• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sejm Rozbiorowy 1773-1775



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.Podatek – obowiązkowe świadczenie pieniężne pobierane przez związek publicznoprawny (państwo, jednostka samorządu terytorialnego) bez konkretnego, bezpośredniego świadczenia wzajemnego. Zebrane podatki są wykorzystywane na potrzeby realizacji zadań publicznych.
    Kołacz królewski. Miedzioryt wykonany na podstawie rysunku przez Nicolasa Noëla Le Mire’a

    Sejm Rozbiorowysejm skonfederowany działający w latach 1773–1775, powołany przez trzy ościenne mocarstwa zaborcze: Rosję, Prusy i Austrię, w celu zatwierdzenia cesji terytorium Rzeczypospolitej w czasie I rozbioru Polski.

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Zastaw spiski – umowa zawarta 8 listopada 1412 w Zagrzebiu między królem węgierskim i niemieckim Zygmuntem Luksemburskim a królem Polski Władysławem Jagiełłą. Zastaw Lubowli, Podolińca i Gniazd oraz 13 innych miast spiskich stanowił zabezpieczenie zwrotu pożyczki, której Jagiełło udzielił Zygmuntowi. Pożyczona została kwota 37 000 kop groszy praskich, czyli ówcześnie około 7,5 tony czystego srebra (ponad 8 ton monety). Pieniądze te pochodziły głównie z odszkodowań wojennych wypłaconych Polsce przez Krzyżaków po Pokoju toruńskim z 1411 r. Pożyczka miała zostać zwrócona w tej samej wysokości i w tym samym miejscu, gdzie ją wypłacono – na węgierskim wówczas zamku w Niedzicy.

    Tło historyczne[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Historia Polski (1764–1795).

    W późnym XVII i początkiem XVIII wieku Rzeczpospolita Obojga Narodów została zredukowana ze swojego statusu głównej potęgi europejskiej do rosyjskiego protektoratu. Rosyjscy władcy przy wykorzystaniu wolnej elekcji decydowali o wyborze monarchów Królestwa Polskiego oraz o polityce wewnętrznej kraju. Dla przykładu Sejm repninowski bierze swą nazwę od rosyjskiego ambasadora Nikołaja Repnina, który nieoficjalnie przewodził obradom.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Antoni Kazimierz Ostrowski herbu Grzymała, (ur. 31 marca 1713 w Ostrowie, zm. 26 sierpnia 1784) – arcybiskup gnieźnieński, a wcześniej biskup włocławski (1763-1776), konsyliarz Rady Nieustającej w 1775 roku.

    Sejm Rozbiorowy oraz I rozbiór Polski nastąpiły w wyniku zmiany równowagi sił w Europie będącej następstwem rosyjskich zwycięstw nad Osmanami w wojnie rosyjsko-tureckiej (1768–1774). Przyczyniły się one do wzmocnienia Rosji i w efekcie zagroziły interesom Habsburgów w tym regionie (zwłaszcza w Mołdawii i Wołoszczyźnie). Austria Habsburgów rozważała nawet wojnę z Rosją.

    Tomasz Przyjemski herbu Rawicz (ur. 10 marca 1749 roku w Komarzycach koło Łomży – zm. w 1802 roku w Jeleniach) – poseł łomżyński na Sejm Rozbiorowy 1773-1775, starosta grodowy łomżyński, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej.Stanisław Bohuszewicz Minkowski (ur. 1751 – zm. 28 sierpnia 1817) – sędzia ziemski miński, pułkownik wojsk koronnych, poseł na Sejm Rozbiorowy 1773-1775, deputat na Trybunał Litewski.

    Francja, która była przychylna zarówno Rosji, jak i Austrii zaproponowała serię terytorialnych korekt, w których Austria zostałaby zrekompensowana częściami Śląska, Prusy otrzymałyby Warmię oraz część Księstwa Kurlandii i Semigalii. Król Prus, Fryderyk II nie miał jednak zamiaru wyrzekać się Śląska zdobytego niedawno w wyniku wojen śląskich. Z drugiej strony był on także zainteresowany pokojowym rozwiązaniem konfliktu, ponieważ pruski skarbiec i armia były nadszarpnięte w wyniku wojny siedmioletniej, a sojusz Prus z Rosją potencjalnie doprowadziłby do wojny z Austrią. Prusy były także zainteresowane ochroną osłabionego Imperium Osmańskiego, ponieważ można się nim było posłużyć w wypadku ewentualnego konfliktu z Rosją lub Austrią.

    Sejm skonfederowany (łac. sub vinculo confoederationis) – specyficzny sposób organizacji pracy sejmu w I Rzeczypospolitej.Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

    Kiedy Austria zaanektowała miasta Spiszu (naruszając tym samym traktat pokojowy zawarty w Zagrzebiu) Katarzyna II Wielka oraz jej doradca, generał Zachar Czernyszew, zasugerowali księciu Henrykowi, aby Prusy zaanektowały część polskiego terytorium, na przykład biskupstwa warmińskiego. Po przekazaniu tej informacji Fryderykowi II Prusy wystąpiły z propozycją rozbioru polskiego terytorium pomiędzy trzy mocarstwa, którego największą część miała otrzymać strona najbardziej osłabiona przez niedawną zmianę układu sił, czyli Austria. Fryderyk II starał się chronić Ottomanów poprzez kierowanie rosyjskich dążeń do ekspansji na osłabioną Polskę. Austriacki mąż stanu Wenzel Anton von Kaunitz wysunął propozycję, aby Prusy zajęły ziemie polskie w zamian za zrzeczenie się Śląska na rzecz Austrii. Oferta ta została odrzucona przez Fryderyka.

    Józef Zaremba herbu Zaremba (ur. ok. 1731 w Libidzy, zm. 1774 w Rozprzy) – generał-major wojsk koronnych, generał-adiutant króla, konfederat barski, poseł sieradzki na Sejm Rozbiorowy 1773–1775. Paweł Jasienica, właściwie Leon Lech Beynar (ur. 10 listopada 1909 w Symbirsku, zm. 19 sierpnia 1970 w Warszawie) – polski pisarz historyczny, eseista i publicysta Tygodnika Powszechnego.

    Przez kilka dekad (od czasu sejmu niemego) Rosja uważała słabą Polskę za swój protektorat. Wojna domowa, podczas której siły konfederacji barskiej starały się zerwać rosyjską kontrolę nad Polską, pozostawiła kraj wyniszczony. Niedawna Koliszczyzna przyczyniła się do dalszego osłabienia pozycji Polski. Na dodatek tego, wspierany przez Rosję król Stanisław August Poniatowski był uważany równocześnie za zbyt słabego, jak i za niezależnie myślącego, co ostatecznie sprawiło, że rosyjski dwór uznał, że użyteczność Polski jako protektoratu wyczerpała się. Państwa zaborcze oficjalnie usprawiedliwiły swoje postępowanie koniecznością zadośćuczynienia za szkody wyrządzone przez kłopotliwego sąsiada oraz przywrócenia pokoju w Polsce poprzez interwencję militarną (a konfederacja Barska dostarczyła pożytecznej wymówki). Próba porwania króla Augusta przez konfederatów barskich 3 listopada 1771 roku dała trzem dworom pretekst do przekonania opinii publicznej o „polskiej anarchii” oraz potrzeby wkroczenia w celu „uratowania” kraju i jego obywateli. W rzeczywistości kierowała nimi chęć zysku terytorialnego.

    Andrzej Mikołaj Stanisław Kostka Młodziejowski herbu Ślepowron (ur. 1717, zm. 20 marca 1780 w Warszawie) – biskup rzymskokatolicki, podkanclerzy koronny, kanclerz wielki koronny, biskup diecezjalny przemyski w latach 1766–1768, biskup diecezjalny poznański w latach 1768–1780, konsyliarz Rady Nieustającej w 1775 roku.Księstwa Naddunajskie – ogólna nazwa stosowana do XIX wieku dla Hospodarstwa Wołoskiego i Mołdawskiego, przed ich połączeniem się w państwo rumuńskie w 1861 roku. Księstwa te znajdowały się na terenie dawnej Dacji. Graniczyły ze soba w dolnym biegu rzeki Dunaj – stąd nazwa.

    Po rozpoczęciu rosyjskiej okupacji nad Księstwami Naddunajskimi książę Henryk Pruski przekonał Fryderyka II oraz arcyksiężną Marię Teresę Habsburg, że zamiast rosyjskiej aneksji ziem Osmanów, układ sił może być utrzymany poprzez trójstronny rozbiór Królestwa Polskiego. Pod naciskiem Prus, które od dawna chciały zagarnąć Prusy Królewskie, zaborcy uzgodnili pierwszy rozbiór Polski. Jedynie symboliczny sprzeciw został podniesiony przez Austrię, która wolałaby otrzymać więcej terytoriów Osmańskich na Bałkanach – regionie, który od dawna był obiektem pożądania Habsburgów. Porozumienie odbyło się w atmosferze zagrożenia sojuszem austriacko-osmańskim.

    Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.Wojna rosyjsko-turecka 1768–1774 – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Imperium Osmańskim, doprowadziła do zdobycia przez Rosję południowej Ukrainy, Krymu i północnego Kaukazu.

    Już w latach 1769–1771, zarówno Austria, jak i Prusy zaanektowały część terytoriów przygranicznych należących do Rzeczypospolitej, podczas gdy porozumienie rozbiorowe zostało podpisane 19 lutego 1772 roku w Wiedniu. Wcześniejszy układ pomiędzy Prusami a Rosją został zatwierdzony w Petersburgu 6 lutego 1772 roku. Z początkiem sierpnia wojska rosyjskie, pruskie i austriackie wkroczyły równocześnie na terytorium Polski i rozpoczęły okupację ustalonych pomiędzy sobą terytoriów. 5 sierpnia trzy strony podpisały porozumienie o indywidualnych zyskach terytorialnych kosztem Polski. Porozumienie rozbiorowe zostało ratyfikowane przez jego sygnatariuszy 22 września 1772 roku.

    Sejm delegacyjny – forma sejmu walnego, polegająca na wyłonieniu ze składu plenarnego delegacji sejmowej, obdarzonej określonymi przez sejm pełnomocnictwami. Przyjęte przez delegację uchwały sejm akceptował na posiedzeniu plenarnym bez prawa dyskusji merytorycznych i zastosowania prawa weta.Stanisław Kożuchowski herbu Doliwa (ur. ok. 1712 – zm. 1776) – podczaszy orłowski, konfederat barski, poseł na sejm.

    Po dokonaniu rozbioru Polski zaborcy zażądali, aby król Stanisław i Sejm zalegalizowali ich działania. Król zaapelował do narodów Europy zachodniej o pomoc i zwlekał z powołaniem sejmu. Europejskie mocarstwa zareagowały na rozbiór Polski z obojętnością, z wyjątkiem protestu króla Hiszpanii. Podniosło się jedynie kilka głosów sprzeciwu, jak np. Edmunda Burke, który widział w rozbiorze Polski początek rewolucyjnych zmian w europejskiej równowadze sił.

    Jan Alojzy Matejko (ur. 24 czerwca 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – polski malarz, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.Cło generalne – jednolita opłata celna, pobierana w wysokości 3,3% wartości towarów, będących przedmiotem międzynarodowej wymiany handlowej I Rzeczypospolitej w XVII - XVIII wieku.

    Podczas gdy król August oraz senat debatowali nad kursem działania, cierpliwość zaborców zaczęła się wyczerpywać. W rezultacie jeden z czołowych przeciwników zgody na zagraniczne roszczenia, biskup Adam Stanisław Krasiński został porwany przez Kozaków i przewieziony do Warszawy, gdzie ambasadorzy zaborców zażądali aby król i senat zwołali sejm walny w celu ratyfikacji rozbiorów. Kolejnym dowodem ich wpływu jest fakt, że senatorzy z anektowanych terytoriów (włączając diecezję inflancką, województwo ruskie oraz województwo witebskie) odmówili udziału w kolejnych obradach senatu. Podczas gdy znikąd nie nadchodziła pomoc, a sprzymierzeni zaborcy okupowali Warszawę, aby siłą oręża wymusić zwołanie sejmu, nie było innej możliwości niż podporządkowanie się ich woli. Warszawa stała się de facto garnizonem zagranicznych mocarstw. 19 kwietnia senat zgodził się zwołać sejm walny.

    Równowaga sił - jedna z podstawowych kategorii analizy i opisu stosunków międzynarodowych. Określa stan, w którym żadne państwo nie góruje nad innymi i nie posiada możliwości podporządkowania sobie państw słabszych. Naukowa interpretacja równowagi sił wyjaśnia postępowanie państw, które dążąc do zapewnienia sobie zwiększonego bezpieczeństwa, podejmują działania służące zachowaniu lub też ustanowieniu równomiernego podziału siły między podmiotami na arenie stosunków międzynarodowych.Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.

    Przygotowania[ | edytuj kod]

    Przygotowania do obrad sejmu walnego nie były łatwe. Biskup Krasiński i Kajetan Sołtyk wyrażali głośno swój sprzeciw. Obrady co najmniej 32 z sejmików ziemskich, które miały wybrać deputowanych były zakłócone. W efekcie najniższa w historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów liczba przedstawicieli – tylko około 102–111 (w zależności od źródła), pojechała na obrady do Warszawy, gdzie dołączyli oni do 36 senatorów oraz ministrów. Większość przedstawicieli z Księstwa Litewskiego odmówiła udziału w sejmie walnym.

    Komisje Rozdawnicze Koronna i Litewska 1774-1776 – ustanowione przez Sejm Rozbiorowy 1773–1775 celem sprzedaży majątku zakonu jezuitów, skasowanego w Rzeczypospolitej.Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Imperium Habsburgów i Imperium Rosyjskie.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Nikołaj Wasiljewicz Repnin, ros. Николай Васильевич Репнин (ur. 22 marca 1734 w Petersburgu, zm. 24 maja 1801 w Rydze) – książę rosyjski, generał-feldmarszałek i dyplomata z rodziny Repninów. Wnuk feldmarszałka Anikity Repnina, syn Wasyla Repnina, wojskowego, opiekuna cara Piotra III.
    Cesja – w prawie międzynarodowym – odstąpienie przez państwo części swojego terytorium na rzecz drugiego, potwierdzone umową międzynarodową. Formalnie składa się z dwóch etapów: 1. zrzeczenia się praw do obszaru przez cedenta i zobowiązanie się do pozostawienia swobody działania drugiej stronie, 2. faktycznego objęcia władzy na danym obszarze przez cesjonariusza. Niekiedy podkreśla się konieczność uznania cesji przez państwa trzecie, np. dla zachowania statusu prawnego obszaru (neutralizacja, prawo tranzytu) czy konieczność przeprowadzenia plebiscytu wśród ludności (wiele takich postanowień zawarto w traktacie wersalskim).
    Carl Emmerich Aleksander, baron Reviczky von Revisnye (węg. Károly Imre Sándor Reviczky) (ur. 1737, zm. 1793) – dyplomata austriacki, poseł austriacki w Warszawie (do 1779), ambasador w Berlinie w latach 1782-1786 i w Londynie, Węgier.
    Franciszek Jerzmanowski herbu Dołęga (ur. 1737 – zm. 1802) – chorąży inowłodzki, burgrabia łęczycki od 1768, działacz polityczny i poseł na sejmy, w tym na Sejm Czteroletni, kawaler Orderu Świętego Stanisława.
    Maria Teresa Habsburg (ur. 13 maja 1717 w Wiedniu, zm. 29 listopada 1780 tamże) – córka cesarza Karola VI Habsburga i księżniczki Elżbiety von Braunschweig-Wolfenbüttel, córki Ludwika Rudolfa, księcia brunszwickiego na Lüneburgu, królowa Czech i Węgier, niekoronowana cesarzowa od 1745.
    Rejtan – upadek Polski – obraz Jana Matejki z 1866 przedstawiający protest Tadeusza Reytana przeciwko I rozbiorowi Polski.
    Zachar Grigorjewicz Czernyszew (ros. Захар Григорьевич Чернышев), (ur. 1722 – zm. 1784) – hrabia, feldmarszałek Imperium Rosyjskiego i prezydent Kolegium Wojny od 1773 roku, pierwszy namiestnik w guberni połockiej i mohylewskiej) od 1775 roku, generał gubernator Moskwy w latach 1782-1784, wolnomularz, uzyskał polski indygenat.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.058 sek.