• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Semantyka - językoznawstwo

    Przeczytaj także...
    Wypowiedzenie – komunikat językowy wyrażony zespołem wyrazów powiązanych logicznie i gramatycznie lub jednym wyrazem, wyodrębnionym prozodyjnie (mającym zamknięty kontur intonacyjny).Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:
    Gramatyka Montague (semantyka Montague) – teoria semantyki języka naturalnego, zaproponowana w latach 60. i 70. przez Richarda Montague, od tego czasu podlegała modyfikacjom. Bazuje na teorii modeli formalizacja semantyki języka naturalnego. Jej częścią był język formalny zapisu, jak również charakterystyczny zestaw reguł języka, rządzących składnią. Bazuje na logice formalnej. Zakłada, że języki naturalne (takie jak angielski) mogą być traktowane w ten sam sposób jak języki formalne. Kluczowym zagadnieniem jest relacja pomiędzy syntaktyką a semantyką. Znaczenie wypowiedzi zależy zarówno od znaczenia poszczególnych części zdania, jak również od sposobu, w jaki zostały połączone.

    Semantyka językoznawcza (gr. σημαντικός sēmantikós, ’oznaczający’) – dział językoznawstwa ogólnego, część semiotyki (ogólnej dyscypliny zajmującej się systemami znakowymi) badający problem znaczenia w języku, a także relacji formy znaku do treści oznaczanej, w ujęciu synchronicznym i diachronicznym. Semantyka bada ponadto relacje między znaczeniem podstawowym wyrazu a jego znaczeniem w konkretnym wypowiedzeniu. Semantyka zajmuje miejsce pośrednie pomiędzy syntaktyką a pragmatyką. Badania nad semantyką poruszają problemy wykorzystania abstrakcyjnego systemu znaków (zdań, słów, symboli, gestów) jakim jest język, do opisywania przedmiotów jak również abstrakcyjnych idei. Natura tych powiązań stanowiła przedmiot badań filozofów od starożytności, krążąc wokół definicji znaczenia znaku. Wielu językoznawców odstępuje od definiowania samego pojęcia znaczenie, pozostawiając to filozofom.

    Noam Chomsky (ur. 7 grudnia 1928 w Filadelfii w USA) – amerykański lingwista, filozof, działacz polityczny. Profesor lingwistyki w Massachusetts Institute of Technology (katedra lingwistyki i filozofii), współtwórca (wraz z Morrisem Halle) gramatyki transformacyjno-generatywnej, wniósł wkład w rozwój psycholingwistyki, informatyki (w zakresie teorii języków programowania, lingwistyki komputerowej). Jeden z najczęściej cytowanych naukowców na świecie. Język jest według Chomsky’ego nieskończonym zbiorem zdań, generowanych za pomocą skończonej liczby reguł i słów, cechą szczególną rodzaju ludzkiego. Opracował tzw. hierarchię Chomsky’ego – klasyfikację gramatyk języków formalnych.Językoznawstwo diachroniczne (od gr. día „przez”, chrónos „czas”, językoznawstwo historyczne) to dział językoznawstwa zajmujący się badaniem relacji jakie występują między elementami języka w różnych epokach jego rozwoju. Językoznawstwo diachroniczne bada więc zmiany, jakie zachodzą w języku z upływem czasu. Głównym zadaniem językoznawstwa diachronicznego jest opisanie tych zmian i sformułowanie na tej podstawie możliwie ogólnych zasad obowiązujących w ewolucji języków.

    Kierunki semantyki językoznawczej[]

    Semantyka referencyjna[]

    Zajmuje się regułami odnoszenia się wyrażeń do opisywanych obiektów, referencją oraz denotacją wyrażenia. Językoznawcy tego nurtu stawiają sobie za cel opracowanie pewnych zasad reprezentacji semantycznej wypowiedzeń badanego języka naturalnego jako sformułowań specjalnie do tego celu stworzonego języka formalnego. Do tego nurtu należy semantyka (gramatyka) Montague, szukająca ścisłej korelacji pomiędzy warstwą semantyczną i syntaktyczną.

    Syntaktyka, składnia (gr. syntaktikós porządkujący) – dział językoznawstwa, który zajmuje się budową wypowiedzeń.Pragmatyka – jeden z trzech działów semiotyki (obok semantyki i syntaktyki). Wg Charlesa W. Morrisa, autora wspomnianego podziału, pragmatyka traktować ma o relacji między znakiem a odbiorcą (interpretatorem).

    Semantyka translacyjna[]

    Kierunek często przeciwstawiany semantyce referencyjnej. Stawia sobie za cel opisywanie powiązań pomiędzy znaczeniami, opisywanie specjalnych relacji takich jak synonimia, sprzeczność czy wynikanie. Lepiej od semantyki referencyjnej opisuje znaczenia pojedynczych wyrazów, tradycyjnie stanowiących centrum zainteresowania semantyki językoznawczej.

    Znak (łac. signans, fr. signifiant), w semiotyce jest to obserwowalny (percypowalny) element rzeczywistości, który nie jest istotny ze względu na swoje własne cechy, ale na swoją relację do innego elementu rzeczywistości do którego się odnosi (łac. signatum, fr. signifie).Językoznawstwo ogólne to nauka o uniwersalnych regułach budowy i struktury języków świata, badająca też funkcje języka. Językoznawstwo ogólne pojawiło się w związku z potrzebą opisów języków obcych.

    Semantyka interpretatywna i generatywna (]

    Semantyka interpretatywna stanowi część nauczania szkoły generatywno-transformacyjnej N. Chomsky'ego. Przyporządkowuje elementy semantyczne elementom syntaktycznym. Semantyka generatywna zakłada nadrzędność struktury semantycznej wypowiedzi (zdania) i z niej wyprowadza strukturę syntaktyczną, stosując transformacje i reguły słownikowe.

    Znaczenie w najogólniejszym ujęciu to pojęcie, które łączy to, co rejestrujemy naszymi zmysłami z jakimś symbolem. Znak, zdanie, gest, czy dźwięk nie mają znaczenia, jeśli nie odnoszą się do czegoś, co jest nam znane.

    Bibliografia[]

  • Gołąb Zbigniew, Heinz Adam, Polański Kazimierz, Słownik terminologii językoznawczej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1970, str. 510
  • Polański Kazimierz i in., Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, Ossolineum, Wrocław, str. 521
  • Grzegorczykowa Renata, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, str. 13



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama