• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.

    Frente Sandinista de Liberación Nacional (FSLN), Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego (sandiniści) – współcześnie działająca nikaraguańska partia polityczna. Partia wywodzi się z utworzonego w 1961 roku ruchu partyzancko-rewolucyjnego który w 1979 roku przejął władzę w kraju po sukcesie rewolucji. Ruch ten sprawował władzę w Nikaragui do 1990 roku kiedy to utracił władzę i przekształcił się w ruch opozycyjny. Ruch odwołuje się do postaci Augusta Sandina, lidera nikaraguańskiego ruchu oporu walczącego z okupacją Stanów Zjednoczonych w latach 20. i 30..

    Korupcja (łac. corruptio – zepsucie) – nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, do kleptokracji (rządów złodziei), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości.Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę, kryptonim Operacja Just Cause (pol. W Słusznej Sprawie) – inwazja wojsk USA na Panamę przeprowadzona w grudniu 1989 roku. Inwazję przeprowadzono za prezydentury George H. W. Busha, na dziesięć lat przed przekazaniem jurysdykcji nad Kanałem Panamskim Republice Panamy. Podczas trwania operacji, po zajęciu przez wojska USA kluczowych pozycji, Panamskie Siły Zbrojne złożyły broń. Jednym z głównych celów inwazji było przywrócenie status quo w rejonie kanału oraz pochwycenie gen. Manuela Noriegi, de facto dyktatora Panamy.

    Historia[ | edytuj kod]

    Geneza[ | edytuj kod]

    Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego przyjął nazwę od nazwiska bohatera narodowego Nikaragui Augusta Sandino (1895-1934). Sandino był przywódcą rebelii (1927-1934) skierowanej przeciwko amerykańskiej okupacji Nikaragui. Okupacja kraju funkcjonowała od 1909 roku a oficjalnym jej powodem były wewnętrzne starcia między liberałami a konserwatystami. Lider rewolty określający sam siebie jako liberała głosił dość lewicowe hasła które po części przyjął od meksykańskich anarchosyndykalistów a po części od Farabunda Martíego będącego liderem komunistycznym z Salwadoru. Oprócz walk z Amerykanami, partyzanci sandinistowscy stoczyli szereg walk z elitami nikaraguańskimi które uważali za cięmiężycielskie i rasistowskie. W hasłach stworzonego przez Sandina ruchu pojawiły się hasła integracji Ameryki Latynoamerykańskiej i włączenia do antyamerykańskiej walki społeczności indiańskiej. Rebelia zakończyła się połowicznym zwycięstwem a na jej skutek w 1933 roku Amerykanie opuścili Nikaraguę. Sandino został zabity (zabójstwo zlecił ambasador Stanów Zjednoczonych) rok później w trakcie rozmów pokojowych z rządem. Likwidacji lidera partyzanckiego dokonali członkowie zorganizowanej przez USA Gwardii Narodowej. Zabójstwo Sandina i rozbicie partyzantki doprowadziło do przejęcia pełni władzy przez proamerykańskiego Anastasia Somozę Garcíę, a następnie jego synów – Luisa Somozę Debayle i Anastasia Somozę Debayle.

    Agustín Farabundo Martí Rodríguez (wym. [faɾaˈβundo marˈti]; ur. 5 maja 1893 w Teotepeque, zm. 1 lutego 1932) - salwadorski polityk komunistyczny, wojskowy, działacz chłopski oraz marskistowsko-lenininistowski, założyciel (1931) i przywódca Komunistycznej Partii Salwadoru, rewolucyjny przywódca powstania chłopskiego od 1930 do 1932.Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.

    Jako ruch rewolucyjno-partyzancki[ | edytuj kod]

    Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego został utworzony w 1961 roku. Zainspirowany sukcesem rewolucji kubańskiej i postacią Augusta Sandino ruch przyjął ideologię lewicową w oparciu o chrześcijańskie idee teologii wyzwolenia i socjalizm demokratyczny. Wśród założycieli grupy znaleźli się Carlos Fonseca Amador, Tomás Borge, Silvio Mayorga i Santoz Lopez. Lopez jako jedyny z założycieli grupy posiadał już doświadczenie militarne – przed laty był pułkownikiem armii sformułowanej przez Augusta Sandino. Organizacja od chwili powstania za cel obrała sobie wzniecenie partyzanckiej wojny skierowanej przeciwko rządzącemu klanowi Somozów. Pozbawiony poparcia społecznego klan opierał swoje rządy na wsparciu Amerykanów.

    Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.
     Osobny artykuł: rewolucja w Nikaragui.

    Na początku lat 70. FSLN podjęło się pierwszych inicjatyw o charakterze wojskowym. Działalność Sandinistowskiego Frontu Wyzwolenia Narodowego umocniła się w drugiej połowie lat 70. Duży wpływ na to miała coraz gorsza sytuacja ekonomiczna kraju, rządowe represje wobec opozycji i powszechna korupcja. Akcje wojskowe sandinistów wzmogły się w roku 1978 (z rąk reżimu zginął wówczas lider opozycji konserwatywnej Pedro Joaquín Chamorro Cardenal), a rewolucjoniści zdobyli poparcie dla swoich granic na całym świecie. Sukcesy powstańców połączone z coraz większym kryzysem rządów doprowadziły do wstrzymania pomocy dla reżimu nikaraguańskiego ze strony amerykańskiej administracji a także politycznego i wojskowego wsparcia dla FSLN ze strony Wenezueli, Kostaryki i Panamy. Sukcesy partyzantów doprowadziły do uruchomienia na początku 1979 roku rozmów międzynarodowych dotyczących zakończenia konfliktu. Do nasilenia walk ponownie doszło w kwietniu tego samego roku. FSLN przy pomocy Kuby, Panamy, Kostaryki i Meksyku znacznie rozbudowały potencjał wojskowy. Rewolucja zakończyła się 19 lipca 1979 roku zwycięstwem wojsk sandinistów w antyrządowym powstaniu i wkroczeniu ich wojsk do stolicy kraju, Managui.

    Wojna domowa w Gwatemali – konflikt trwający od 1960 do 1996 w Gwatemali pomiędzy rządem tego kraju a lewicowymi rebeliantami. Konflikt rozpoczął się od nieudanej próby wojskowego zamachu stanu z 1960 roku. Zakończył się w 1996 roku porozumieniem pokojowym między rządem a zbrojnymi grupami pod auspicjom misji ONZ. W trakcie trwania wojny domowej w kraju doszło do licznych problemów ekonomicznych, konfliktów politycznych i etnicznych. W wojnie zginęło od 100 do 200 tysięcy osób a dziesiątki tysięcy zaginęło.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Rządy rewolucyjne[ | edytuj kod]

    Zwycięzcy rewolucjoniści w miejsce dotychczasowego rządu zainstalowali Rząd Odbudowy Narodowej. FSLN stworzył wokół siebie tzw. ruch sandinistowski który stał się nieformalnym zapleczem rządu rewolucyjnego. Trzech ministrów pierwszego porewolucyjnego rządu należało do FSLN (Daniel Ortega, Moises Hassan i Sergio Ramírez), dwóch do niemilitarnej opozycji (Alfonso Robelo i Violeta Chamorro).

    Gwatemalska Jedność Narodowo-Rewolucyjna (hsz. Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca) – gwatemalska lewicowa partia polityczna.Kostaryka (Costa Rica, Republika Kostaryki – República de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą – 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.

    W chwili przejęcia władzy przez FSLN państwo pozostawało w fatalnej kondycji gospodarczej i było wysoko zadłużone. Rewolucjoniści zamierzali naprawić gospodarkę poprzez socjalistyczne reformy społeczno-gospodarcze. Celem wzmocnienia reform FSLN powołał Radę Stanu podporządkowaną rządowi. Rada Stanu pełniła funkcję organu przedstawicielskiego. Rada przyznała partiom politycznym dwanaście z czterdziestu siedmiu miejsc, reszta została oddana w ręce organizacji masowych związanych z Frontem Wyzwolenia Narodowego. Do Rady weszło kilka partii z czego trzy pozostawały w opozycji do FSLN. Przeciwko takiemu rozkładowi miejsc zaprotestowali dwaj opozycyjni przedstawiciele Rady Odbudowy Narodowej którzy zdecydowali się w 1980 roku opuścić rząd tymczasowy. Od czasu rozpoczęcia walk wewnętrznych i ustanowienia w rezultacie stanu wyjątkowego w roku 1982 partie opozycyjne nie działały w radzie. Przewagę w tymczasowym parlamencie miały organizacje masowe, takie jak Federacja Robotników Sandinistowskich, Stowarzyszenie Kobiet Nikaragui, Krajowy Związek Rolników i Farmerów oraz Sandinistowski Komitet Obrony.

    Choroba Heinego-Medina (łac. poliomyelitis anterior acuta, ostre nagminne porażenie dziecięce, wirusowe zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego, H14) – wirusowa choroba zakaźna wywoływana przez wirus polio (wirus zapalenia rogów przednich rdzenia kręgowego), przenoszona drogą fekalno-oralną. Nazwa tej choroby wywodzi się od nazwisk dwóch uczonych, którzy tę chorobę opisali: Jakob Heine (w roku 1840 jako porażenie dziecięce) i Karl Oskar Medin (w roku 1890 jako ostrą chorobę zakaźną). Do XIX w. występowała sporadycznie, później nastąpiła pandemia, obejmująca głównie półkulę północną. Liczba zachorowań drastycznie spadła po wynalezieniu skutecznych szczepionek. W 2001 WHO uznała Europę za wolną od tej choroby (wcześniej były plany eradykacji do tegoż roku, później data została przesunięta do roku 2005). Obecnie w związku z tymi planami należy informować służby sanitarne danego kraju i WHO o każdym przypadku. Aby rozpoznać polio, należy wyizolować i zidentyfikować wirusa, czy jest to szczep dziki, czy to zakażenie poszczepienne wirusem po rewersji do pełnej wirulencji.Pedro Joaquín Chamorro Cardenal (ur. 24 sierpnia 1924 w Granadzie, zm. 10 stycznia 1978 w Managui) - nikaraguański dziennikarz, wydawca prasowy i działacz polityczny. Wieloletni przywódca opozycji przeciw dyktaturze rodziny Somozów. Od 1952 wydawca odziedziczonego po ojcu lewicowego dziennika La Prensa. Od 1974 założyciel i przewodniczący Demokratycznego Związku Wyzwolenia. Mąż Violety Chamorro. Śmierć, jaką poniósł z rąk najemników Anastosio Somozy Debayle, bezpośrednio przyczyniła się do rewolucji państwowej pod wodzą FSLN, która obaliła znienawidzonego prezydenta.

    Sukces rewolucji dobrze przyjęty został przez lewicowych intelektualistów i polityków na całym świecie. Fascynacją rewolucyjnym ruchem uległ między innymi zespół The Clash który w 1980 roku wydał płytę zatytułowaną „Sandinista!”. Z sympatią przejęcie władzy przez FSLN przyjęła część państw zachodnioeuropejskich, szczególnie tych rządzonych przez socjaldemokratów które utrzymywały z nowym rządem przyjazne relacje (do ich grona należała Francja, Hiszpania, Grecja, Szwecja i RFN). Wsparcie wobec nowego rządu zaoferowała Kuba która wysłała do kraju setki lekarzy i nauczycieli a również tak odległe kraje jak na przykład Iran (w którym triumfowała rewolucja islamska). Także sami sandiniści popierali inne ruchy narodowowyzwoleńcze w Ameryce Łacińskiej, w Azji i Afryce. W okresie rządów FSLN wsparł walczący w sąsiednim Salwadorze Front Wyzwolenia Narodowego im. Farabunda Martíego oraz Jedność Narodowo-Rewolucyjną biorącą udział w konflikcie wewnętrznym w Gwatemali (a przed powstaniem tej organizacji mniejsze gwatemalskie grupy partyzanckie).

    Afera Iran-Contras – skandal polityczny, który miał miejsce w Stanach Zjednoczonych w latach 1986-1987. Powodem było ujawnienie przez media informacji na temat nielegalnej, tajnej sprzedaży broni Iranowi, w zamian za co oczekiwano pomocy w uwolnieniu zakładników uprowadzonych w Bejrucie przez bojowników Hezbollahu. Pieniądze uzyskane z tych transakcji przekazywano na wspomaganie nikaraguańskich rebeliantów Contras.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Program reform[ | edytuj kod]

    FSLN zainicjował radykalne reformy obejmujące między innymi konfiskatę majątków ziemskich czy nacjonalizację przemysłu.

    Najważniejszymi zasługami reform wdrażanych przez FSLN było znaczne ograniczenie wskaźnika analfabetyzmu (Nikaragua przed rewolucją była krajem ze wskaźnikiem analfabetyzmu wynoszącym 50,3% – w wyniku kampanii edukacyjnej sandinistów udało się zmniejszyć ten wskaźnik do 12,9%). Dużą rolę w sukcesie Kampanii Czytania i Pisania miała pomoc rządu kubańskiego. Rok 1980 ogłoszony został rokiem literatury. Kampania objęła nie tylko likwidację alfabetyzmu ale również integrację klas społecznych, ras, płci i pokoleń. Kolejnym z celów kampanii było kształtowanie świadomości politycznej i gospodarczej mieszkańców kraju. W ciągu pół roku ponad pół miliona ludzi zostało nauczonych czytania i pisania. W dalszym procesie alfabetyzacji społeczeństwa brało udział blisko 100 tys. ochotników. Kolejnym obszarem, w którym poczyniono znaczący postęp była ochrona zdrowia. Programy medyczne rządu docenione zostały przez m.in. Oxfam. Także w tej dziedzinie duży wkład wykazała Kuba. Ponad 1500 kubańskich lekarzy pracowało w Nikaragui, personel z Kuby okazał się niezbędny w eliminacji polio, różyczki, odry, krztuśca i w zmniejszeniu śmiertelności niemowląt. Z pomocą rządu kubańskiego udało się utworzyć państwowy system opieki zdrowotnej, który objął większość obywateli Nikaragui. Sandiniści odnieśli też postęp w dziedzinie polityki kulturalnej. W 1980 roku powołali Ministerstwo Kultury na czele którego stanął katolicki duchowny i poeta Ernesto Cardenal (nie był on jedynym duchownym zasiadającym w rządzie, księdzem był również Fernando Cardenal będący ministrem oświaty). Ministerstwo w szczególności skupiało się na krzewieniu promocji kultury chłopskiej.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.
    Obchody dziesięciolecia rewolucji sandinistowskiej

    Z drugiej zaś strony sukces programów społecznych FSLN nie zdołał naprawić sytuacji gospodarczej. Postępujący konflikt wewnętrzny i blokada ze strony USA spowodowały załamanie finansów państwowych i wzrost inflacji. Duży wpływ na złą sytuację miało też to że jedna czwarta budżetu była za rządów rewolucjonistów przeznaczana była na obronę. W efekcie sandiniści chcąc poprawić sytuację gospodarczą zmuszeni zostali do rezygnacji z programu reform, zniwelowania o 44% wydatków państwowych i drastycznego ograniczenia liczby urzędników administracji państwowej.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Luis Anastasio Somoza Debayle (ur. 18 listopada 1922, 13 kwietnia 1967) - nikaraguański generał i polityk. Prezydent od 1956 do 1963. Początkowo był dowódcą Gwardii Narodowej za rządów jego ojca - prezydenta Anastasio Somozy Garcíi. Po jego śmierci w zamachu (1956) Luis objął po nim dyktatorską władzę, którą dzielił ze swoim bratem, generałem Anastasio, także po zakończeniu swojej prezydentury. Popierał wszelkie akcje wymierzone przeciw rewolucyjnej Kubie. Wprowadził jednak ostrożne, wymuszone przez nastroje społeczne reformy liberalne i starał się hamować autorytarne zakusy brata.

    Konflikt z USA i contras[ | edytuj kod]

    Sandiniści w okresie po rewolucji popierali oddolny pluralizm, byli jednak mniej entuzjastycznie nastawieni, jeśli chodzi o wybory ogólnokrajowe. Sandiniści uważali bowiem, że poparcie wyrażone zostało w czasie rewolucji, a wybory byłyby stratą i tak już ograniczonych zasobów. Działania te w połączeniu z odejście w 1980 roku z rządu tymczasowego Violety Chamorro i Alfonsa Robelo wywołało plotki według których zwolennicy FSLN chcieli skonsolidować władzę i utworzyć system wzorowany na kubańskim. Działania te doprowadziły do powstania w kraju zbrojnej opozycji wobec rządów FSLN. Zbrojna opozycja podzielona była dwa odłamy: Nikaraguańskie Siły Demokratyczne (utworzone w 1981 roku przez rząd USA i byłych funkcjonariuszy Gwardii Narodowej) oraz Demokratyczny Sojusz Rewolucyjny (dowodzony przez jednego z byłych dowódców sandinistów – Edena Pastora).

    Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS), w wersji angielskiej International Court of Justice (ICJ), w wersji francuskiej Cour Internationale de Justice (CIJ) – główny organ sądowy ONZ. Został ustanowiony w 1945 do rozstrzygania sporów między państwami. Trybunał działa według swego Statutu, który opiera się na Statucie Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej i stanowi integralną część Karty Narodów Zjednoczonych. Wszyscy członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych są ipso facto stronami Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Państwo nienależące do Organizacji Narodów Zjednoczonych może przystąpić do Statutu Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na warunkach, które w każdym przypadku ustali Zgromadzenie Ogólne na zalecenie Rady Bezpieczeństwa.Irańska rewolucja islamska – rewolucja, która w roku 1979 doprowadziła do przekształcenia Iranu z monarchii konstytucyjnej w republikę islamską, w następstwie obalenia szacha Mohammada Rezy Pahlawiego przez zwolenników ajatollaha Ruhollaha Chomeiniego.

    Sytuację rewolucji sandinistowskiej pogorszyło to że w 1981 prezydent USA Ronald Reagan potępił rząd Nikaragui za wspieranie marksizmu i upoważnił CIA do finansowania opozycyjnej armii contras. Militarne i finansowe wsparcie przez USA dla grup contras do walk z rządem spowodowało krwawy wewnętrzny konflikt, w którym zginęło ok. 30 tys. Nikaraguańczyków.

    Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).

    W 1983 będący faktycznym liderem FSLN Daniel Ortega rozpoczął rozmowy pokojowe z opozycją, zapowiedział zmniejszenie wydatków na zbrojenia i wyjazd z Nikaragui doradców wojskowych z Kuby, po czym w lutym 1984 ogłosił przeprowadzenie w listopadzie tego roku wolnych wyborów. Uzyskał w nich 63% głosów, dzięki czemu objął urząd prezydenta Nikaragui. Do wyborów z 1984 przystąpił szereg partii politycznych a według ustaleń międzynarodowych obserwatorów wybory były uczciwe.

    Teologia wyzwolenia – ruch teologiczny w Kościele katolickim powstały po Soborze watykańskim II. Szczególnie rozpowszechniona jest w Ameryce Łacińskiej oraz wśród jezuitów.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

    Wydalenie doradców wojskowych z Kuby i zapowiedź wolnych wyborów spowodowało że w 1983 roku Kongres Stanów Zjednoczonych zabronił rządowi finansowania oddziałów contras. Administracja Reagana kontynuowała wsparcie contras potajemnie i finansowała zbrojną opozycję przez sprzedaż broni poprzez Izrael do Iranu (wtedy zaangażowanego w wojnę z Irakiem), a wpływy z zarobionych pieniędzy kierowane były na zbrojenie contras (afera Iran-Contras). W 1984 roku Stany Zjednoczone przeprowadziły natomiast akcje zaminowania portów nikaraguańskich. Nikaragua oddała sprawę zaminowania portów do Międzynarodowego Trybunału w Hadze, który uznał w 1986 roku Stany Zjednoczone winnymi pogwałcenia zasad prawa międzynarodowego i wezwał do zaprzestania stosowania tego typu praktyk.

    Violetta Barrios de Chamorro (ur. 18 października 1929 w Rivas) − prezydent Nikaragui w latach 1990-1997, polityk, dziennikarz, wydawca, pierwsza i jak dotąd jedyna kobieta piastująca urząd prezydenta Nikaragui, wdowa po Pedro Joaquinie Chamorro – wydawcy lewicowego dziennika „La Prensa”, walczącego z dyktaturą Somozy, zamordowanego na jego zlecenie.Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.

    W 1988 roku po kilku latach rozmów pokojowych rząd zawarł z contras tymczasowy rozejm. W 1989 roku FSLN zawarł porozumienie z nowo powstałą Narodową Unią Opozycyjną. Porozumienie przewidywało dalszą demokratyzację, wolne wybory, zakończenie walk i rozwiązanie contras.

    Przejście do opozycji[ | edytuj kod]

    25 lutego 1990 roku na mocy porozumienia z 1989 roku odbyły się wybory których zwycięstwo należało do opozycji. Nowym prezydentem wybrana została Violeta Chamorro. O ile sandiniści prowadzili w przedwyborczych sondażach to na spadku poparcia dla nich zaważyła inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę. Akcja otoczenia ambasady amerykańskiej w Managui przez uzbrojonych sandinistów ożywiła w społeczeństwie przed wybuchem kolejnej wojny (75,6% respondentów, w tym 91,8% wyborców opozycji uważało że dalsze rządy FSLN doprowadzą do pogłębienia konfliktu). Po przegranych wyborach prezydenckich, sandiniści po kilku tygodniach podpisali z Chamorro protokół przekazania władzy. Nowy rząd zgodził się aby dotychczasowi sandiniści zachowali dowodzenie nad policją, wojskiem i służbami specjalnymi (te ostatnie stopniowo zlikwidowano).

    Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América (ALBA, ang. Bolivarian Alliance for the Peoples of Our America; do 2009 r.: Alternativa Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América) – porozumienie gospodarcze podpisane 29 kwietnia 2006 w Hawanie przez prezydenta Kuby Fidela Castro, prezydenta Wenezueli Hugo Cháveza i prezydenta Boliwii Evo Moralesa. Powstała z inicjatywy Wenezueli jako przeciwwaga dla Strefy Wolnego Handlu Obu Ameryk zaproponowanej przez USA. W odróżnieniu od wielu innych regionalnych stref wolnego handlu, ALBA nastawiona jest na integrację opartą nie tyle na liberalizacji rynków, ile na pewnej wizji dobrobytu społecznego i wzajemnej pomocy gospodarczej. Sprzeciwia się zachodniemu rozumieniu praw patentowych, uznając, że kłóci się ono z prawem narodów rozwijających się do dostępnych lekarstw i żywności. Na 7. szczycie ALBA w kwietniu 2009 postanowiono utworzyć w przyszłości nową regionalną walutę SUCRE (hiszp. Sistema Único de Compensación Regional) w celu uniezależnienia się od dolara.Oxfam jest międzynarodową organizacją humanitarną, zajmującą się walką z głodem na świecie i pomagającą w krajach rozwijających się. W roku 2002 w skład konfederacji wchodziło 12 organizacji.

    Wraz z przekazaniem władzy opozycji, Front przekształcił się w legalnie działającą partię opozycyjną. Nowe rządy cofnęły niemalże wszystkie reformy sandinistów i przyjęły politykę gospodarczą opartą na neoliberalizmie.

    W 1994 roku odbył się kongres FSLN. W trakcie trwania kongresu starły się dwie tendencje – tzw. Lewica Demokratyczna oraz Sandinistowski Ruch Odnowy. Skupiona wokół Daniela Ortegi i Tomása Borge Lewica Demokratyczna, uważała że program partii trzeba przystosować do nowej sytuacji lecz nie dopuszczała większego odejścia od dotychczasowych zasad ideologicznych. Sandinistowski Ruch Odnowy skupiony wokół Sergia Ramíreza uważał natomiast że partia jest zmuszona do rezygnacji z dotychczasowego antyimperializmu i awangardowego charakteru. Konflikt frakcyjny zakończył się w 1995 roku utworzeniem odrębnej partii przez Sandinistowski Ruch Odnowy (pod tą nazwą). Do rozłamowej formacji przystąpiła większość byłych przywódców FSLN, ministrów rządów rewolucyjnych i duża część parlamentarzystów ruchu. Rozłam umocnił jedynie socjalistyczny charakter FSLN.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Front Wyzwolenia Narodowego im. Farabunda Martíego (hiszp. Frente Farabundo Martí de Liberación Nacional, FMLN) – lewicowa partia polityczna (od 1992) w Salwadorze wywodząca się z organizacji partyzanckiej o tej samej nazwie powstałej w 1980 roku.

    Ponowne objęcie rządów[ | edytuj kod]

    Sandiniści powrócili do władzy po zwycięstwie Daniela Ortegi (z poparciem 38% głosujących) w wyborach z 5 listopada 2006 roku. Sandiniści nawiązali w trakcie wyborów współpracę z konserwatystami i podpisali porozumienie o nieagresji z duchownym Miguelem Obando Bravo – jednym z najbardziej zaciekłych krytyków rządów FSLN w latach 80. Kroki, które zbliżyły FSLN do partii konserwatywnych co wzbudziło burzę wśród zwolenników sandinistów poza Nikaraguą.

    Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).Wojna iracko-irańska – zwana również Narzuconą wojną i Świętą obroną (w Iranie), Al-Kadisijją Saddama (w Iraku) oraz Pierwszą wojną w zatoce, wojna między Irakiem i Iranem w okresie od 22 września 1980 do 20 sierpnia 1988.

    Ortega objął urząd 10 stycznia 2007 roku. W styczniu Nikaragua dołączyła do utworzonej w 2004 roku wspólnoty Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América. FSLN pogłębiła swoje rządy po zwycięstwie w wyborach samorządowych z 9 listopada 2008 roku w 105 (spośród 146) gmin. W trakcie swojej kadencji Ortega wprowadził bezpłatną ochronę zdrowia i edukację. W czasie swojej prezydentury Ortega, dzięki pomocy innych państw Ameryki Łacińskiej, a w szczególności rządzonej przez Hugo Cháveza Wenezueli, rząd zaczął realizować liczne programy socjalne. Rząd prowadził politykę przydziału ziemi i udzielania bardzo nisko oprocentowanych pożyczek drobnym i średnim przedsiębiorcom. W ramach działalności w Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América Nikaragua w zamian za produkty, takie jak fasola, jałówki, czy mięso otrzymuje wenezuelską ropę naftową, a ALBA finansuje programy socjalne Nikaragui. W ramach współpracy Wenezuela dostarczyła nowoczesny sprzęt medyczny, a do kraju przyjechali lekarze z Kuby. Kontynuowany jest program walki z analfabetyzmem.

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Analfabetyzm (gr. αναλφαβετος nieznający liter) – w rozumieniu potocznym, brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. według kryteriów UNESCO – powyżej 15. roku życia. Osoby nie posiadające takiej umiejętności nazywane są "analfabetami". Procesem zmniejszającym analfabetyzm jest alfabetyzacja.

    W trakcie drugiego okresu rządów FSLN zrezygnował z antyamerykańskiej postawy. Mimo to duże kontrowersje i sprzeciw ruchu wywołało ustanowienie w Managui nowego ambasadora USA, Roberta Callahana. Polityk ten był w latach 80. attaché prasowym ambasady USA w Hondurasie. W okresie honduraskiej kariery Callahana jego przełożonym był John Dimitri Negroponte a CIA za jego kadencji kierowało z Hondurasu jedną z frakcji contras. Mianowanie na to stanowisko Callahana doprowadziło do wznowienia animozji nikaraguańsko-amerykańskich. Callahan otwarcie poparł opozycję, a w lutym 2009 roku prezydent Ortega zagroził mu wydalaniem z terenu Nikaragui. 17 kwietnia 2009 roku bank ALBA przyznał Nikaragui 50 milionów dolarów, które mają sfinansować projekty rozwoju rolnictwa, zwalczania analfabetyzmu i mają pomóc Nikaragui sprostać niechęci ze strony rządu USA.

    Nacjonalizacja – akt przejęcia przez państwo prywatnego mienia. W rzadkich przypadkach może to być również przejęcie mienia należącego do samorządu. Nie należy mylić nacjonalizacji, która jest stosowana wobec określonej kategorii mienia lub osób, z wywłaszczeniem, które dotyczy konkretnej osoby i konkretnej sprawy.Panama (Republika Panamy, República de Panamá) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Kolumbią (225 km) i Kostaryką (330 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 555 km, ponadto 2490 km wybrzeża morskiego. Znana głównie z Kanału Panamskiego, dzięki któremu statki aby przepłynąć z zachodu na wschód Ameryki nie muszą opływać Ameryki Południowej i przechodzić przez Cieśninę Magellana.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Ameryka Łacińska, Iberoameryka – termin obejmujący 20 krajów i 9 autonomii Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej, w których mówi się językami romańskimi, tj. po hiszpańsku, portugalsku lub francusku.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Republika Kuby (nazwa oficjalna República de Cuba) – państwo w Ameryce Środkowej położone na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli. Państwo to składa się z wyspy o nazwie Kuba oraz szeregu otaczających ją mniejszych wysepek, z których największą jest Isla de la Juventud. Stolicą Kuby jest Hawana, a największe miasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.
    Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).
    Socjaldemokracja – lewicowy ruch społeczny wywodzący się z ruchu robotniczego, który za główny cel stawia sobie budowę ustroju i społeczeństwa socjalistycznego drogą demokratycznych reform.
    Liberalizm (łac. liberalis – wolnościowy, od łac. liber – wolny) – ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością, ma charakter indywidualistyczny i przeciwstawia się kolektywizmowi. Innymi wartościami cenionymi przez liberałów są wartości demokratyczne, wolności i prawa obywatelskie czy własność prywatna i wolny rynek.
    Tomás Borge Martínez (ur. 13 sierpnia 1930, zm. 20 kwietnia 2012) - nikaraguański polityk, pisarz, poeta i eseista, współzałożyciel (1961) FSLN (Sandinistowskiego Frontu Wyzwolenia Narodowego), przywódca jego gevarystycznej frakcji - GPP (guerra popular prolongada - przedłużona wojna ludowa).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.067 sek.