• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sierpc



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Delegatura Rządu na Kraj – tajny naczelny organ władzy administracyjnej w okupowanej Polsce, utworzony w 1940 r., składający się z departamentów. Na jej czele stał Delegat Rządu na Kraj, podporządkowany Rządowi RP na uchodźstwie, a od 1944 wicepremier w tym rządzie. Delegatura kierowała pracą pionu cywilnego Polskiego Państwa Podziemnego. Jej zadaniami było utrzymanie ciągłości instytucji państwowych, zapewnienie normalnego funkcjonowania państwa, przygotowanie do przyjęcia kontroli nad krajem po zakończeniu wojny, rejestracja poczynań okupantów i dokumentacja zbrodni wojennych, ochrona i ratowanie zagrożonych dóbr kultury.Cmentarz żydowski w Sierpcu – pierwszy kirkut w tym miejscu, na skarpie rzeki Sierpienicy, został założony zapewne już w XVI wieku. Pisemne wzmianki pochodzą jednak z okresu wieku XVIII. Mieścił się przy obecnej ulicy Władysława Jagiełły i w czasach użytkowania posiadał powierzchnię ponad 9 hektarów. W czasie okupacji hitlerowskiej naziści zdewastowali cmentarz, wykorzystując płyty nagrobne do układania chodników sierpeckich ulic. Kirkut został odrestaurowany dzięki Leonowi (Lejbowi) Gongole, mieszkańcowi Sierpca, który przeżył Holocaust, rabinowi Eliakimowi Schlesingerowi z Londynu, praprawnukowi rabina sierpeckiego i przewodniczącemu Komitetu Ochrony Cmentarzy Żydowskich w Europie oraz władz miejskich. Nekropolia została uporządkowana w 1947 roku przez powołany w tym celu komitet, złożony z grupy żydowskich mieszkańców, którzy przeżyli II wojnę światową. Niestety zmniejszono teren cmentarza do niecałych 2,5 ha, przeznaczając pozostały teren pod prywatną zabudowę. Odzyskane nagrobki, pocięte na płyty chodnikowe, przewieziono i ustawiono w lapidarium na wydzielonym, 10-arowym terenie kirkutu. Pośrodku ustawiono w 1947 pomnik poświęcony poległym w 1939 i pomordowanym w czasie wojny sierpeckim Żydom.
    Nazwa[ | edytuj kod]

    Miejscowość ma metrykę średniowieczną i jest notowana od XII wieku. Nazwę w formie Seprch notuje falsyfikat mogileński, dokument datowany na 1065, który został podrobiony prawdopodobnie w XII wieku. Do XVI wieku nazwa miejscowości brzmiała Sierpcz. W 1322 zanotowana w formie Seprcz, w 1383 de Seprcze.

    Drążdżewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Krasnosielc. Leży nad rzeką Orzyc.Ambasador – szef misji dyplomatycznej pierwszej klasy, reprezentujący państwo wysyłające wobec władz innego państwa lub organizacji międzynarodowej.

    Nazwa pochodzi od nazwy osobowej Sierpek z dodaniem przyrostka dzierżawczego *-jь. Wywodzi się od słowiańskiego imienia złożonego Siepraw lub Wszepraw oznaczającego „ten, który będzie prawy” lub ten, który jest zawsze prawy. W wyniku procesów lingwistycznych nazwa miasta upodobniła się do nazwy narzędzia rolniczego sierpa.

    Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.Jakub Chojnacki (ur. 21 sierpnia 1922 w Sierpcu, zm. 18 września 2006 w Płocku) – prawnik, inżynier technologii drewna, doktor nauk politycznych.

    Historia[ | edytuj kod]

    Wczesne średniowiecze[ | edytuj kod]

    Ukształtowanie terenu, na którym położone jest miasto, nasuwa przypuszczenie, że dawno temu rozciągało się tu jezioro. Już jednak na rok 400 p.n.e. datowane są pozostałości osad ludzkich na tym terenie. Genezą założenia miasta było prawdopodobnie miejsce noclegu podróżnych przemierzających przez gęste bory szlak bursztynowy z Pomorza na południe. Już w X w. Sierpc był znaczącym grodem; istnieją wzmianki mówiące o erygowanej w 1003 r. parafii i budowie kościoła w miejscu pogańskiej świątyni. W XII w. raz na tydzień odbywały się tu targi. Ponadto rozwijało się rzemiosło. Prawdopodobnie już wtedy istniała kasztelania sierpecka.

    Milanówek – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące na południowy zachód od Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.Armia Ludowa (AL) – komunistyczna konspiracyjna organizacja zbrojna Polskiej Partii Robotniczej (PPR) w okupowanej przez III Rzeszę Polsce, utworzona na mocy dekretu Krajowej Rady Narodowej z 1 stycznia 1944, która była formalnym zwierzchnikiem, ale faktycznie była nim Polska Partia Robotnicza. Pierwszym Naczelnym Dowódcą AL został mianowany Michał Żymierski, ps. „Rola”.

    Średniowiecze[ | edytuj kod]

    W roku 1322 książę Wacław dokonuje z biskupem płockim zamiany pewnych wsi i gruntów w celu rozbudowy miasta Płocka, oddając mu w zamian między innymi wieś Sierpc z prawem zbudowania w Sierpcu zamku i lokowania miasta na prawie średzkim. W roku 1356 król Kazimierz nadaje Sierpcowi po spaleniu, prawo magdeburskie.

    Biała Podlaska – miasto na prawach powiatu na wschodzie Polski, w województwie lubelskim, siedziba powiatu bialskiego i gminy Biała Podlaska. Drugie co do wielkości miasto we współczesnej Polsce na ziemiach, które w okresie od 1569 do 1795 r. w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów wchodziły w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego.Kolej normalnotorowa – kolej, która używa torów z odległością między wewnętrznymi powierzchniami główek szyn wynoszącą 1435 mm.

    Od tego czasu zaznacza się rozwój miasta dzięki ożywionemu handlowi. W roku 1495 Księstwo płockie, w którego granicach znajdował się Sierpc, zostało przyłączone do Korony. W XV i XVI wieku niezwykle rozwinęło się sukiennictwo. O bogactwie miasta świadczy fakt, że istniały w nim wówczas 4 kościoły.

    Kościół i Klasztor sióstr Benedyktynek

    Nowożytność[ | edytuj kod]

    W latach 1530, 1630 i 1794 miały miejsce wielkie pożary miasta. Poważne zniszczenia miały także miejsce podczas potopu szwedzkiego. Na terenie ziemi sierpeckiej rozgrywały się bitwy powstańcze. 28 września 1831 roku pod Sierpcem miała miejsce potyczka polskiego pułku z carską konnicą, gdzie mężnie walczyła Barbara Bronisława Czarnowska. Powstanie styczniowe 1863 roku również nie ominęło tych terenów. Miało miejsce kilka potyczek powstańczych w okolicach Sierpca.

    Sukiennictwo - rzemiosło zajmujące się wyrobem sukien. Osoba wykonująca zawód to sukiennik. Obiektem, w którym sprzedawano sukna, były sukiennice.Wyższa Szkoła Stosunków Międzynarodowych i Amerykanistyki, WSSMiA jest akademicką uczelnią niepaństwową z uprawnieniami wyższej uczelni państwowej, nadanymi przez Ministra Edukacji Narodowej (poz. 123 w rejestrze uczelni niepaństwowych). Powstała w 1997 roku.

    Ponowny rozwój miasta zaznaczył się od połowy XIX w. Około połowy mieszkańców miasta stanowiła ludność żydowska. W czasie zaborów zaznaczył się napływ ludności rosyjskiej. Nadal kontynuowane były tradycje targowo-handlowe. Nastąpił rozwój przemysłu piwowarskiego, spożywczego (np. fabryki octu) i materiałów budowlanych (cegielnie).

    Jan Gralewski (ur. 16 grudnia 1868 w Sierpcu, zm. 17 lutego 1924 r.w Warszawie) – ksiądz rzymskokatolicki, działacz oświatowy, polityk, poseł do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego.Płock – miasto na prawach powiatu na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079-1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

    1. poł. XX wieku[ | edytuj kod]

    Kolejne zniszczenia przynoszą walki rosyjsko-niemieckie w czasie I wojny światowej. W czasie wojny polsko-bolszewickiej miasto było zajęte przez wojska rosyjskie. W okresie międzywojennym zaznacza się w Sierpcu szczególny rozwój spółdzielczości. W 1924 r. do Sierpca dotarła kolej normalnotorowa. Obecnie Sierpc jest czterokierunkowym węzłem kolejowym (linie do Nasielska, Torunia, Płocka i Brodnicy), jednak ruch pasażerski jest znikomy. Sierpc był również jednym z ostatnich węzłów obsługiwanych przez parowozy (aż do początku lat 90. XX wieku).

    Gmina Gozdowo (dawn. gmina Lisewo + gmina Lelice) - gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie sierpeckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie płockim.Organizacja Specjalnych Akcji Bojowych („Osa”-„Kosa 30”) – oddział wydzielony do zadań specjalnych funkcjonujący w ramach struktur Armii Krajowej.

    II wojna światowa[ | edytuj kod]

    W latach okupacji niemieckiej w Polsce (1939‒1945), w Sierpcu dokonano kilka mordów i zbiorowych egzekucji. W czerwcu 1940 Niemcy dokonali w pobliżu miejscowego zakładu karnego masowej egzekucji 180 więźniów oraz w ramach Akcji T4 20 umysłowo chorych. W połowie września 1942 do więzienia w Sierpcu przywieziono 152 osoby (uczniów i nauczycieli z Bydgoszczy), po kilku dniach zamordowano ich w masowej egzekucji. Łącznie w sierpeckim więzieniu zginęło w latach 1939‒1945 ok. 400 osób.

    Edward Gronczewski pseud. Przepiórka (ur. 7 sierpnia 1923 w Sierpcu, zm. 1 stycznia 1976 w Warszawie) – oficer GL-AL, MO i LWP, dyplomata, pisarz historyczny.Synagoga w Sierpcu – główna synagoga sierpeckiej, ortodoksyjnej gminy żydowskiej, znajdująca się dawniej u wylotu dzisiejszej ulicy Żwirki i Wigury, przy zakręcie ulicy 11 Listopada do skrzyżowania ulic Reymonta, Kilińskiego i Górnej.

    W latach 1939‒1942, w siedzibie Gestapo w Sierpcu (dom Wenderlichów przy obecnej ulicy Jana Pawła II 5), torturowano i rozstrzeliwano ludzi przywożonych na przesłuchania – zastrzelono ok. 300 osób (wielu strzałem w tył głowy). W latach 1941‒1944 funkcjonowały w Sierpcu i okolicach także karne obozy pracy (na przykład w miejscowości Mieszczk).

    Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.Bronisław Gostomski (ur. 9 listopada 1948 w Sierpcu, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski ksiądz katolicki, od 2003 r. prałat, kapelan prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego i duszpasterz londyńskiego środowiska Rodzin Katyńskich.

    Administracyjnie Sierpc został włączony do rejencji ciechanowskiej w prowincji Prus Wschodnich. Nazwę miasta zniemczono jako „Sichelberg” i zostało stolicą powiatu ziemskiego o nazwie: Landkreis Sichelberg.

    Lata PRL[ | edytuj kod]

    Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Obóz pracy nr 167 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Sierpcu.

    Do 1954 roku Sierpc był siedzibą wiejskiej gminy Borkowo.

    Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – najstarszy i największy Kościół ewangelicki (protestancki) w Polsce, kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.Barbara Bronisława Czarnowska (ur. 4 grudnia 1810 w Strudze, zm. 23 października 1891 w Warszawie) – podchorąży Wojska Polskiego, odznaczona Krzyżem Virtuti Militari.

    Miasto do lat 70. leżało w ciągu drogi państwowej nr 19, następnie do grudnia 1985 roku krzyżowała się w nim droga międzynarodowa T81 i państwowa nr 109.

    III Rzeczpospolita[ | edytuj kod]

    Herb powiatu sierpeckiego

    Zmiany ustrojowe w kraju miały oczywiście również swe odzwierciedlenie w zmianach zachodzących w Sierpcu. Od 1 czerwca 1990 r. władza lokalna w mieście i gminach powróciła w ręce samorządów lokalnych. 1 września tegoż roku, zarządzeniem Wojewody Płockiego, powołano Urząd Rejonowy, będący terenową ekspozyturą rządowej administracji ogólnej. Rejon obejmował miasto Sierpc i 6 gmin wiejskich. W 1990 roku zdemontowano pomnik Juliana Marchlewskiego, który stał w parku przy ul. Marchlewskiego (obecna ul. Jana Pawła II). Na jego miejscu, w 1993 roku ustawiono Pomnik Ofiar Katyńskich, poświęcony mieszkańcom Sierpca zamordowanym w obozach w Starobielsku, Ostaszkowie i Kozielsku. Ponadto zmieniono wiele nazw ulic, kojarzonych z panującym dotychczas systemem.

    Łamany dach polski – odmiana dachu łamanego, uskokowego. Łamany dach polski jest dachem czterospadowym, składającym się z dwóch części o jednakowym lub bardzo zbliżonym kącie nachylenia połaci. Części dolna i górna dachu oddzielone są niewielką ścianką. Stosowany od początków XVII wieku, najczęściej w architekturze rezydencjonalnej (w dworach) lub usługowej (w karczmach), niekiedy spotykany w architekturze sakralnej.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    1 stycznia 1999 r. Sierpc 4 raz w swej historii stał się miastem powiatowym. Powiat obejmuje miasto Sierpc oraz 6 gmin wiejskich: Gozdowo, Mochowo, Sierpc, Rościszewo, Szczutowo i Zawidz. 26 czerwca 2000 r. Rada Powiatu zatwierdziła nowy herb.

    Architektura[ | edytuj kod]

    Zabytki i atrakcje turystyczne[ | edytuj kod]

    Kościół szkolny
  • gotycki kościół pw. świętych Wita, Modesta i Krescencji, farny, z XIV lub XV w., wnętrze barokowe, ołtarz z elementami rokokowymi, w murach kościoła zachowały się fragmenty wcześniejszej romańskiej świątyni, według podania miejscowego wybudowanej na ruinach świątyni pogańskiej.
  • gotycki kościół Ducha Świętego z końca XV w., wewnątrz późnogotycka polichromia z lat 1519–1529
  • zespół klasztorny na wzgórzu zwanym dawniej Loret:
  • gotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z XVI w., wewnątrz gotycka rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem z XIV w. w neoromańskim ołtarzu głównym.
  • barokowy klasztor benedyktynek z pocz. XVIII w. murowany z cegły z kaplicą z barokowym wnętrzem.
  • barokowa dzwonnica murowana z końca XVIII w.
  • poewangelicki kościół św. Stanisława Kostki, z 1913 roku, zwany potocznie kościołem szkolnym, wybudowany w stylu neogotyckim, obecnie znacznie przebudowany
  • drewniany kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1744, przeniesiony ze wsi Drążdżewo do skansenu w Sierpcu w 2007 r.
  • ruiny kościoła pw. św. Krzyża z XIV w.
  • cmentarz żydowski
  • klasycystyczny ratusz z 1841 r., obecnie siedziba Muzeum Wsi Mazowieckiej
  • drewniany dom Kasztelanka z przełomu XVII i XVIII w. z charakterystycznym łamanym dachem
  • cerkiew z końca XIX w., dziś pozbawiona kopuł i znacznie przebudowana; obecnie siedziba sądu
  • Muzeum Wsi Mazowieckiej – skansen na obrzeżach miasta
  • murowane jatki miejskie z przełomu XIX i XX w.
  • drewniana zabudowa najstarszej części miasta
  • cmentarz parafialny z zabytkowymi XIX-wiecznymi nagrobkami – m.in. Ludwika Bytnera (zm. 1848), Wojciecha Chrzanowskiego (zm. 1848) i wielu innych.
  • Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – średniowieczne prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. W 1035 Magdeburg otrzymał patent nadający miastu prawo do handlu i zjazdów. Prawo to spisane zostało w 1188 stając się wzorcem dla podobnych regulacji wielu miast środkowoeuropejskich.Siepraw — staropolskie imię męskie, złożone z członów Sie- (przypadek zależny od siego, sich - "w najbliższym czasie") i -praw ("prawdziwy, sprawiedliwy"). Znaczenie imienia: "ten, który będzie prawy". Istnieje też hipoteza, że Sie- w tym wypadku jest formą Wsze-; imię znaczyłoby wtedy "zawsze prawy".


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wysoczyzna Płońska (318.61), region naturalny w południowo-zachodniej części Niziny Północnomazowieckiej, między Równiną Raciąską na północy i Kotliną Warszawską na południu a Pojezierzem Dobrzyńskim na zachodzie i Wysoczyzną Ciechanowską na wschodzie. Leży na prawym brzegu Wisły, pomiędzy ujściem Narwi a Płockiem. Zajmuje powierzchnie 1780 km².
    Daniel Rycharski (ur. 1986 w Sierpcu) – polski artysta i grafik, doktor nauk o sztukach pięknych (2013), laureat nagrody Paszport „Polityki” (2016). Absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, zajmuje się tematyką współczesnej polskiej wsi i jej tożsamości. Działa on ze społecznością Kurówka, rodzinnej miejscowości artysty. Adiunkt na Wydziale Malarstwa i Nowych Mediów Akademii Sztuki w Szczecinie. Jego twórczość dotyka także wiary i religii, a także stosunku Kościoła katolickiego do osób LGBT z perspektywy wierzącego geja.
    Michał Cieślak (ur. 6 września 1968 w Sierpcu) - polski wioślarz-sternik, olimpijczyk, brązowy medalista Igrzysk Olimpijskich w Barcelonie (1992), brązowy medalista mistrzostw świata, 9-krotny mistrz Polski w latach 1987-94).
    Towarzystwo Naukowe Płockie (łac. Societas Scientiarum Plociensis) – jedno z najstarszych towarzystw naukowych w Polsce działające do dnia dzisiejszego.
    Collegium Varsoviense (do 2007 Szkoła Wyższa Warszawska) – szkoła wyższa z siedzibą w Warszawie. Założona w roku 2001. Prowadzona przez Fundację Rozwoju Edukacji i Nauki. W 2010 roku wraz z Warszawską Wyższą Szkołą Ekonomiczną im. E. Wiszniewskiego, Wyższą Szkołą Techniczno-Ekonomiczną w Warszawie oraz Wyższą Szkołą Biznesu-National Louis University utworzyła konsorcjum uczelni "Futurus".
    Wojsko Polskie – ogólna nazwa polskich sił zbrojnych stanowiących: formacje zbrojne państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków na terytorium dawnego państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków niebędących częścią struktury państwa polskiego, działających poza terytorium Polski.
    Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.047 sek.