• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Samuel de Champlain

    Przeczytaj także...
    Irokezi (nazwa własna: Haudenosaunee) – liga plemion (Mohawków, Oneidów, Onandagów, Kajugów i Seneków, a od września 1722 także Tuskarorów) Indian Ameryki Północnej zamieszkujących tereny na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca, czyli północną część stanów Nowy Jork, Pensylwanii i Maine, niemal cały stan Vermont oraz południowe obszary kanadyjskich prowincji Quebec i Ontario.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.
    Gubernator Generalny (ang. Governor General, fr. Gouverneur général) - najstarsza instytucja polityczna w Kanadzie. Gubernator generalny jest namiestnikiem monarchy Kanady, który jest głową Kanady. Dawniej gubernator generalny sprawował realną władzę nad koloniami brytyjskimi w Kanadzie. Współcześnie posiada funkcje głównie tytularne i honorowe, choć z szerokimi uprawnieniami konstytucyjnymi z których może skorzystać w sytuacjach wyjątkowych. Jest wodzem naczelnym (Comander-in-Chief) kanadyjskich sił zbrojnych. Gubernator generalny mianowany jest przez monarchę, współcześnie za radą premiera Kanady, zwykle na okres pięciu lat. Oficjalną rezydencją gubernatora generalnego jest Rideau Hall w Ottawie. Drugą rezydencją, w której spędza zazwyczaj kilka tygodni w roku jest La Citadelle w Québecu.

    Samuel de Champlain (ur. w 1570 w Brouage k. Rochefort (Francja), zm. 25 grudnia 1635 w Quebecu) – francuski podróżnik, odkrywca, kolonizator Kanady. Pierwszy gubernator, zwany „ojcem Nowej Francji”. Kontynuował odkrywcze dzieło Jacques’a Cartiera, jednocześnie prowadząc intensywną akcję kolonizacyjną i tworząc podstawy pod francuską dominację w Ameryce Północnej.

    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.Huroni (po przeniesieniu się do Wisconsin znani pod nazwą własną Wyandotte, Wyandot) - plemię Indian Ameryki Północnej; w przeszłości główne zajęcie: rolnictwo; w XVI/XVII wieku stworzyli silną federację przeciw Algonkinom; w poł. XVII wieku rozbici przez Irokezów, przenieśli się z terenów między jeziorami Huron i Erie a Rzeką Świętego Wawrzyńca na tereny późniejszych stanów Michigan i Ohio; obecnie główne skupiska w Oklahomie (USA) i Ontario (Kanada).

    Ojciec Champlaina, żeglarz, nauczył go podstaw nawigacji. W wieku około 20 lat zaciągnął się do wojska, w którym służył do 1598 roku. W następnym roku odbył rejs na francuskim statku handlowym do kolonii hiszpańskich w Ameryce Środkowej. W ciągu następnych dwóch lat odwiedził szereg wysp Morza Karaibskiego, Meksyk i Panamę. Po powrocie do Francji opublikował książkę, w której opisał wspaniałości miasta Meksyk i zaproponował przekopanie Przesmyku Panamskiego. Książka zwróciła uwagę króla Henryka IV, który pokładał nadzieje w podboju Ameryki i odkryciu Przejścia Północno-Zachodniego z Atlantyku na Pacyfik. Champlain został wezwany do Luwru i skłoniony do wyjazdu do dzisiejszej Kanady.

    Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.Ontario (ang. Lake Ontario, fr. Lac Ontario) – jezioro słodkowodne, najmniejsze co do wielkości w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej. Środkiem jeziora biegnie granica między Kanadą i Stanami Zjednoczonymi. Dostęp ma tylko stan Nowy Jork i prowincja Ontario. Rzeka Niagara wpływa do jeziora blisko jego zachodniego końca i łączy je z jeziorem Erie. Z północno-wschodniego krańca jeziora wypływa Rzeka Świętego Wawrzyńca. Ontario stanowi część Drogi Wodnej Świętego Wawrzyńca.

    Tam, w roku 1603, na prośbę królewskiego namiestnika Nowej Francji Hermana de Clermont de Chastes wyprawił się w górę Rzeki Św. Wawrzyńca i stwierdził jej olbrzymie znaczenie komunikacyjne. Był jednym z pierwszych Europejczyków, którzy widzieli i opisali wodospad Niagara.

    W latach następnych badał dzisiejsze wybrzeża Nowej Anglii zakładając m.in. miasto Port Royal (dzisiaj Annapolis Royal w Nowej Szkocji).

    Henryk IV Wielki (ur. 13 grudnia 1553 w Pau w Nawarze, zm. 14 maja 1610 w Paryżu) – król Nawarry od 1572 (jako Henryk III) i Francji od 1589 r., pierwszy z dynastii Burbonów, najmłodszej gałęzi Kapetyngów.Ameryka Środkowa (ang. Middle America) – centralny region geograficzny Ameryki. Jest definiowany jako południowa część Ameryki Północnej, w której skład wchodzą dwie części: kontynentalna (Ameryka Centralna) i wyspiarska (Karaiby). Obszar liczy około 850 000 km² powierzchni i jest zamieszkany przez ponad 90 mln ludzi.

    Wiosną 1608 roku wyruszył w kierunku Kanady. W lipcu tego roku nad Rzeką Św. Wawrzyńca założył fort Quebec, który, wraz z faktorią handlową, stał się zalążkiem kolonii francuskiej. Zima tego roku była tak ostra, że spośród 24 ludzi Champlaina przetrwało zaledwie 8. Pomocni okazali się Indianie z plemion Algonkinów i Huronów, z którymi Champlain utrzymywał przyjazne stosunki, pomagając w wojnie z Irokezami. Ludzie Champlaina posiadali broń palną, wobec której Irokezi byli bezradni. W czasie jednego z takich rajdów wojennych odkrył jezioro nazwane później jeziorem Champlain.

    Herman de Clermont de Chastes-Gessans (? - zm. 13 maja 1603 w Nowej Francji) - oficer w służbie królów Francji Henryka III i Henryka IV, wiceadmirał Francji, wielki mistrz Rycerskiego Zakonu św. Łazarza z Jerozolimy, marszałek, komandor Limoges, wielki przeor Owernii Rycerskiego Zakonu św. Jana z Jerozolimy, gubernator Dieppe, namiestnik Nowej FrancjiRochefort – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Akwitania-Limousin-Poitou-Charentes, w departamencie Charente-Maritime.

    W 1615 zapuścił się w górę rzeki Ottawa, docierając do jezior Nipissing i wielkiej wschodniej zatoki Jeziora Huron, Georgian Bay. Zatoka ta, usiana przez ponad 30 tys. malowniczych wysp i wysepek, wtedy jeszcze nie nosiła nadanej jej później obecnej nazwy na cześć brytyjskiego króla Jerzego IV. Champlain nazwał ją niezaborczo po francusku „Morzem Łagodnym” (fr. La Mer Douce). U południowych brzegów zatoki, wśród przyjaznych mu Huronów, którym 4 lata wcześniej wysyłał nastoletnich chłopców, Francuzów, jako czeladników na tłumaczy, Champlain spędził zimę. Powrócił drogą przez Niagarę oraz jezioro Ontario.

    Nipissing - polodowcowe jezioro w południowej Kanadzie, w prowincji Ontario. Powierzchnia zwierciadła wody wynosi 906 km², długość jeziora to 80 km, a szerokość 48 km. Zbiornik osiąga maksymalną głębokość na poziomie 52 m, a jego średnia głębokość wynosi 4,4 m. Pierwszym znanym Europejczykiem, który tu dotarł był Francuz Samuel de Champlain w 1615. Québec (wymowa: /kwɨˈbɛk/ lub Quebec /kɨˈbɛk/; fr. również Ville de Québec, Quebec City lub Québec City) - miasto w Kanadzie, stolica prowincji Quebec. W 2011 roku zamieszkane przez 516 622 osób. W obrębie aglomeracji zamieszkiwana przez 765 706 osób. Drugie najludniejsze miasto prowincji Quebec po Montrealu znajdujacego się 233 kilometrów na południowy-zachód od miasta.

    W 1615 na skutek jego namów na teren Nowej Francji do nawracania Indian i życia w ich społecznościach przybyli katoliccy misjonarze: franciszkanie i jezuici. Różnie to się kończyło, na co wskazuje zaistnienie kościołów katolickich pod wezwaniem męczenników kanadyjskich.

    W czasie wojny angielsko-francuskiej, która wybuchła w roku 1626, dostał się – po długim oblężeniu Quebecu – do niewoli angielskiej, w której przebywał w latach 1628–1629, po czym zezwolono mu powrócić do Francji. Po podpisaniu traktatu pokojowego w Saint-Germain-en-Laye (1633) Kanada została przyznana Francji, a Champlain otrzymał stanowisko pierwszego gubernatora.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    Jako gubernator ustanowił pierwszy kanadyjski Order Dobrej Otuchy (fr. Ordre de Bon Temps) – do dziś przyznawany przez gubernatorów Nowej Szkocji. Był kawalerem Połączonych Zakonów Rycerskiego i Szpitalnego Św. Łazarza z Jerozolimy i Królewskiego Najświętszej Marii Panny z Góry Karmel.

    Hiers-Brouage – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Akwitania-Limousin-Poitou-Charentes, w departamencie Charente-Maritime.Niagara (ang. Niagara Falls, [naɪˈægrə]; fr. Chutes Niagara) – wodospad na rzece Niagara, na granicy Kanady, prowincja Ontario i USA, stan Nowy Jork.

    Samuel de Champlain zmarł w Kanadzie.

    Do dziś uważany jest za frankofońskiego bohatera. Napisał sprawozdanie ze swych wypraw pt. Oeuvres de Champlain; była to prawdopodobnie pierwsza książka opublikowana w Nowej Francji. Warto zaznaczyć jego przyjazne nastawienie do Indian i zrozumienie, z jakim traktował ich kultury, jak i nazwy tubylcze, w odróżnieniu od wojskowych brytyjskich w Kanadzie, którzy przyszli po nim.

    Kanał Panamski – sztuczny kanał wodny zbudowany w latach 1904-1914, położony w Panamie, na Przesmyku Panamskim, łączący wody Oceanu Atlantyckiego (przez Morze Karaibskie) z wodami Oceanu Spokojnego. Jest on jedną z najważniejszych dróg wodnych świata, która wydatnie skróciła trasę, jaką musiały pokonywać wcześniej statki, np. droga morska z San Francisco do Nowego Jorku uległa skróceniu o 14 500 km. Podczas budowy Kanału Panamskiego zmarło około 25 tys. robotników a około 20 tys. z nich zaraziło się malarią lub żółtą febrą.Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Grabowski Jan, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 35–38
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Biografia w Dictionary of Canadian Biography Online (ang.)
  • Biografia w Dictionnaire biographique du Canada en ligne (fr.)
  • Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Georgian Bay (ang. Georgian Bay, fr. baie Georgienne) – wielka zatoka Jeziora Huron, położona całkowicie w prowincji Ontario w Kanadzie. Akwen główny zatoki znajduje się na wschód od przylądka Bruce Peninsula i na południe od wyspy Manitoulin Island.




    Warto wiedzieć że... beta

    Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
    Huron (ang. Lake Huron, fr. Lac Huron) – jezioro słodkowodne, drugie co do wielkości w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej i czwarte pod względem wielkości na świecie. Składa się z czterech części: jezioro główne, zatoka Saginaw, zatoka Georgian i Przesmyk Północny (North Channel). Środkiem jeziora głównego biegnie granica między Kanadą i USA. Jezioro główne od zatok w części kanadyjskiej oddziela duża wyspa Manitoulin.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Panama (Republika Panamy, República de Panamá) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Kolumbią (225 km) i Kostaryką (330 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 555 km, ponadto 2490 km wybrzeża morskiego. Znana głównie z Kanału Panamskiego, dzięki któremu statki aby przepłynąć z zachodu na wschód Ameryki nie muszą opływać Ameryki Południowej i przechodzić przez Cieśninę Magellana.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.067 sek.