá, 1764 m), Wielka Kopa (Veľká kopa, 1648 m), Mała Kopa (Malá kopa, 1637 m). Od tej ostatniej Babki są oddzielone Babkową Przehybą, nazywaną też przełęczą Wałowce lub przełęczą Hrtany (Babková priehyba, Hrtany, 1491 m). Około 0,8 km na wschód od tej przełęczy, u podnóży spłaszczonego grzbietu odchodzącego na południe z Małej Kopy, położona jest Chata Czerwieniec.Flora (z łac. Flora – rzymska bogini kwiatów) – ogół gatunków roślin występujących na określonym obszarze w określonym czasie. Ze względu na odniesienie czasowe wyróżnia się flory współczesne lub flory dawnych okresów geologicznych, zwane florami kopalnymi (np. flora trzeciorzędu). Zakres flory może być ograniczany także do określonego biotopu (np. flora górska) lub określonej formacji roślinnej (np. flora lasu deszczowego). Flora może być ogólna lub ograniczona do wybranej grupy taksonomicznej lub ekologicznej (np. flora chwastów, flora roślin naczyniowych, flora mchów). Określenie flora bakteryjna oznacza ogół bakterii żyjących w organizmie ludzkim (flora fizjologiczna człowieka) lub w określonym jego miejscu (np. flora bakteryjna jamy ustnej). Ogół grzybów występujących na danym obszarze określano dawniej mianem flory grzybów lub mikoflory, współcześnie stosowany jest termin mikobiota podkreślający brak pokrewieństwa grzybów i roślin.

    Na szczycie skrzyżowanie dwóch szlaków turystycznych. Na szlaku czerwonym pomiędzy Siwą Kopą a Siwym Wierchem pewne trudności techniczne – 2 trudne do przejścia odcinki ubezpieczone łańcuchami.

    Szlaki turystyczne[]

    Szlak czerwony czerwony: Wyżnia Huciańska PrzełęczBiałe Wrótka – Siwy Wierch – Palenica Jałowiecka – Brestowa.
  • Czas przejścia od szosy z Wyżniej Huciańskiej Przełęczy na Siwy Wierch: 3 h, ↓ 2h
  • Czas przejścia z Siwego Wierchu na Palenicę Jałowiecką: 30 min, ↑ 40 min
  • Szlak zielony zielony: rozdroże pod Tokarniąrozdroże pod BabkamiBabkiPrzedwrocie – Siwy Wierch. Czas przejścia: 3:45 h, ↓ 2:30 h, suma podejść ponad 1200 m

    Przypisy

    1. Marian Kunicki, Tadeusz Szczerba: Tatry Zachodnie. Słowacja. Kraków: PTTK „Kraj”, 1992. ISBN 83-7005-248-7.
    2. Tatry Zachodnie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2009/10. ISBN 83-87873-36-5.
    3. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
    4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
    Siwa Kopa (słow. Sivá kopa, 1627 m) – skaliste wypiętrzenie w zachodniej grani Siwego Wierchu w Tatrach Zachodnich. Jest to fragment głównej grani Tatr Zachodnich. Siwa Kopa znajduje się w niej pomiędzy Białą Skałą a postrzępioną granią Siwego Wierchu zwaną Rzędowymi Skałami. Od Białej Skały Siwą Kopę oddziela Biała Przełęcz, od Rzędowych Skał Siwy Przechód. Od wierzchołka Siwej Kopy w kierunku północno-zachodnim biegnie krótki grzbiet Małego Siwego Klina oddzielający dwie górne części Doliny Siwej. Grzbiet ten oraz wierzchołek Siwej Kopy porośnięte są kosodrzewiną. Od południowej strony z wierzchołka opadają natomiast niezbyt wysokie ścianki, niżej przechodzące w porośnięty kosodrzewiną i lasem stok opadający do Doliny Suchej Sielnickiej.Zuberski Wierch (słow. Zuberec) – szczyt w zachodniej części słowackich Tatr Zachodnich. Orawska nazwa tego szczytu pochodzi od miejscowości Zuberzec, nad którą wznosi się ten szczyt. Przez mieszkańców Liptowa zwany był Holaniem. Za prawidłową uznawana jest nazwa orawska.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rozdroże pod Tokarnią (słow. Rázcestie na Tokárinách) – położone na wysokości 784 m n.p.m. rozdroże szlaków turystycznych u wylotu Doliny Jałowieckiej w słowackich Tatrach Zachodnich. Słowackie tabliczki na drogowskazie turystycznym podają wysokość 790 m. Znajduje się w lesie zwanym Tokarnią. Krzyżują się tutaj dwa szlaki turystyczne i ma początek Magistrala Tatrzańska – najdłuższy szlak tatrzański, prowadzący południowymi stokami słowackich Tatr. Od Rozdroża pod Tokarnią prowadzi aż do Wielkiego Białego Stawu w Dolinie Kieżmarskiej.
    Goździk lśniący (Dianthus nitidus Waldst. & Kit.) – gatunek rośliny należący do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Występuje tylko na: Wielkiej Fatrze, Małej Fatrze, w Niżnych Tatrach, na Choczu, na Wiaternych Halach, Orawsko-Liptowskich Halach oraz w Paśmie Siwego Wierchu w słowackich Tatrach Zachodnich. W Polsce podany był tylko z Pienin w 1880 r., jednakże żaden z badaczy nie potwierdził już jego występowania w Polsce. Jest endemitem Karpat Zachodnich i reliktem trzeciorzędowym. Roślina rzadka.
    Matej Bel (łac. Belius Matthias, węg. Bél Mátyás, niem. Matthias Bél; ur. 22 marca 1684 w miejscowości Očová koło Zwolenia, zm. 29 sierpnia 1749 w Altenburgu w Austrii, pochowany w Bratysławie) – słowacki kaznodzieja ewangelicki, polihistor, filozof, pedagog, encyklopedysta. Prekursor słowackiego oświecenia, pionier nowoczesnych nauk historyczno-geograficznych na Węgrzech, jeden z najwybitniejszych uczonych XVIII w. w tej części Europy. Członek wielu zagranicznych towarzystw naukowych i akademii.
    Dolina Sucha Sielnicka (słow. Suchá dolina, Suchá dolina Sielnická, Sielnická dolina, Suchá dolina Trnovecká, Trnovecká dolina) – najbardziej na zachód wysunięta dolina walna w Tatrach. Znajduje się po południowej stronie słowackich Tatr Zachodnich.
    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.
    Zwornik, punkt zwornikowy – miejsce zbiegu przynajmniej trzech wypukłych form ukształtowania terenu jak: grzbiet, grań, żebro czy też filar. Najczęściej jest to wierzchołek, choć może to być też przełęcz.
    Południowa grań Siwego Wierchu – boczna grań odchodząca na Siwym Wierchu (1805 m) od grani głównej Tatr Zachodnich w południowym kierunku. Oddziela od siebie dwie doliny walne; Dolinę Suchą Sielnicką (po zachodniej stronie grani) i Dolinę Jałowiecką z jej odnogą – Doliną Bobrowiecką Liptowską (po wschodniej stronie). Grań Siwego Wierchu opada do Kotliny Liptowskiej, po drodze tworząc kilka odgałęzień. Cała grań wraz z wszystkimi odgałęzieniami w całości znajduje się na Słowacji. Kolejno od północy na południe znajdują się w niej:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.