• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Selekcja klonalna

    Przeczytaj także...
    Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (szw. Nobelpriset i fysiologi eller medicin) – jest nagrodą przyznawaną corocznie przez Instytut Karolinska za wyjątkowe osiągnięcia naukowe z różnych dziedzin fizjologii lub medycyny. Jest jedną z pięciu Nagród Nobla ustanowionych w testamencie przez Alfreda Nobla (zm. w 1896 roku). Jak zapisał on w swoim testamencie, nadzór nad nagrodą sprawuje Fundacja Noblowska, a przyznawana jest ona przez zgromadzenie wybierane przez Instytut Karolinska. Określana potocznie jako „Nagroda Nobla z medycyny”, w rzeczywistości była precyzyjnie opisana przez Nobla w jego testamencie, jako nagroda z „fizjologii lub medycyny”. Z tego powodu może być przyznana w każdej ze szczegółowych dziedzin obu tych nauk. Pierwszym laureatem nagrody był w roku 1901 Niemiec Emil Adolf von Behring.Limfocyty B, inaczej limfocyty szpikozależne (B od łac. Bursa Fabricii - kaletka Fabrycjusza) - komórki układu odpornościowego należące do limfocytów odpowiedzialne za humoralną odpowiedź odpornościową, czyli wytwarzanie przeciwciał. Limfocyty B powstają w szpiku kostnym, a w przebiegu odpowiedzi immunologicznej różnicują się w obwodowych narządach limfatycznych w komórki plazmatyczne i komórki pamięci. Stężenie limfocytów B we krwi obwodowej wynosi 0,06–0,66 x 10/l.
    Przeciwciała, immunoglobuliny – rodzaj białek wydzielanych przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego. Charakteryzują się one zdolnością do swoistego rozpoznawania antygenów.
    Selekcja klonalna limfocytów:
    1) komórka macierzysta hemopoezy wchodząca w fazę różnicowania i genetycznej rearanżacji
    2) niedojrzałe limfocyty z niespecyficznymi receptorami antygenowymi; te, które zwiążą antygeny własne są niszczone - ulegają supresji (na rycinie przekreślone)
    3) antygeny
    4) nieaktywne wyselekcjonowane przeciw obcym antygenom limfocyty
    5) obce antygeny
    6) aktywacja i rozrost odpowiedniego klonu limfocytów

    Selekcja klonalna lub inaczej teoria selekcji klonalnej – proces, dzięki któremu odpowiedź odpornościowa limfocytów B jest swoista. Termin ten odnosi się także do limfocytów T. Opisanie w 1958 roku teorii selekcji klonalnej przez Franka Burneta i współpracowników stało się jednym z kamieni milowych immunologii. W roku 1960 Frank Macfarlane Burnet i Peter Medawar zostali nagrodzeni Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Kontynuatorzy ich badań, Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler i César Milstein, otrzymali Nagrodę Nobla w roku 1984.

    Limfocyty T inaczej limfocyty grasicozależne (T od łac. thymus - grasica) – komórki układu odpornościowego należące do limfocytów odpowiedzialne za komórkową odpowiedź odpornościową. Komórki prekursorowe, nie posiadające cech limfocytów T, wytwarzane są w czerwonym szpiku kostnym, następnie dojrzewają głównie w grasicy, skąd migrują do krwi obwodowej oraz narządów limfatycznych. Stężenie limfocytów T we krwi obwodowej wynosi 0,77–2,68 x 10/l. Czas życia limfocytów T wynosi od kilku miesięcy do kilku lat.Frank Macfarlane Burnet (ur. 3 września 1899 r. w Traralgon, stan Wiktoria, zm. 31 sierpnia 1985 r. w Port Fairy, stan Wiktoria) – australijski immunolog. W latach 1944–1965 był profesorem uniwersytetu w Melbourne. W 1940 roku opisał sposób hodowli wirusów grypy w zarodkach jaj kurzych.

    Żeby zrozumieć jak dochodzi do selekcji klonalnej, należy uświadomić sobie, że w naszym organizmie występuje olbrzymia liczba limfocytów (według większości szacunków ok. bilion). Każdy z nich może nosić na swojej powierzchni unikatowy receptor mogący rozpoznawać antygen. W związku z tym, w przypadku wniknięcia do organizmu patogenu należy liczyć się z tym, że tylko znikoma część limfocytów będzie w stanie ten patogen rozpoznać. Gdyby taki stan rzeczy miał się utrzymywać, doszłoby do śmierci organizmu, zanim te nieliczne limfocyty byłyby w stanie wyprodukować przeciwciała przeciwko patogenowi i ograniczyć jego rozwój.

    Sir Peter Brian Medawar (ur. 28 lutego 1915 w Rio de Janeiro, zm. 2 października 1987 w Londynie) - angielski naukowiec brazylijskiego pochodzenia, znany głównie z badań nad tolerancją układu odpornościowego na narządy wszczepione do organizmu, za które, wraz Sir Frankiem Macfarlane Burnetem, otrzymał w 1960 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.Odpowiedź odpornościowa swoista, odpowiedź immunologiczna swoista, odpowiedź immunologiczna adaptacyjna to gałąź odpowiedzi odpornościowej, w której główną rolę odgrywają mechanizmy swoiste. Ponieważ jedynymi komórkami, które są odpowiedzialne za specyficzne rozpoznanie antygenu są limfocyty, odpowiedź swoista jest uzależniona właśnie od ich działania. Podstawą rozwoju odpowiedzi swoistej są zjawiska prezentacji antygenu oraz selekcji klonalnej, pozwalają one bowiem na wyodrębnienie z puli wszystkich limfocytów jedynie tych, które mogą rozpoznawać dany antygen.

    Z drugiej strony, gdyby wszystkie limfocyty w organizmie uległy aktywacji, organizm nie mógłby dostarczyć związków i energii niezbędnych do syntezy białek. Takie wyjście także skazywałoby go na przegraną, tym bardziej, że zapanowanie nad bilionem komórek też nie byłoby łatwe. Tutaj właśnie uwidacznia się sens selekcji klonalnej.

    Odpowiedź odpornościowa wtórna - odpowiedź immunologiczna, występująca po uprzednim kontakcie z antygenem, podczas którego organizm nabywa odporności na ten antygen. Jeśli ten sam patogen pojawi się ponownie, układ odpornościowy reaguje wytwarzając większe ilości IgG. Uczestniczą w niej komórki pamięci, w które różnicują się limfocyty T i B.César Milstein (ur. 8 października 1927, zm. 24 marca 2002) – brytyjski immunolog pochodzenia argentyńskiego, laureat Nagrody Nobla w roku 1984 w dziedzinie fizjologii i medycyny.

    Selekcja klonalna polega na tym, że aktywacji ulegają tylko te limfocyty, które mogą rozpoznać dany antygen. Rezultatem tej aktywacji jest nie tylko wydzielanie przeciwciał czy funkcjonowanie limfocytów T rozpoznających ten antygen, ale także wejście komórek w serię podziałów mitotycznych, co powoduje zwiększenie ich liczby. W ten sposób wystarczająco szybko dochodzi do wytworzenia swoistej odporności na patogen. Gdy zostanie on wyeliminowany, aktywowane komórki ulegają apoptozie, a jedynie nieliczne przeżywają jako komórki warunkujące pamięć immunologiczną. Dzięki temu, że komórki pamięci są liczniejsze niż przed odpowiedzią i łatwiej podlegają aktywacji, kolejna odpowiedź (odpowiedź wtórna) jest szybsza i bardziej skuteczna.

    Komórka macierzysta hemopoezy (ang. hemapoietic stem cell, HSC), inaczej krwiotwórcza komórka macierzysta lub komórka macierzysta szpiku, daje pochodzenie prekursorom komórek krwi i układu odpornościowego - mieloidalnym komórkom progenitorowym i limfoidalnym komórkom progenitorowym. Jest wielopotencjalną komórką tkankowo swoistą, jednakże potrafi się różnicować w procesie transdyferencjacji w komórki innych tkanek i należy ją traktować jako komórkę pluripotentną, z czym są związane daleko idące nadzieje dotyczące jej zastosowania terapeutycznego.Apoptoza (z gr. w tłumaczeniu dosłownym opadanie liści) – naturalny proces zaprogramowanej śmierci komórki w organizmie wielokomórkowym. Dzięki temu mechanizmowi z organizmu usuwane są zużyte lub uszkodzone komórki.

    Przypisy

    1. Sir Frank Macfarlane Burnet - Facts (ang.). W: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1960 > Sir Frank Macfarlane Burnet, Peter Medawar [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2015-01-10].; Biographical.; Immunological Recognition of Self. W: Nobel Lecture [on-line]. December 12, 1960.
    2. Peter Medawar - Facts (ang.). W: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1960 > Sir Frank Macfarlane Burnet, Peter Medawar [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2015-01-10].; Biographical.; Immunological Tolerance. W: Nobel Lecture [on-line]. December 12, 1960.
    3. Niels K. Jerne - Facts (ang.). W: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 > Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2015-01-11].; Biographical.; The Generative Grammar of the Immune System. W: Nobel Lecture [on-line]. 8 December 1984.
    4. Georges J.F. Köhler - Facts (ang.). W: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 > Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2015-01-11].; Biographical.; Derivation and Diversification of Monoclonal Antibodies. W: Nobel Lecture [on-line]. 8 December 1984.
    5. César Milstein - Facts (ang.). W: The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1984 > Niels K. Jerne, Georges J.F. Köhler, César Milstein [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2015-01-11].; Biographical.; From the Structure of Antibodies to the Diversification of the Immune Response. W: Nobel Lecture [on-line]. 8 December 1984.

    Linki zewnętrzne[]

  • Stanisław Konturek, Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny, wyd. II, Elsevier Health Sciences Poland, 2012, ISBN 8376097512, 9788376097510
  • Anna Świtalska, Sztuczne systemy immunologiczne - zastosowanie w optymalizacji kombinatorycznej
  • Jacek Dąbrowski, Algorytm selekcji klonalnej w marszrutowaniu pojazdów, Automatyka, 2009, Tom 13, Zeszyt 2, s. 239–245
  • Stanisław Jan Konturek (ur. 8 października 1931 w Zakliczynie) – polski fizjolog, gastroenterolog, emerytowany profesor Katedry Fizjologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, były prorektor UJ, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk i członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności.Odpowiedź odpornościowa, odpowiedź immunologiczna, reakcja odpornościowa lub immunologiczna – całokształt zmian, jakie zachodzą w organizmie pod wpływem kontaktu z antygenem. Każda odpowiedź odpornościowa składa się z:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Limfocyty – komórki układu odpornościowego należące do agranulocytów z grupy leukocytów, uczestniczące i będące podstawą odpowiedzi odpornościowej swoistej. Są to komórki o średnicy 6-15 μm, posiadające duże jądro i skąpą cytoplazmę. Stężenie limfocytów we krwi obwodowej człowieka wynosi 1,1–3,5 × 10/l, co stanowi 25-35% populacji leukocytów.
    Białka – wielkocząsteczkowe (masa cząsteczkowa od ok. 10 000 do kilku mln Daltonów) biopolimery, a właściwie biologiczne polikondensaty, zbudowane z reszt aminokwasów połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi -CONH-. Występują we wszystkich żywych organizmach oraz wirusach. Synteza białek odbywa się przy udziale specjalnych organelli komórkowych zwanych rybosomami.
    Pamięć immunologiczna – zjawisko polegające na "zapamiętywaniu" przebytych infekcji przez układ odpornościowy (wytworzenie odpowiednich dla tego rodzaju infekcji przeciwciał), co powoduje szybsze zwalczanie następnych infekcji. Zjawisko jest wykorzystywane w mechanizmie działania szczepionek (szczepionkę stanowi osłabiona lub martwa forma czynnika infekującego).
    Niels Kaj Jerne (ur. 23 grudnia 1911 w Londynie, zm. 7 października 1994 w Castillon du Gard koło Nimes, Francja) – immunolog brytyjski pochodzenia duńskiego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny w 1984.
    Immunologia – dziedzina nauki z pogranicza biologii i medycyny zajmująca się biologicznymi i biochemicznymi podstawami reakcji odpornościowo-obronnej ustroju na patogen lub inne obce organizmowi substancje i ciała jak np. toksyny lub transplantaty. Ponadto bada ona prawidłowość tejże reakcji i ewentualne jej zaburzenia.
    Mitoza – proces podziału pośredniego jądra komórkowego, któremu towarzyszy precyzyjne rozdzielenie chromosomów do dwóch komórek potomnych. W jego wyniku powstają komórki, które dysponują materiałem genetycznie identycznym z komórką macierzystą. Jest to najważniejsza z różnic między mitozą a mejozą. Mitoza zachodzi w komórkach somatycznych zwierząt oraz w komórkach somatycznych i generatywnych roślin.
    Patogen, czynnik chorobotwórczy – ciało obce, twór biologiczny lub mikroorganizm wywołujący chorobę u danego organizmu. Wyróżnia się następujące typy patogenów:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.