• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Scherzo

    Przeczytaj także...
    Kolęda – pierwotnie radosna pieśń noworoczna, która współcześnie przyjęła powszechnie formę pieśni bożonarodzeniowej (nawiązującej do świąt Bożego Narodzenia). Utrzymywana najczęściej w konwencji religijnej, początkowo wywodząca się z tradycji ludowej, w późniejszym okresie komponowana jest również przez wielu wybitnych kompozytorów. Odmiana kolędy o wątkach zaczerpniętych z życia codziennego nazywana jest pastorałką, która w odróżnieniu od kolędy we współczesnym, potocznym tego słowa rozumieniu, nie jest wykorzystywana w chrześcijańskich nabożeństwach religijnych ze względu na swój świecki charakter.Lulajże, Jezuniu – kolęda polska o charakterze kołysanki, powstała najprawdopodobniej w drugiej połowie XVII wieku.
    Fryderyk Franciszek Chopin (ur. 22 lutego lub 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, zm. 17 października 1849 roku w Paryżu) – polski kompozytor i pianista. Od roku 1830 zamieszkały we Francji.

    Scherzo (wł. żart) – forma muzyczna występująca samodzielnie lub jako część utworu cyklicznego. W scherzu wyrazisty rytm oraz artykulacja są ważniejszymi elementami utworu. Najczęściej ma metrum 3/4 oraz formę A-B-A z trio jako częścią środkową.

    Pierwotnie scherzo było utworem instrumentalnym (rzadko wokalnym) o charakterze żartobliwym, wchodzącym w skład formy cyklicznej np. suity. Ludwig van Beethoven ustala miejsce scherza w romantycznej symfonii oraz sonacie — zastępowało ono menueta w trzeciej części cyklu. Na początku XIX wieku, głównie za sprawą F. Chopina, scherzo zmienia swój charakter na poważny, niekiedy nawet tragiczny, upowszechnia się również samodzielność scherza.

    Rytm (gr. ῥυθμός rhytmós – "miara; takt; proporcja") – jeden z elementów dzieła muzycznego odpowiedzialny za organizację czasowego przebiegu utworu. Dowcip, żart, kawał – krótka forma humorystyczna, służąca rozśmieszeniu słuchacza. Najczęstszą formą rozpowszechniania dowcipu jest przekaz słowny. Dowcipy można spotkać w prasie, w specjalnych rubrykach. Publikowane są książki i czasopisma z dowcipami. Dowcipy można też spotkać na wielu stronach internetowych. Żart nie do końca udany określa się mianem "spalonego", natomiast niezbyt śmieszny dowcip jest "suchym żartem" lub "sucharem". Istnieją też ponure żarty ("czarny dowcip") oraz "puste dowcipy", śmieszące tylko opowiadającego. Innym gatunkiem dowcipu jest "dowcip abstrakcyjny", obecny np. w krajach Europy Środkowej — głównie w Czechach i Polsce. Znany jest także jako pure nonsens czy humor angielski. Można też natrafić na pojęcie żartu "hermetycznego", który może opierać się na memie lub jest zrozumiały tylko dla docelowej grupy odbiorców np. kolegów z pracy czy też informatyków.

    Przykłady[ | edytuj kod]

    Jako samodzielne utwory[ | edytuj kod]

    Motyw kolędy Lulajże, Jezuniu ze Scherza h-moll op. 20 Fryderyka Chopina.
  • F. Mendelssohn-Bartholdy – Scherzo e-moll z 3 Fantazje op. 16
  • F. Chopin – Scherzo h-moll op. 20, b-moll op. 31, cis-moll op. 39, E-dur op. 54
  • J. Brahms – Scherzo op. 4
  • Jako części utworów cyklicznych[ | edytuj kod]

  • F. Chopin – cz. II Sonaty b-moll op. 35, cz. II Sonaty h-moll op. 58
  • L. van Beethoven – cz. III V. Symfonii c-moll op. 67, cz. III Symfonii nr 3 Es-dur op. 55 "Eroica"
  • A. Dvořák – cz. III Symfonii nr 9 e-moll "Z Nowego Świata"
  • G. Mahler – cz. III V. Symfonii cis-moll
  • J. Brahms – cz. III Kwintetu f-moll op. 34
  • Scherzo w literaturze[ | edytuj kod]

    Termin ten używany jest także w literaturze do nazywania utworów poetyckich o charakterze liryczno-żartobliwym i wyrazistej rytmizacji. Przykładem takiego utworu jest Scherzo Juliana Tuwima.

    Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (wg definicji Stefanii Skwarczyńskiej), czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.Symfonia nr 3 Es-dur op. 55 "Eroica" Ludwiga van Beethovena powstała w latach 1802-04. Dzieło jest często określane jako kamień milowy kończący muzyczną epokę klasycyzmu i rozpoczynający romantyzm.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • D. Wójcik, ABC form muzycznych, Musica Iagiellonica, Kraków 1999, s. 59
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Michał Głowiński [et al.]: Słownik terminów literackich, pod. red. Janusza Sławińskiego, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976
    2. Zobacz tekst wiersza Scherzo autorstwa Juliana Tuwima w Wikilivres (dawniej Bibliowiki)
    Menuet to francuski taniec ludowy, który stał się z czasem tańcem dworskim, w metrum 3/4 i tempie umiarkowanym. Tańczony był parami i składał się z kilku figur. Największą popularność zdobył na dworze Ludwika XIV.Sonata fortepianowa h-moll op. 58 – sonata na fortepian solo, skomponowana przez Fryderyka Chopina w 1844. Dedykowana a Countess Emilie de Perthuis.




    Warto wiedzieć że... beta

    Forma cykliczna – forma muzyczna oparta na następstwie dwu lub więcej części, które często spełniają kryteria zamkniętych całości, jednak powiązane w cykl wprowadzają nadrzędne wartości, przede wszystkim zróżnicowanie wyrazowe poszczególnych fragmentów i stopniowanie napięcia całego utworu.
    Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy (ur. 3 lutego 1809 w Hamburgu, zm. 4 listopada 1847 w Lipsku) – niemiecki kompozytor okresu romantyzmu. Uważany za najwybitniejsze cudowne dziecko po Mozarcie.
    Zakład Narodowy im. Ossolińskich (ZNiO, Ossolineum) – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum Książąt Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.
    Sonata – instrumentalna forma muzyczna. Pierwotnie każdy utwór instrumentalny, w przeciwieństwie do wokalnego – kantaty. Z czasem wykształciła się w specyficzną formę.
    Forma muzyczna to ogólna budowa utworu muzycznego, efekt współdziałania elementów dzieła muzycznego. Jest to środek realizacji wyrazu emocjonalnego dzieła muzycznego, za pomocą technik kompozytorskich. Każdy utwór, będąc dziełem niepowtarzalnym, pozostaje w różnym stosunku do formy, a w wielu utworach schematy formalne krzyżują się ze sobą (np. forma pieśni z rondem). Każdy twór kojarzony z daną formą jest nierozerwalnie związany z konkretnym środkiem wykonawczym (obsadą).
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Ludwig van Beethoven (wymowa niemiecka: luːtvɪç fan ˈbeːthoːfn, ur. 15-17 grudnia 1770 w Bonn, zm. 26 marca 1827 w Wiedniu) – kompozytor i pianista niemiecki, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, a zarazem prekursor romantyzmu w muzyce, uznawany za jednego z największych twórców muzycznych wszech czasów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.