Schweriner See

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schweriner See

Schweriner See (pol. hist. Jezioro Zwierzynieckie lub Jezioro Swarzyńskie obecnie także Jezioro Szweryńskie) – jezioro w północnych Niemczech, w Meklemburgii-Pomorzu Przednim.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.

Jezioro jest drugim co do wielkości jeziorem Meklemburgii, a czwartym w Niemczech. Geologicznie jest akwenem moreny dennej, poprzecinanym na dnie rynnami lodowcowymi, które mają dość dużą głębokość. Dzieli się na dwie, mniej więcej równe części, z których północna nazywana jest Aussersee (Jezioro Zewnętrzne), a południowa Innensee (Jezioro Wewnętrzne). Nazwy te nadali, oceniając akweny z własnego punktu widzenia, mieszkańcy Schwerina, stolicy Meklemburgii, który leży nad Innensee oraz nad połączonymi z nim mniejszymi jeziorami.

Łaba (czes. Labe, niem. Elbe) – rzeka w Czechach i Niemczech o długości 1165 km (370 km w Czechach) i powierzchni dorzecza 144 055 km² (w Czechach 51 394 km²).Meklemburgia-Pomorze Przednie (niem. Mecklenburg-Vorpommern) – kraj związkowy we wschodnich Niemczech. Najwyższym prawem krajowym jest Konstytucja Kraju Związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie z 23 maja 1993 r.

Część południowa (Innensee) jest głębsza (przeważnie od 15 do 30 m), choć występują na niej mielizny i głazy. Część północna (Aussersee) ma więcej płycizn, ale to właśnie w tej części znajduje się najgłębsze miejsce jeziora (52 m). Ponieważ lustro wody leży na wysokości niespełna 38 m n.p.m., jezioro w kilku miejscach jest kryptodepresją. Obie części jeziora niegdyś łączyła wąska cieśnina, przez którą w 1842 r. usypano groblę Paulsdamm w celu zbudowania na niej drogi. Obecnie pozostał z cieśniny żeglowny przesmyk Paulsdammgraben, nad którym droga przebiega mostem.

Wismar – miasto w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, siedziba powiatu Nordwestmecklenburg; port nad Morzem Bałtyckim. Liczba mieszkańców: 44 tys. (2008).Zamek w Schwerinie (niem. Schweriner Schloss) – zamek położony na wyspie muzealnej w centrum Schwerina. Jest siedzibą parlamentu Meklemburgii-Pomorza Przedniego. Przez długi czas była to rezydencja książąt i wielkich książąt meklemburskich.

Nad częścią południową leży Schwerin, jedyne miasto nad jeziorem, które po powiększeniu go o okoliczne osiedla otacza ten akwen od południa i zachodu. Na znajdującej się na jeziorze, tuż przy zachodnim brzegu, Wyspie Zamkowej (Burginsel) leży zamek będący siedzibą m.in. parlamentu landu Meklemburgia-Pomorze Przednie oraz miejscowego muzeum.

Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.

Nad północną częścią jeziora leży kilka wsi letniskowych i rybackich, m.in. Bad Kleinen i Hohen Viecheln.

Do Jeziora Szweryńskiego nie uchodzi żadna naturalna rzeka, zasilane ono jest wyłącznie ze źródeł podziemnych, w tym położonych pod niewielkimi jeziorami na obszarze Schwerinu (zwłaszcza Ziegelsee), które połączone są kanałami ze Szweryńskim. W związku z tym jezioro jest eutroficzne, do czego przyczyniło się także nadużywanie nawozów sztucznych w czasach NRD oraz zrzucanie w tym okresie do jeziora ścieków Schwerinu. Mimo to żyje w nim dużo ryb.

Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.Schwerin – miasto na prawach powiatu w Niemczech, na Pojezierzu Meklemburskim, nad jeziorem Schweriner See, stolica kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie.

Na jeziorze leży kilka wysp: największa, Lieps, na części północnej, a na południowej dwie niegdyś wykorzystywane, Kaninchenwerder i Ziegelwerder (kopalnie gliny, gospodarstwa, a w XIX w. obóz jeniecki). Obecnie wyspy te zamieszkałe już nie są i stanowią rezerwaty przyrody. Całe jezioro jest rezerwatem jako miejsce lęgowe ptaków, objęte jest programem Natura 2000. Mimo to jest wykorzystywane żeglugowo, pływają po nim statki pasażerskie oraz bardzo liczne jachty rekreacyjne. Na jeziorze leży kilkanaście portów jachtowych, większość z nich w Schwerinie.

Kryptodepresja - zagłębienie terenu wypełnione przez wodę lub lód, przez co tworzy się jezioro lub lodowiec, którego dno jest poniżej średniego poziomu morza (p.p.m.), natomiast powierzchnia może znajdować się nad poziomem morza (n.p.m.).Zatoka Meklemburska (niem. Mecklenburgische Bucht, duń. Mecklenburg Bugt) – zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego pomiędzy niemieckim wybrzeżem na południu, a duńskimi wyspami Lolland i Falster na północy. Na zachodzie ograniczona wyspą Fehmarn, gdzie łączy się z Zatoką Kilońską, a od wschodu półwyspem Darß (Darßer Ort). Wielkość zatoki to około 3500 km².

Południowa część jeziora połączona jest kanałem Stör z rzeką Elde, a tym samym ze szlakiem żeglownym biegnącym z jeziora Müritz do Łaby. Kanał ten przekopano w XVI w. (jeszcze przed uregulowaniem rzeki Elde), wykorzystując odwadniającą naturalnie jezioro rzeczkę. Północną część jeziora próbowano połączyć drogą wodną z Zatoką Meklemburską, przekopując kanał do Wismaru (budowniczy kanału Stör, Tillemann Stella, zaprojektował również kanał do Wismaru), ale prace nad drugim kanałem mimo niewielkiej odległości od morza (14 km) szybko przerwano i nigdy ich nie wznowiono. Pozostał po nich niewielki, sztuczny ciek o nazwie Wallensteingraben, który odprowadza część wód jeziora do Morza Bałtyckiego. Tym samym jezioro należy do zlewisk zarówno Morza Północnego (przez Łabę), jak i Morza Bałtyckiego.

Amt Ostufer Schweriner See – dawny niemiecki Związek Gmin w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Ludwigslust-Parchim. Siedziba związku znajdowała się w miejscowości Leezen. Hohen Viecheln - gmina w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Nordwestmecklenburg, wchodzi w skład Związku Gmin Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Amt Ostufer Schweriner See
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Andrzej Michałek, Słowianie – Słowianie zachodni. Monarchie wczesnofeudalne, Warszawa 2007, s. 136.
    2. Lech Leciejewicz, Słowianie zachodni. Z dziejów tworzenia się średniowiecznej Europy, Wrocław 1989, s. 57.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maciej Strączyński, Pojezierze Meklemburskie: Przewodnik dla wodniaków, Szczecin: Zapol Sobczyk, 2019, ISBN 978-83-7518-902-5.
  • Eutrofizm - stan biologiczny jeziora, w którym bogactwo substancji pokarmowych, a zatem obfita flora i fauna, powodująca duże zużycie tlenu, prowadzi do beztlenowego rozkładu martwych organizmów na dnie jeziora, czyli powstawania mułu, a w dalszym stadium do zarastania płytkich jezior i powstawania niskich torfowisk.




    Reklama