• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sapiehowie herbu Lis



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Mikołaj Michajłowicz Sapieha herbu Lis (ur. ?, zm. przed 13 sierpnia 1611) – podkomorzy grodzieński, kuchmistrz wielki litewski, poseł na sejmy; prawnuk Bohdana, wnuk Janusza, syn Michała, brat Lwa Michajłowicza, ojciec Fryderyka.Adam Jerzy Czartoryski książę herbu własnego, pseud.: Toulouzan, (ur. 14 stycznia 1770 w Warszawie, zm. 15 lipca 1861 w Montfermeil) – polski mąż stanu, minister spraw zagranicznych Imperium Rosyjskiego w latach (1804-1806), wiceprezes Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego w 1815 roku, senator-wojewoda Królestwa Polskiego (1815), prezes Rządu Narodowego Królestwa Polskiego (1831), prezes Senatu, pisarz, poeta, mecenas sztuki i kultury, odznaczony Orderem Orła Białego (w 1815), wielki skarbnik Katolickiego Wielkiego Przeoratu w Rosji kawalerów maltańskich w 1798 roku.
    Herb rodziny Sapiehów Lis
    Wielki herb rodziny Sapiehów (1858–1859)

    Sapiehowie (lit. Sapiegos, biał. Сапегі) – magnacki ród książęcy herbu Lis (odmienny) pochodzenia rusińskiego, z czasem spolonizowany.

    Krótka historia rodu[ | edytuj kod]

    I Rzeczpospolita[ | edytuj kod]

    Jeden z najpotężniejszych rodów magnackich Wielkiego Księstwa Litewskiego, wywodzący się z ziem dzisiejszej Białorusi i Rosji. Pierwsze wzmianki o protoplaście rodu – Semenie Sopiże (Sapaczu) pochodzą z lat 40. XV w; mimo wielokrotnych prób dziejopisów nie udało się udowodnić pochodzenia rodu od Sunigajły, który przystąpił podczas unii horodelskiej ze strony litewskiej do herbu Lis. Spośród czterech synów Semena potomstwo dwóch wymarło w drugim pokoleniu, dwóch pozostałych założyło dwie linie rodu, żyjące do tej pory – potomkowie Bohdana założyli linię starszą, różańską, zwaną też siewierską bądź czerejską (Sapiehowie-Różańscy), potomkowie Iwana – linię młodszą, kodeńską (Sapiehowie-Kodeńscy).

    Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.Franciszek Stefan Sapieha herbu Lis (ur. przed 1661, zm. 25 czerwca 1686 w Lublinie) – koniuszy wielki litewski, marszałek sejmu grodzieńskiego 1678-1679.

    Jednym z najważniejszych twórców potęgi rodu w XVI w., poza założycielami linii, był kanclerz wielki litewski, Lew Sapieha (ur. 1557). Poprzez doskonałe gospodarowanie odziedziczonymi dobrami, świeżymi nadaniami królewskimi i odpowiednimi mariażami z rodzinami Chodkiewiczów, Hlebowiczów czy Połubińskich, ród Sapiehów pod rządami Lwa doszedł do pierwszego szeregu rodów Rzeczypospolitej.

    Akademia Rolnicza w Dublanach (obecnie Państwowy Lwowski Uniwersytet Rolniczy) – dawna polska uczelnia wyższa założona w 1856 roku w Dublanach koło Lwowa, obecnie ukraiński uniwersytet o profilu rolniczym.Aleksander Paweł Sapieha herbu Lis (ur. 8 września 1672, zm. 4 stycznia 1734 w Wilnie) – marszałek wielki litewski od 1699, marszałek nadworny litewski od 1692, marszałek Trybunału Litewskiego w 1709.

    Jako że synowie Lwa nie pozostawili potomków, fortuna przeszła na potomstwo Jana Piotra, znanego z Potopu H. Sienkiewicza hetmana Pawła Jana i jego synów Kazimierza Jana i Benedykta Pawła. Ci dwaj ostatni doprowadzili do zebrania w swoich rękach praktycznie wszystkich ważniejszych urzędów w Wielkim Księstwie, był to szczyt potęgi rodu. Samowładztwo Sapiehów doprowadziło do wybuchu niezadowolenia społecznego i powstania. Potęga Sapiehów została złamana w bitwie pod Olkiennikami w roku 1700.

    Andrzej Sapieha (syn Iwana) (ur. ?, zm. 1611) – starosta orszański, kasztelan witebski, wojewoda mścisławski, dworzanin Stefana Batorego. Karol Józef Sapieha herbu Lis (ur. przed 1718, zm. 20 marca 1768) – wojewoda brzeskolitewski, syn Władysława, brat Ignacego.

    W wieku XVIII ród Sapiehów pracował nad odzyskaniem utraconych wpływów i dóbr, nie osiągając jednak poprzedniej potęgi. Podczas wojny północnej Sapiehowie stanęli w większości po stronie Karola XII i Stanisława Leszczyńskiego. Także za Leszczyńskim stanęli podczas podwójnej elekcji roku 1733. Duża część rodu brała aktywnie udział w wydarzeniach konfederacji barskiej. W czasie obrad Sejmu Czteroletniego większość Sapiehów, z wyjątkiem Kazimierza Nestora, pozostała wobec projektów konstytucji sceptyczna.

    Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis, biał. Казімір I Ягелончык (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.Lew Sapieha herbu Lis (ur. 4 kwietnia 1557 w Ostrownie, zm. 7 lipca 1633 w Wilnie) – hetman wielki litewski od 1625, kanclerz wielki litewski w latach 1589–1623, marszałek sejmu w Warszawie w 1582, podkanclerzy litewski do 1589, wojewoda wileński od 1621, sekretarz królewski, pisarz wielki litewski od 1581, starosta słonimski, brzeski, mohylewski.

    Podkreśleniem świetności rodu było uzyskanie tytułu książęcego. W 1700 r. Michał Franciszek Sapieha z linii różańskiej otrzymał tytuł książęcy od cesarza Leopolda I, który wygasł jednak już w roku nadania. W 1768 r. sejm polski potwierdził tytuł książęcy


    Od czasu powstania rodu do 1795 roku ród Sapiehów wydał m.in.

    Witebsk (biał. Віцебск, ros. Витебск) – miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną.Kazimierz Jan Paweł Sapieha herbu Lis (ur. 1637 lub 1642, zm. 13 marca 1720 w Grodnie) – wojewoda wileński w latach 1682-1703, hetman wielki litewski w latach 1683-1703 i 1705-1708, wojewoda połocki w 1670 roku, starosta generalny żmudzki w 1681 roku, hetman polny litewski w 1681 roku, podskarbi nadworny litewski w 1663 roku, podstoli wielki litewski w 1661 roku, cześnik wielki litewski w 1659 roku, starosta brzeski litewski w latach 1665-1670.
  • 41 wojewodów
  • 14 kasztelanów
  • 4 hetmanów wielkich litewskich
  • 2 hetmanów polnych litewskich
  • 3 kanclerzy wielkich litewskich
  • nie licząc kilkudziesięciu osób piastujących wiele innych ważnych w czasie I Rzeczypospolitej urzędów.

    Okres rozbiorów[ | edytuj kod]

    Utraciwszy wpływy polityczne Sapiehowie posiadali dalej ogromne majątki, dzięki którym mogli działać w zmienionych realiach. Do ciekawszych postaci tego okresu należą: podróżnik i geolog Aleksander Antoni, założyciel Akademii Rolniczej w Dublanach Leon Ludwik, czy powstaniec listopadowy Eustachy Kajetan. W momencie uzyskania autonomii galicyjskiej wielu członków rodu powróciło do działalności politycznej, działając w ramach nie tylko Sejmu Krajowego, ale także władz centralnych w Wiedniu. Do najwybitniejszych polityków II połowy XIX w. należeli m.in. Adam Stanisław, Władysław Leon.

    Jan Paweł Aleksander Sapieha (ur. 18 czerwca 1847 w Paryżu - zm. 25 października 1901 w Biłce Szlacheckiej) – ziemianin, zawodowy wojskowy.Rada Państwa (niem. Reichsrat) – istniejący w latach 1861–1918 dwuizbowy parlament austriacki, od 1867 obejmujący wyłącznie austriacką część monarchii austro-węgierskiej – tzw. Przedlitawię.

    Ciekawostką dotyczącą rodu w XIX w. jest związek z Sapiehami Pawła Edmunda Strzeleckiego, który fundusze na swoje podróże po Australii uzyskał zarządzając dobrami i pomagając spłacać ogromne długi księcia Franciszka Sapiehy.

    II RP[ | edytuj kod]

    W okresie międzywojennym z rodu Sapiehów wyróżniają się zdecydowanie dwie postacie: ministra spraw zagranicznych Eustachego Kajetana i arcybiskupa krakowskiego, Adama Stefana. Nie byli to jednak jedyni przedstawiciele rodu działający w tym okresie, warto wymienić także np. założyciela PCK, Pawła.

    III wojna północna (wielka wojna północna) toczyła się w latach 1700-1721 pomiędzy Królestwem Danii i Norwegii, Rosją, Saksonią, Prusami i Hanowerem (od 1715) z jednej strony a Szwecją z drugiej. Rzeczpospolita Obojga Narodów formalnie pozostawała neutralna aż do 1704 roku, ale faktycznie znaczna część walk toczyła się na jej terytorium i jej kosztem już od 1700 roku. Zakończyła się podpisaniem pokoju w Nystad, w wyniku którego wzrosło znaczenie Rosji, a Szwecja utraciła status europejskiego mocarstwa.Iwan Bohdanowicz Sapieha (ur. w 1486, zm. pomiędzy 4 kwietnia a 19 listopada 1546) – wojewoda podlaski w latach 1529-1541 i witebski w latach 1517-1541, starosta drohicki.

    1939 i później[ | edytuj kod]

    Rok 1939 był końcem rodu Sapiehów na terenie Polski. Ostatnim wybitnym członkiem rodu przebywającym na stałe w Polsce, przeciwstawiającym się dwóm największym reżimom XX w., był kardynał Adam Stefan Sapieha, zmarły w roku 1951. Pozostała część rodu była zmuszona w trakcie działań wojennych do opuszczenia kraju. Wielu Sapiehów poległo, a do najciekawszych postaci polskiego ruchu oporu należał m.in. delegat AK na Węgry, Andrzej Józef Sapieha.

    Maria Krystyna Sapieha (Sapieżyna) z domu Zdziechowska (ur. 26 kwietnia 1910 w Suchowoli, zm. 1 kwietnia 2009) – polska działaczka społeczna. Córka Jerzego Zdziechowskiego (ministra skarbu II RP), żona Jana Andrzeja Sapiehy. Współzałożycielka i prezydent Fundacji Ex Animo.Michał Józef Sapieha (ur. 1670, zm. 6 marca 1738 w Châlons-sur-Marne) – wojewoda podlaski, strażnik wielki litewski od 1692.

    Obecnie żyjący członkowie rodu przebywają przeważnie na stałe poza granicami kraju. Z obu linii żyje ok. 25 osób.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Sapiehowie-Różańscy - starsza linia rodu Sapiehów, zwana także czerejską bądź siewierską pochodząca od Bohdana Sapiehy.
    Kajetan Michał Sapieha herbu Lis (ur. 13 lutego 1749 w Kodniu, poległ 23 maja 1771 pod Lanckoroną), marszałek połocki konfederacji barskiej.
    Sejm Krajowy – istniejący w Galicji w latach 1861–1918 organ przedstawicielski, kompetentny w niektórych sprawach wewnętrznych Galicji (gospodarka, oświata i kultura).
    Krzysztof Stefan Sapieha (ur. 1590, zm. 9 kwietnia 1627 w Dubrowlanach) – pisarz wielki litewski, starosta lidzki, mścisławski i wilkijski.
    Paweł Maria Sapieha (ur. 17 maja 1900 w Siedliskach, zm. 1987 w Monachium) – zawodowy wojskowy, podpułkownik Armii Stanów Zjednoczonych, pracownik kontrwywiadu.
    Połubińscy (pierwotnie Połubeńscy) – ród kniaziowski (książęcy) pochodzenia litewskiego, który wziął swoje nazwisko od sioła Połubniki pod Lidą, najprawdopodobniej wcześniej zwanego Połubeńsk, albo od sioła Poliubicze (Połubica) w Brzeskiem, które zostało w 1503 roku nadane kniaziowi Wasylowi Andrzejewicowi Połubeńskiemu, a które mogło być przedtem w posiadaniu jego przodków.
    Polskie rody książęce – rody noszące tytuł książęcy, związane z historią nie tyle samej Polski co Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.064 sek.