Samuel Taylor Coleridge

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Samuel Taylor Coleridge (ur. 21 października 1772, zm. 25 lipca 1834) – angielski poeta, wraz z Williamem Wordsworthem uznawany za prekursora romantyzmu w literaturze brytyjskiej. Jeden z tzw. „poetów jezior”.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Robert Southey (ur. 12 sierpnia 1774, zm. 21 marca 1843), angielski poeta, przedstawiciel romantyzmu w literaturze angielskiej. Przez niektórych historyków literatury uznawany za jednego z tzw. poetów jezior.

Życie[ | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

Coleridge urodził się 21 października 1772 roku w Ottery St Mary w Anglii południowo-zachodniej jako dziesiąte i najmłodsze dziecko Johna Coleridge’a – amerykańskiego pastora i nauczyciela. W wieku dziesięciu lat poeta został przez niego osierocony.

Socjalizm utopijny – ideologia mająca na celu zniesienie własności prywatnej jako źródła wyzysku i zamianę dotychczasowych stosunków wspólnotą majątkową i równością wszystkich obywateli.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Od 1782 roku, po śmierci ojca, uczęszczał do słynnej szkoły Christ’s Hospital w Londynie. Mieszkał w jej internacie przez kolejne osiem lat bez przerwy, nawet w wakacje. Z tamtych lat zachował się obraz Coleridge’a jako bardzo oczytanego prymusa, który w bardzo młodym wieku opanował języki klasyczne. W październiku 1791 roku wstąpił do Jesus College na Uniwersytecie w Cambridge (w styczniu tego roku tę samą uczelnię ukończył Wordsworth). Nie mógł się jednak odnaleźć na uczelni, która nie reprezentowała w XVIII wieku wysokiego poziomu, tym bardziej że wówczas po raz pierwszy zakochał się (w niejakiej Mary Evans) i również pierwszy raz poznał smak odrzuconej miłości. W czasach uniwersyteckich Coleridge zafascynował się także ideałami rewolucji francuskiej. Porzucił naukę w roku 1793.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

W grudniu 1793 roku, w wyniku miłosnego rozczarowania oraz stopniowego popadania w długi, wstąpił do wojska jako prosty szeregowiec w 15. Pułku Lekkich Dragonów pod przybranym nazwiskiem Silas Tomkyns Comberbacke. Nadwrażliwy poeta nie potrafił jednak przystosować się do brutalności żołnierskiego życia i dzięki pomocy przyjaciół, po czterech zaledwie miesiącach, zrezygnował z kariery w armii króla Jerzego.

Keswick – wieś w Anglii, w hrabstwie Norfolk, w dystrykcie South Norfolk. Leży 5 km na południowy zachód od miasta Norwich i 154 km na północny wschód od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 431 mieszkańców.Keno Don Hugo Rosa, znany lepiej jako Don Rosa (ur. 29 czerwca 1951 w Louisville, Kentucky) – amerykański grafik pochodzenia włoskiego, jeden z najsłynniejszych twórców komiksów z Kaczorem Donaldem, Sknerusem McKwaczem i innymi disneyowskimi postaciami, przez wielu uważany za najlepszego od czasów Carla Barksa twórcę „kaczych” historii. W 1995 nagrodzony Nagrodą Eisnera (komiksowy odpowiednik Oscara) za komiks Życie i czasy Sknerusa McKwacza.
Sara Fricker-Coleridge. Grafika Richarda Jamesa Lane’a z ok. 1830 roku

Po nieukończonych studiach żył Coleridge jakiś czas z odczytów wydawanych w mieście Bristol w rodzinnych stronach. 4 października 1795 roku 23-letni poeta, niemający żadnego zawodu i źródeł utrzymania, wziął ślub z Sarą Fricker, ale nie było to małżeństwo udane. Małżonkowie byli skrajnie różnymi osobowościami i, mimo iż doczekali się aż czworga dzieci (ur. 1796, 1798, 1800 i 1802), nie potrafili się porozumieć i często sprawiali sobie nawzajem przykrości, powodujące u delikatnego Coleridge’a coraz częstsze depresje. Ostoją w rozgoryczeniu stała się przyjaźń z poznanym w 1795 roku Wordsworthem oraz jego siostrą Dorothy. U nich poeta spotkał też wielką miłość swojego życia i natchnienie dla swoich poezji – młodszą siostrę żony Williama, Sarę Hutchinson, którą w swoich wierszach opiewał pod anagramem Asra.

John Keats (ur. 31 października 1795 w Moorgate w pobliżu Londynu, zm. 23 lutego 1821 w Rzymie) – angielski poeta, jeden z głównych przedstawicieli romantyzmu; obok Edmunda Spensera nazywany w Anglii poetą poetów. Za życia niedoceniany i atakowany przez krytykę literacką (jego poetykę pogardliwie określano mianem Cocktly School), po śmierci wywarł ogromny wpływ na poetów postromantycznych z kręgu Alfreda Tennysona. Jego legenda stała się tematem dzieł wielu ówczesnych i późniejszych twórców, tj.: Percy Bysshe Shelley, Lord Byron, Wallace Stevens czy William Butler Yeats. Keats był wyznawcą ideału piękna pojmowanego sensualistycznie, które starał się oddawać przez zastosowanie rozbudowanych form wierszowanych i rytmicznych oraz malowniczość opisu. Plastyka i muzyczność jego utworów wywarła spory wpływ na twórczość tzw. prerafaelitów.Gregory Dale Bear (ur. 20 sierpnia 1951) - amerykański pisarz science fiction. Trzykrotny laureat nagród Nebula, a także Hugo oraz Endeavour.

Demokratyczna utopia i jej upadek[ | edytuj kod]

Jeszcze w czasie studiów Coleridge poznał Roberta Southeya, z którym w lipcu 1794 roku napisał lichy dramat Upadek Robespierre’a. Był on, przy całej niedoskonałości literackiej, próbą zrozumienia wydarzeń, które miały miejsce wówczas we Francji. Rozczarowanie, jakie przyniósł upadek wolnościowych ideałów, przypieczętowany krwawymi rządami jakobinów, odbiło się wydatnie na całej późniejszej twórczości Coleridge’a. Dla niego, do niedawna zaciekłego bojownika o równość, wolność i braterstwo, przejęcie władzy przez Robespierre’a oraz wypowiedzenie 1 lutego 1793 roku wojny Wielkiej Brytanii oznaczało przede wszystkim kryzys podziwianej przez niego idei demokratyzacji.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu. Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.

Wraz z Southeyem był twórcą utopijnej wizji państwa opartego na społecznym ustroju demokratycznym. Obaj poeci pragnęli w Ameryce Północnej, na skraju rzeki Susquehanna założyć nową kolonię, której naczelną zasadą miała być równość wszystkich wobec prawa. Kolonia miała się składać z dwunastu mężczyzn i tyluż kobiet, ich żon, a nowy ustrój nazwany został pantysokracją (jest to połączenie greckich słów pantes – wszyscy, isoi – równi i krateo – władam). Utopia Coleridge’a i Southeya wpisuje się w pojawiające się od drugiej połowy XVIII wieku próby poszukiwania idealnego ustroju społecznego i obok koncepcji falanstrów Charlesa Fouriera jest jedną z głównych odmian socjalizmu utopijnego. Wizja Coleridge’a rozbiła się, kiedy po burzliwej kłótni zerwał znajomość z Southeyem, ale niemałe znaczenie na upadek utopii wywarła również klęska rewolucji. Wiosną 1796 roku poeta wydał dziesięć numerów pisma The Watchman (Strażnik), w których publikował eseje filozoficzne i historyczne o dążeniach demokratycznych, ale upadło ono z braku pieniędzy.

Utopia – projekt lub przedstawienie idealnego ustroju politycznego, funkcjonującego na zasadach sprawiedliwości, solidarności i równości. Pierwsze utopie powstały już w starożytności (na przykład Państwo Platona).International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Ostateczny przewrót w światopoglądzie Coleridge’a miał miejsce w roku 1798, kiedy to państwo francuskie napadło na bezbronne Szwajcarię i Holandię. Literackim odzwierciedleniem nastroju artysty po tych wydarzeniach jest wydana w marcu tegoż roku oda Francja, w której nie ma już patetycznych marzeń i uniesień, jak w poprzednich utworach, ale srogi gniew i wielkie rozczarowanie. Od tej pory wolność w utworach poety przyjmuje barwy narodowe, angielskie, a sam Coleridge stał się skrajnym konserwatystą.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Getynga (niem. Göttingen, dolnoniem. Chöttingen) – akademickie miasto powiatowe w Niemczech, nad rzeką Leine, na południowym krańcu kraju związkowego Dolna Saksonia, siedziba powiatu Getynga. W roku 2008 miasto liczyło 121 455 mieszkańców. Jeden z głównych ośrodków naukowych kraju (ponad 30 tys. studentów). Liczące się centrum turystyczne oraz kulturalne.

W Krainie Jezior[ | edytuj kod]

W grudniu 1796 roku Coleridge wraz z rodziną osiedlił się w Nether Stowey, miasteczku w malowniczej Krainie Jezior, kilkanaście kilometrów od Racedown, w którym mieszkał Wordsworth. Przyjaźń obu poetów zacieśniła się jeszcze bardziej, a wiejska przyroda pomogła mu odnaleźć spokój i stała się inspiracją dla jego nieokrzesanej wyobraźni. To właśnie w Nether Stowey na przełomie 1797 roku powstały cztery największe arcydzieła poety (Rymy o sędziwym marynarzu, I część Christabel, Kubla Chan i Francja). Pod koniec 1798 roku wraz z Williamem i Dorothy udał się poeta w podróż do Niemiec z zamiarem nauczenia się języka i zapoznania się z niemiecką filozofią, głównie Kanta. Mimo iż jego towarzysze szybko go opuścili i już po kilku tygodniach wrócili do Anglii, Coleridge osiągnął oba cele i po intensywnych studiach na Uniwersytecie w Getyndze stał się znawcą i tłumaczem (przełożył kilka tragedii Schillera) poezji niemieckiej.

William Hazlitt (ur. 10 kwietnia 1778, zm. 18 września 1830) - angielski pisarz, eseista i krytyk literacki. Współpracował z takimi gazetami jak Morning Chronicle, Edinburgh Review, The London Magazine czy The Times, publikował serie esejów, m.in. poświęconych postaciom ze sztuk Williama Szekspira. Jego najbardziej znanym dziełem jest wydany w 1825 The Spirit of the Age, w którym opisywał współczesnych sobie twórców, jak Lord Byron, Jeremy Bentham, Walter Scott.Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.

Po powrocie do kraju w 1799 roku rozpoczął współpracę z periodykiem Morning Post, która na jakiś czas zapewniła mu stałe dochody. Od lipca 1800 roku zamieszkał w Keswick w olbrzymim domu zwanym Greta Hall. To tu napisał dwa lata później swoje ostatnie arcydzieło – odę Przygnębienie. W 1803 roku do Greta Hall wprowadził się Southey wraz z rodziną. Obaj poeci pogodzili się i zapomnieli o dawnych urazach, tym bardziej że Southey ożenił się z drugą siostrą Fricker – Edith. Wiadomo, że obie rodziny żyły ze sobą bez większych zgrzytów. Istotę swojej przyjaźni z Southeyem i Wordsworthem Coleridge zawarł w stwierdzeniu: Troje ludzi, a tylko jeden duch.

Immanuel Kant (ur. 22 kwietnia 1724 w Królewcu, zm. 12 lutego 1804 tamże) – niemiecki filozof oświeceniowy, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim.University of Cambridge (nieformalnie: Cambridge University, po polsku Uniwersytet Cambridge lub po prostu Cambridge) – drugi po Oksfordzie najstarszy angielski uniwersytet, założony w 1209 roku. Znajduje się w Cambridge w środkowej Anglii. Uważany za jeden z najlepszych uniwersytetów w Europie i na świecie. Uniwersytety Oksfordzki i Cambridge określane są wspólną nazwą Oxbridge.

W Krainie Jezior Coleridge uzależnił się od opium. Od młodych lat był bardzo chorowity i już wcześniej szukał w nim ratunku, ale dopiero w Keswick zrozumiał, że rutynowe zażywanie narkotyku w celu uśmierzania bólu przerodziło się w nałóg. W sierpniu 1804 roku za radą Wordswortha rozwiódł się z żoną i jako sekretarz dyplomaty Sir Roberta Balla wyjechał na Maltę, aby poprawić nadszarpnięte zdrowie. Powrócił dwa lata później, ale jego stan wcale się nie polepszył. Po powrocie do kraju nie mógł zamieszkać w Greta Hall, które zajmowała jego była żona, więc skorzystał z gościny Wordswortha w Allan Bank. W marcu 1810 roku Sara Hutchinson, wielka, nigdy niespełniona miłość poety, przeniosła się od Wordsworthów do brata w Walii. Coleridge czuł się coraz gorzej, po utracie swojej muzy niewiele pisał, był rozdrażniony i niespokojny, a i stosunki z Williamem stawały się coraz bardziej napięte. W tym samym roku po wielkiej kłótni z przyjacielem wyjechał z jego domu i już na zawsze opuścił Krainę Jezior.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Iron Maiden – heavymetalowy (reprezentujący New Wave of British Heavy Metal) zespół z Londynu, założony 25 grudnia 1975 roku, uważany za jeden z najwybitniejszych i najpopularniejszych zespołów heavymetalowych w historii. Liderem grupy jest basista Steve Harris. Nazwa zespołu dosłownie oznacza żelazną dziewicę, średniowieczne narzędzie tortur.

Okres londyński[ | edytuj kod]

Poeta w 1810 roku osiedlił się w Londynie. Zarabiał wygłaszaniem odczytów w różnych instytucjach, a w 1813 roku jego sztuka historyczna Wyrzuty sumienia wystawiana była przez Theatre Royal przy Drury Lane. Odbyło się dwadzieścia przedstawień, co w tamtych czasach było niemałym sukcesem.

Orientalizm (z łac. orientalis – "wschodni") – szczególnie utrwalona w kulturze Zachodu forma egzotyzmu polegająca na uzewnętrznieniu i akcentowaniu w tworach kultury fascynacji kulturami Wschodu, zwłaszcza hinduską, japońską, arabską, perską, chińską.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Od kwietnia 1816 roku jako lokator osiadł w domu swojego lekarza dr Jamesa Gillmana. Otoczony serdecznością i przyjaźnią mieszkał u niego do końca życia, tworząc jedynie kilka maleńkich klejnotów lirycznych (Młodość i starość, Praca bez nadziei). W Londynie wyniszczony przez opium Coleridge zainteresował się problematyką polityczną i teologiczną (stał się gorliwym wyznawcą chrześcijaństwa), czego dowodem poważne eseje: Świeckie kazania (1812), Pomoce do rozważań (1825), czy O ustroju Kościoła i państwa (1830). W latach 18141817 napisał monumentalną autobiografię Biographia Literaria.

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.

Poeta zmarł 25 lipca 1834 roku w wieku sześćdziesięciu dwóch lat.

Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian i Greków. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzenie kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak manieryzm, barok, rokoko. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.
Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej, autor "Ody do radości".
William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, w Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia/3 maja 1616, tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Lake District (także The Lakes i Lakeland, Kraina Jezior) – obszar w północno-zachodniej Anglii w hrabstwie Kumbria, jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynkowych Wielkiej Brytanii. W swojej centralnej części obejmuje Park Narodowy Lake District.
George Gordon Noel Byron, lord Byron (ur. 22 stycznia 1788 w Londynie, zm. 19 kwietnia 1824 w Missolungi) – jeden z największych angielskich poetów i dramaturgów.
Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) – polski prawnik i dyplomata, poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz; w latach 1951–1989 na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Neustadt International Prize for Literature (1978) i Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; w 1993 powrócił do kraju, członek Polskiej Akademii Umiejętności, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, kawaler Orderu Orła Białego, wyróżniony tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja Miłosza.

Reklama