• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sarma - buddyzm

    Przeczytaj także...
    Gelug (tyb. དགེ་ལུགས་པ།, Wylie: dge lugs pa, ZWPY: Gêlug-pa; nazwa po tybetańsku oznacza system szlachetności) – jedna z czterech głównych tradycji (szkół, obrządków) buddyzmu tybetańskiego nauczających hinajanę, mahajanę i wadżrajanę. Tradycja również nazywana jest "Nową Kadampą" ze względu na to, że rdzeniem jej nauk są przekazy tradycji kadam, jest również zwana jako tradycja "Gandenpa" ponieważ pierwszym jej klasztorem był klasztor o nazwie Ganden założony w 1409 przez Tsongkhapę, a zwierzchnicy gelugpy to Ganden Tripowie pochodzący właśnie z tego klasztoru (obecnie klasztor Ganden funkcjonuje również na uchodźstwie w Indiach). Wyznawcami tradycji zwie się również żółtymi czapkami ze względu na charakterystyczne ceremonialne nakrycia głowy oznaczające rangę w edukacji monastycznej.Ningma (tyb.: རྙིང་མ་, Wylie: rnying ma, ZWPY: Nyingma) – jedna z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego. Tradycja ta uznawana jest za pierwszą tradycję buddyzmu tybetańskiego.
    Atīśa (982-1054), znany również jako Dīpamkara Śrījñāna. Wielki indyjski mistrz buddyjski i uczony. Jeden z głównych nauczycieli słynnego uniwersytetu Vikramaśīla. Otrzymał nauki od wielu ważnych nauczycieli, a w szczególności od Dharmakīrtiego, pod kierunkiem którego studiował w Indonezji. Ostatnich 10 lat życia spędził w Tybecie, nauczając i pomagając w tłumaczeniach tekstów buddyjskich. Jego uczeń Dromton założył szkołę kadampa, wokół której zgromadzili się również inni jego uczniowie. Praktyka tonglen polegająca na wymianie własnego szczęścia na cierpienie innych, którą Atiśa rozpropagował ma szczególne znaczenie we wszystkich szkołach buddyzmu tybetańskiego.

    Sarma (tybetański: གསར་མ, Wylie: gsar ma)– tybetańska nazwa oznaczająca "Nowy przekaz" nauk buddyzmu w Tybecie i regionach sąsiednich, odnosząca się do rozkwitu i odnowienia buddyzmu tybetańskiego zapoczątkowanego w XI wieku. Nazwa ta w szczególności oznacza trzy współczesne najnowsze główne tradycje buddyzmu tybetańskiego sakja, kagju i gelug oraz pomniejszą tradycję dzionang powstałej na bazie sakja i przekazów tantry kalaczakra. W XI w. pojawiło się w Tybecie wielu wielkich uczonych i tłumaczy, którzy przenieśli nauki i praktyki buddyjski z końcowego okresu rozwoju buddyzmu w Indiach na grunt tybetański. Zaczęły docierać w szczególności nowe nauki tantr za sprawą takich wybitnych nauczycieli jak hinduski mistrz Atisza, które dały początek szkole kadam i późniejszej nowelizacji tej szkoły w gelug, Drokmi Tłumacz, którego nauki ugruntowały statut szkoły sakja oraz Marpa Tłumacz, którego nauki dały początek szkole kagju. W tym samym czasie zaczęto odkrywać ukryte skarby (tzw. termy) z zaginionymi naukami czasów Padmasambhawy, a tradycję tych wcześniejszych od sarma nauk, w odróżnieniu od nich, powszechnie nazywać jako ningma, czyli "starożytna tradycja".

    Termy (tyb.: གཏེར་མ་, Wylie: gter-ma, ZWPY: Dêrma) – nauki buddyzmu tybetańskiego zwane "Ukrytymi Skarbami". Są to ukryte w Tybecie, Bhutanie i rejonach sąsiadujacych w VII w. przez wielkich mistrzów dzogczen i wadżrajany "skarby" zawierająca przede wszystkim teksty buddyjskich nauk, relikwie, przedmioty rytualne, a w szczególności opisy i instrukcje tantr tzw. starożytnego przekazu (ningma) Maha Jogi, Anu Jogi i Ati Jogi z linią przekazu w osobie ich odkrywcy tj. tertona.Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    Sakja (tyb.: ས་སྐྱ་, Wylie: sa skya, ZWPY: Sa’gya) – jedna z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego.Kagju (wymowa tybetańska kagjü, tyb.: བཀའ་བརྒྱུད་པ, wylie: bka’ brgyud pa, ZWPY: Gagyü-pa) – jedna z czterech głównych tradycji buddyzmu tybetańskiego. Dzieli się na kilka podszkół o wspólnym rodowodzie i zbliżonych naukach, z których największą stanowi obecnie karma kagju, na czele której stoją karmapowie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Dzionang lub Dzionangpa (język tybetański: ཇོ་ནང་, transliteracja Wyliego: Jo-nang, ZWPY: Qonang; język chiński: 觉囊派, juénáng pài) – szkoła buddyzmu tybetańskiego, która stała się szeroko znana w Tybecie w XIII wieku. Korzenie przekazu tej szkoły w Tybecie sięgają XII wieku i nauk mistrza Jumo Mikjo Dordże, ale znana stała się dzięki aktywności mistrza Dolpopy (transliteracja Wyliego: Dol-po-pa Shes-rab Rgyal-mtshan; 1292-1361 r.n.e.), który wcześniej praktykował w szkole sakja oraz Tāranātha (1575–1634 r.n.e).
    Tybet (tyb.: བོད, Wylie: Bod [pʰø̀ʔ], ZWPY: Poi; chin.: 西藏, pinyin: Xīzàng) – kraina historyczna w Azji obejmująca Wyżynę Tybetańską i jej przyległości, obecnie w większości w granicach Chin.
    Buddyzm tybetański (tyb. བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།, Wylie. bod brgyud nang bstan; określany też jako lamaizm, choć nazwa ta bywa odbierana jako pejoratywna i jest merytorycznie niesłuszna) – odmiana buddyzmu, która jest główną religią Tybetu i jego regionów sąsiadujących (np. Bhutanu, Nepalu, Sikkimu i Ladakhu) od czasu ustanowienia jej jako religii państwowej przez króla Trisong Decena (Wylie. khri srong lde btsan) panujacego w Tybecie w okresie od 755 do 797 r. oraz główną religią Mongolii i kilku republik autonomicznych Federacji Rosyjskiej (np. Buriacji, Tuwy i Kałmucji).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.586 sek.