• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sankhja



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego) – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.Filozofia indyjska – filozofia uprawiana na subkontynencie indyjskim oraz na obszarach, w których zaznaczyły się indyjskie wpływy kulturowe (jak Azja Środkowa, Tybet, Indonezja, Indochiny). Powstała niezależnie od filozofii europejskiej i od filozofii chińskiej. Jest ściśle związana z religiami indyjskimi, zwłaszcza z hinduizmem, buddyzmem i dżinizmem.
    Historia Sankhji[ | edytuj kod]

    Starożytne korzenie sankhji[ | edytuj kod]

    Około VIII-IV w. p.n.e. – czasy kształtowania się wczesnego buddyzmu oraz dżinizmu

  • fragmenty wed:
  • Rygweda Atharwaweda
  • najstarsze upaniszady:
  • Brihadaranjaka Ćhandogja
  • Kapila (VIII w. p.n.e.) – mityczny twórca systemu Sankhjasutry
  • Protosankhja[ | edytuj kod]

    Około IV w. p.n.e. – II w. n.e.

  • średnie upaniszady:
  • Katha Śwetaśwatara Maitri
  • traktaty medyczne: Ćarakasanhita (Agniwesi)
  • Buddhaćarita (I w. n.e.) buddysty Aśwaghoszy – relacja poglądów Arady Kalamy, nauczyciela sankhji Buddy Gautamy
  • fragmenty Mahabharaty
  • Bhagawadgita Mokszadharma

    Sankhja klasyczna[ | edytuj kod]

    Około II-XI w. n.e.

    Radźas lub guna radźasu (dewanagari रजोगुण, transkrypcja radźoguna) – guna pasji, charakteryzuje ją wzajemny pociąg kobiety i mężczyzny. Kiedy ta guna wzrasta, rozwija się żądza przyjemności materialnych, czyli pragnienie zadowalania zmysłów.Waczaspati Miśra – filozof hinduski z Mithili ze szkoły njaja, działający około 850 roku n.e. Bramin z grupy Smarta. Jest autorem licznych komentarzy do głównych nurtów filozofii indyjskiej.
  • Panczasikha
  • Windhjawasina (ok. V w. n.e.)
  • Kanakasaptati (70 złotych strof)
  • Madhawa (ok. VI w. n.e.)
  • Iśwarakryszna (VI w. n.e.)
  • Sankhjakarika
  • Gaudapada (VII w. n.e.)
  • Bhaszja
  • Waćaspati Miśra (IX w. n.e.)
  • Sankhjatattwakaumudi (Księżycowa poświata prawd sankhji)
  • Juktidipika (anonim) (ok. IX w.)
  • Renesans sankhji[ | edytuj kod]

    Około XV–XVIII w. n.e.

    Budda; skr. बुद्ध buddha – przebudzony, oświecony; chiń. fo (佛), fotuo (佛陀); kor. bul, pult’a; jap. butsu (仏), hotoke (仏), budda (仏陀); wiet. phật, phật-đà, Bột đà; tyb. sangdzie (སངས་རྒྱས།, Wylie: sangs.rgyas). Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mircea Eliade, Historia wierzeń i idei religijnych, tom I–III, Warszawa, PAX, 1994
  • Filozofia Wschodu, pod redakcją Beaty Szymańskiej, Kraków, Wyd. U.J., 2001.
  • Erich Frauwallner, Historia filozofii indyjskiej, tom I–II, Warszawa, PWN, 1990
  • Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 2. Katowice: Wydawnictwo „Książnica”, 1998, s. 330–331. ISBN 83-7132-370-0.
  • Dualizm w znaczeniu religijnym to pogląd reprezentowany przez wiele religii, doktryn religijnych i herezji, dotyczący natury i pochodzenia dobra i zła istniejącego w świecie. Radykalny dualizm zakłada istnienie dwóch równorzędnych sił "Dobra" i "Zła", "Światła" i "Ciemności", "Dobrego Boga" i "Złego Boga", równorzędnych i współodwiecznych. Widzialny świat miałby być efektem ścierania się tych dwóch sił. Doktryny dualistyczne wiążą materię z pierwiastkiem "złym", zaś element duchowy - z "dobrym".Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) – najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII-III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach współczesnych.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Louis Frédéric (ur. 1923 - zm. 1996) - sławny francuski orientalista, specjalizujący się w kulturze Indii, Azji Południowo-Wschodniej i Japonii.
    Sattwa lub guna satwy ( dewanagari सत्त्वगुण , transkrypcja sattwaguna ) – guna dobroci. Efektem jej wpływu jest rozwijanie cechy dobroci, także osiągnięcie mądrości.
    Atharwaweda – jedna z czterech sanhit (zbiorów) wchodzących w skład Wed, zawiera głównie teksty magiczne (formuły magiczne, zaklęcia i egzorcyzmy) związane przede wszystkim z rytuałami domowymi (głównie odnoszącymi się do ogniska domowego).
    Kapila – myśliciel indyjski z VI w. p.n.e., założyciel szkoły filozoficznej sankhja (jednej z sześciu najważniejszych szkół filozoficznych Indii), która stała się podstawą teoretyczną systemu jogi. Niewiele jednak wiadomo o początkach "czystej" sankhji stworzonej przez Kapilę, gdyż nie zachowały się żadne pisma przedstawiające tę filozofię. Klasyczna postać sankhji bazuje przede wszystkim na naukach Iśwarakryszny (ok IV w n.e.). Można przypuszczać, że pierwotna sankhja miała charakter teistyczny, jednak Iśwarakryszna nadał jej charakter dualistyczny i ateistyczny.
    Gaudapada (ok. VII w.) – indyjski filozof wedanty. Pochodził z Bengalu. Najstarszy komentator wedanty. Bazując na upaniszadach łączył tezy monizmu (adwaita) i iluzji (maja).
    Iswarakryszna – pisarz i filozof indyjski, żył przed 546 rokiem n.e. Autor najstarszego traktatu sankhji - Sankhyakarika (zwanego też Suvarnasaptati - "Siedemdziesiątka") składającego się z 70 strof o budowie wierszowanych aforyzmów. Dzieło Iswarakryszny było szeroko komentowane, m.in. przez Gaudapadę, Waczaspatiego i Śankarę.
    Prakryti ( pra - przed + kr - tworzyć, produkować, ang. Prakrti ) – oznacza początkową, pierwotną substancję stworzenia (natura). W hinduizmie występuje obok puruszy – tego, kto raduje się tą naturą.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.