• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Samarytanie



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Sułtanat mameluków – państwo istniejące w Egipcie i Lewancie w latach 1250–1517, ze stolicą w Kairze, rządzone przez sułtanów wywodzących się z korpusu mameluków. Palestyńczycy – część arabskich mieszkańców byłego brytyjskiego terytorium mandatowego Palestyny, obecnie skupionych na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy - tworzących Autonomię Palestyńską. Pozostała część - to tzw Arabowie izraelscy, zamieszkujący w Izraelu. Nazwa Palestyńczycy/ Filastyni pochodzi od indoeuropejskich Filistynów, zasiedlających w starożytności wąski, nadmorski pas ziemi, obejmujący Strefę Gazy i jej północne przyległości z miastami Aszdod i Aszkelon. Poza nazwą semiccy Palestyńczycy i niesemiccy Filistyni nie mają jednak ze sobą nic wspólnego.
    Grupa Samarytan

    Samarytanie (Szomronim, Szamerim; hebr. שומרונים, arab. سامريون, sami często określają się mianem Bene Israel, Żydzi nadali im miano Kutim) – niewielka semicka grupa etniczno-religijna, której religia – samarytanizm zbliżona jest do judaizmu i przez niektórych religioznawców wraz z judaizmem i karaimami zaliczana do hipotetycznego mozaizmu (pierwotnej religii Mojżesza). Są potomkami mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii.

    Biblia warszawska, Nowy Przekład, potocznie: „Brytyjka” – współczesne protestanckie tłumaczenie Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu z języków oryginalnych (hebrajskiego, aramejskiego i greckiego) na język polski, opracowane przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, z inicjatywy Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Jest to najpopularniejszy w Polsce protestancki przekład Pisma Świętego.Menstruacja (miesiączka, ang. period, łac. menses); krwawienie miesięczne – fizjologiczne zjawisko polegające na cyklicznym złuszczaniu się nabłonka macicy (endometrium) pod wpływem charakterystycznych zmian stężenia hormonów płciowych (estrogenów i progesteronu), wynikających z układów wzajemnych sprzężeń zwrotnych między gonadami, przednim płatem przysadki mózgowej i podwzgórzem.

    Samarytanie żyją obecnie w Izraelu oraz w Autonomii Palestyńskiej i liczą niewiele ponad 700 osób. Grupa wychodzi obecnie z poważnego kryzysu demograficznego, którego pozostałością jest znacznie większa częstość rzadkich chorób genetycznych w ich populacji. Są silnie zintegrowani wokół swych wierzeń, góry Gerazim i osoby Wielkiego Kapłana (hebr. kohen ha-gadol).

    Arka Przymierza (hebr. אָרוֹן הָבְרִית Aron HaBrit, łac. arca - skrzynia) – obiekt będący dla Żydów jednym z elementów ich przymierza z Bogiem Jahwe.Dekalog (stgr. δεκάλογος dekalogos, dziesięć słów) inaczej Dziesięć przykazań (w tradycji żydowskiej Dziesięć Oświadczeń עשרת הדיברות, Aseret ha-Dibrot) – zbiór podstawowych nakazów moralnych obowiązujących pierwotnie wyznawców judaizmu, a następnie przejęty przez chrześcijan, dla których spełnia się on w Jezusie Chrystusie (Por. Mt 5,17-19) poprzez tajemnicę paschalną.
    „Dobry Samarytanin” (1633),
    obraz Rembrandta

    Historia Samarytan[ | edytuj kod]

    Wersja naukowa I[ | edytuj kod]

    Starożytność[ | edytuj kod]

    Góra Gerazim
    Samarytanin, w tle ruiny Samarii
    Starożytna inskrypcja w języku samarytańskim hebrajskim
    Gruzowisko na Gerazim; w tle sanktuarium
    Gerazim – stanowisko archeologiczne

    Nazwa ich pochodzi od miasta Samaria. Było ono drugą (lub trzecią) stolicą północnego królestwa Izrael po podziale pierwotnego państwa żydowskiego (około 928 p.n.e.). Nazwę Samaria przejęło później również całe państwo. Tożsamość narodowa Samarytan zaczęła się kształtować w wyniku najazdu (w 732 p.n.e.) i ostatecznego unicestwienia w 722 p.n.e. królestwa Izrael/Samarii przez króla Asyrii Sargona II. Znaczna część mieszkających w nim Żydów została wysiedlona w głąb Asyrii, na ich miejsce sprowadzono zaś innych mieszkańców imperium, co przeprowadzono w czterech kolejnych przesiedleniach w latach: 721 p.n.e., 715 p.n.e., 680 p.n.e. i w połowie VII w. p.n.e. W czasie pierwszego przesiedlenia sprowadzono do Samarii ludność z pięciu północnomezopotamskich prowincji, w tym również z prowincji Kuteh (Kutim). Z tego powodu Żydzi w przeszłości używali wobec Samarytan określenia Kutim, co miało sugerować, że nie są Żydami, lecz Kutejczykami (nazywali ich również Sydończykami, Szachemitami i Amha’aretami, czyli cudzoziemcami). Ze względu na większą otwartość tutejszej ludności niż mieszkańców królestwa południowego – Judy, dochodziło do licznych małżeństw mieszanych i pewnego synkretyzmu religijnego. Samarytanie nie chcieli również burzyć lokalnych świątyń Jahwe i przenosić całego kultu do Jerozolimy, co było jedną z głównych reform religijnych z IX-VII w. p.n.e.

    Nisan (hebr. ניסן, czyt. nîsān) – nazwa jednego z miesięcy w kalendarzu żydowskim, w kalendarzu gregoriańskim przypadającego na marzec-kwiecień. Nisan jest pierwszym miesiącem żydowskiego kalendarza religijnego i siódmym (w roku przestępnym ósmym) miesiącem żydowskiego kalendarza świeckiego; liczy 30 dni.Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

    Po pokonaniu i zniszczeniu Judy przez króla Babilonii Nabuchodonozora II w 586 p.n.e. – na jeszcze surowsze wygnanie skazano również ludność tego państwa (pierwsze mniejsze wysiedlenie miało miejsce już w 597 p.n.e.). Po powrocie judzkich Żydów jesienią 538 p.n.e. z niewoli babilońskiej większość z nich nie chciała uznać Samarytan za współwyznawców. Część z powracających była skłonna do tego pod warunkiem, że Samarytanie porzucą nieżydowskie małżonki, zrezygnują z własnych zwyczajów i zwrócą dawne żydowskie majątki nadane im przez Babilończyków. Samarytanie odmówili, lecz – choć ich główny ośrodek religijny znajdował się na górze Gerazim – zamierzali wesprzeć odbudowę Świątyni Salomona. Tę propozycję Żydzi odrzucili, uznając Samarytan za nieczystych rytualnie. Do dzisiaj z punktu widzenia ortodoksyjnego judaizmu nie jest jasne, czy Samarytanie są Żydami, którzy wyłączyli się ze wspólnoty, czy też nie-Żydami.

    Asarhaddon, właśc. Aszur-aha-iddina (akad. Aššur-aha-iddina, biblijny Asarhaddon) – król Asyrii z dynastii Sargonidów, syn Sennacheryba; panował w latach 680-669 p.n.e.Na mapach: 32°12′N 35°18′E/32,200000 35,300000 Sychem (Szechem, hebr. שכם) – ruiny starożytnego miasta izraelskiego w Samarii, w środkowej części Izraela. Miejsce wykopalisk archeologicznych - Tell Balata - znajduje się pod administracją Autonomii Palestyńskiej. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się arabskie miasto Nablus.

    W IV w. p.n.e. Samarytanie sami ogłosili się odrębną wspólnotą religijną, a Żydów uznali za apostatów. Najprawdopodobniej w latach 350-330 p.n.e. wybudowali własną świątynię na górze Gerazim. Używali też własnego, innego niż żydowski kalendarza. Wrogość między obiema grupami stale się nasilała, co zwykle niekorzystniej odbijało się na Samarytanach, gdyż Żydzi mieli większe wpływy na dworze władców Persji, do której wówczas należała Palestyna. Wielokrotnie w tych czasach (lecz zwykle na krótko) Samarytanie tworzyli autonomiczne państwo ze stolicą w Sychem (obecnie Nablus).

    Samaria (hebr. שומרון, Somaron; arab. سامريّون, Sāmariyyūn ) – kraina historyczna w środkowym Izraelu i w Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą. Nazwa określa krainę geograficzną, historyczną i polityczną.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.

    Po powstaniu Machabeuszy w połowie II w. p.n.e., w którym Samarytanie popierali Seleucydów, Żydzi zaczęli ich prześladować i w 129 p.n.e. zniszczyli ich świątynię na wzgórzu Gerazim. W okresie rzymskim obie strony konfliktu oskarżały się wzajemnie wobec cesarzy o nielojalność i dążenia niepodległościowe. Kilkakrotnie wybuchały małe powstania samarytańskie, ale gdy w 66 r. n.e. Żydzi powstali przeciwko Rzymianom, Samarytanie nie przyłączyli się do rebelii. Po powstaniu żydowskim Szymona Bar-Kochby Rzymianie sami odbudowali świątynię na Gerazim (Hadrian wybudował tu wcześniej świątynię Zeusa) i umożliwili Samarytanom sprawowanie tam Paschy. Od tego momentu aż do końca ery rzymskiej Samarytanie cierpieli poważne prześladowania jedynie za cesarza Kommodusa. Kwitły liczne kolonie samarytańskie, z których największe istniały w Damaszku, Kairze i Gazie. Kolonie te przestały istnieć dopiero pod koniec XVI wieku (część badaczy twierdzi, opierając się na zapiskach karaimskich, że upadek kolonii egipskiej miał miejsce pod koniec XVIII wieku).

    Samaria (hebr. שומרון) − ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii, w środkowej części Izraela. Miejsce wykopalisk archeologicznych znajduje się pod administracją Autonomii Palestyńskiej.Talmud (hebr. תלמוד talmud = nauka) – jedna z podstawowych (choć nie jest uznawana za świętą) ksiąg judaizmu. Został napisany językiem judeo-aramejskim. Talmud jest komentarzem do biblijnej Tory, w którym wyjaśniono jak przestrzegać prawa zawartego w Torze w warunkach, jakie zapanowały wśród Żydów wypędzonych z Palestyny w II w. n.e. Można powiedzieć, że Talmud jest czymś w rodzaju katechizmu obowiązującego wyznawców tradycyjnego judaizmu.

    Średniowiecze i później[ | edytuj kod]

    W okresie chrześcijańskim pojawiły się prześladowania religijne, choć wielu Samarytan dobrowolnie przyjęło chrześcijaństwo. W pierwszej połowie IV wieku Rzym przyjął surowe prawa antysamarytańskie (znacznie bardziej represyjne niż dla Żydów). Za czasów wschodniorzymskiego cesarza Zenona pod koniec V w. Samarytanie zostali zdziesiątkowani po nieudanym powstaniu w roku 484. W roku 529 doszło do zniesienia autonomii Samarii. To wydarzenie oraz budowa kościoła na szczycie Gerazim z jednoczesnym zakazem odprawiania kultu na świętej górze Samarytan przyczyniły się do wybuchu wielkiego powstania. Trwało ono w latach 529–531, a jego przywódcą był Julianus ben Sabar. Zdławił je cesarz Justynian I Wielki, mordując większą część narodu.

    Zielone Świątki – polska ludowa nazwa święta majowego, według wielu badaczy pierwotnie związanego z przedchrześcijańskimi obchodami święta wiosny (z siłą drzew, zielonych gałęzi i wszelkiej płodności), przypuszczalnie pierwotnie wywodząca się z wcześniejszego święta zwanego Stado (jego pozostałością jest ludowy odpust zielonoświątkowy), a obecnie potoczna nazwa święta kościelnego Zesłania Ducha Świętego. W Niemczech pod nazwą Pfingsten .Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    W trakcie najazdu Arabów w latach 30. VII w. część Samarytan uciekła z Palestyny. Dwie największe fale emigracji miały miejsce w 634 r. (po bitwie pod Rabbath Moab) i w roku 636 (po bitwie nad rzeką Jarmuk). Uchodźcy zasilili, a być może ustanowili na nowo kolonie w Egipcie i w Syrii. Na początku IX w. na fali fanatyzmu islamskiego niszczono świątynie żydowskie i samarytańskie, lecz później sytuacja religijna znacznie się poprawiła.

    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.Rembrandt Harmenszoon van Rijn (ur. 15 lipca 1606 w Lejdzie, zm. 4 października 1669 w Amsterdamie) – holenderski malarz, rysownik i grafik. Uważany powszechnie za jednego z największych artystów europejskich i światowych.

    Trudny okres to XIV w., gdy Palestynę podbili Mamelucy, którzy przerobili świątynie Samarytan na meczety i zmusili wielu z nich do zmiany religii albo emigracji. W tym okresie jednak ponownie rozkwita ich literatura religijna, zwłaszcza liturgiczna. Nowy najazd osmańskich Turków w roku 1516 to kolejne prześladowania. W roku 1624 zmarł ostatni kapłan z rodu syna Aarona – Eleazara/Pinchasa – kapłanami zostali potomkowie jego brata – Itamara.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Jamim Noraim (Jomim Noraim, z hebr. ימים נוראים Groźne Dni, Straszne Dni, Dni Trwogi) - w judaizmie, pierwsze dziesięć dni miesiąca tiszri, okres pokuty, ciąg dni podczas których decyduje się los człowieka na następny rok. Groźne Dni rozpoczynają się świętem Rosz ha-Szana (zapisanie przez Boga w Księdze Żywota lub w Księdze Śmierci), a kończą świętem Jom Kippur (zapadnięcie ostatecznej decyzji co do losów Żyda).

    Gdy w czasie wojny egipsko-tureckiej w 1832 roku wojska egipskie pod dowództwem Ibrahima Paszy zajęły tereny Palestyny, Samarytanie uzyskali niemal równy z muzułmanami status. Otrzymali również kilka nadań. Kiedy jednak władza nad tymi terenami wróciła w 1840/1 do Turcji, wprowadzono – tłumacząc to reformami Tanzimatu (a w rzeczywistości jako „karę” za zbyt dobre stosunki z Egipcjanami) – prawo głoszące, że Samarytanie są poganami. Wprowadził je ulem Nablusu, nie zważając na to, że Samarytanie od początku islamu byli uważani za „lud Księgi”. Wyznawcom dano do wyboru – nawrócenie na islam albo śmierć. Od unicestwienia uratował grupę Naczelny Rabin Jerozolimy, który reprezentował przed sułtanem całą palestyńską gminą żydowską. Na prośbę Samarytanina Jakoba esz-Szelaby’ego doręczył on ulemowi dokument, w którym potwierdzał, że Samarytanie są również „Ludem Izraela” i uznają Torę. Od tej pory wielu Samarytan jest wdzięcznych Żydom za tamten ratunek. Wydarzenie to w tradycji samarytańskiej nosi nazwę „kryzysu roku 1841”. W latach 20. XX w. liczba Samarytan spadła do 150. W czasach niepodległego Izraela byli oni i są wspierani przez rząd, a szczególnie prezydenta Icchaka Ben-Zwi oraz w nieco mniejszym stopniu przez premiera Davida Ben Guriona.

    Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Itálice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) – w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.Mojżesz, łac. Moyses, hebr. מֹשֶׁה Mosze, arab. موسى, Musa, cs. Prorok Bogowidiec Moisiej – postać biblijna, przywódca Izraelitów w okresie ich wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemi Obiecanej, święty prorok. Żył prawdopodobnie w XIII wieku p.n.e. (według Biblii 120 lat). Syn Amrama i Jokebed, brat Aarona i Miriam.

    W XXI wieku kapłani samarytańscy zezwolili na śluby z żydówkami, muzułmankami i chrześcijankami pod warunkiem przejścia przez nie na samarytanizm. Liczba ślubów z naturalizowanymi kobietami sięgnęła w ciągu 10 lat kilkudziesięciu. Dzięki upowszechnieniu testów genetycznych znacznie zmniejszył się odsetek noworodków obciążonych wadami genetycznymi.

    Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.Fundamentalizm - rygorystyczne trzymanie się zasad i norm wyznaczonych przez daną religię (fundamentalizm religijny), doktrynę polityczną (fundamentalizm polityczny) lub ideologię (np. fundamentalizm "światopoglądu naukowego" w komunizmie).

    Wersja naukowa II[ | edytuj kod]

    Zdaniem niektórych badaczy Samarytanie jako naród i religia powstali dopiero w czasach Aleksandra Macedońskiego i wywodzą się z wyższych warstw społecznych ówczesnej Palestyny, zarówno spośród Żydów współpracujących z Grekami, jak i społeczności nieżydowskiej. Wersja ta jest jednak odrzucana przez zdecydowaną większość historyków. Jest ona również sprzeczna (a przynajmniej niepełna) z badaniami mitochondrialnego DNA Samarytan, które potwierdzają domieszkę asyryjską w ich materiale genetycznym.

    Meczet (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) – miejsce kultu muzułmańskiego. Słowo meczet oznacza dowolny budynek, w którym oddaje się cześć Bogu, niezależnie od jego architektury.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Wersja samarytańska[ | edytuj kod]

    Według Samarytan ich nazwa oznacza w najstarszej wersji hebrajskiego – wiernych lub czcicieli, a oni sami są potomkami 10 plemion Izraela (zamieszkiwały one terytorium Samarii) – głównie pokolenia Efraima – i jako odrębna grupa istnieli już w czasach Mojżesza. Samarytanie twierdzą, iż nigdy nie stanowili z Żydami jednego narodu i nie świętowali w Jerozolimie. Wersję tę popierają muzułmańscy historycy (tzw. „kwestia Szamerim – Szomronim”), co w dość oczywisty sposób tłumaczy pojawienie się Samarytan w Koranie razem z Mojżeszem (jako jego przeciwników). Wersja ta jest zwalczana przynajmniej od XVIII wieku przez chrześcijańskich historyków, a protestanccy misjonarze posługiwali się (i często nadal to robią) podkreślaniem nieścisłości tej wersji w czasie misji w krajach muzułmańskich.

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Ketuba (hebr. כתובה "dokument"; l.mn. ketubot) - prawny kontrakt w judaizmie zawierany przed ślubem przez narzeczonych. Na jego mocy mężczyzna zobowiązuje się dbać o przyszłą żonę, spełniać powinności małżeńskie, zapewniać jej utrzymanie, a w razie rozwodu wypłacić jej określoną w kontrakcie rekompensatę. Dokument zapewniał także małżonce pierwsze miejsce na liście spadkowej w razie ewentualnej śmierci męża. Ketuba musiała być spisana w obecności 2 świadków niespokrewnionych z młodymi oraz ze sobą.

    Wersja biblijna (żydowska)[ | edytuj kod]

    Według 2 Krl 17,24 i Ezd 4,2 król Asyrii Asarhaddon sprowadził na centralne tereny dawnego Królestwa Izraela (Państwa Północnego) osadników z Babilonii (Babilon, Kuta), Elamu lub Fenicji (Awwa) oraz Syrii (Chamat i Sefarwaim) (680 p.n.e.). Osadnicy ci czcili swoich bogów, za co Jahwe zesłał na nich plagę lwów. Wtedy poprosili króla o przysłanie im jednego z kapłanów izraelskich, uprowadzonych do niewoli, aby nauczał ich Prawa Mojżeszowego. Sprowadzony z Asyrii kapłan, zamieszkał w synkretycznej świątyni Jahwe w Betel i rozpoczął nawracanie Samarytan, którzy jednak po przyjęciu prawdziwej wiary nie przestali „na boku” czcić swoich bożków (2 Krl 17,25-41). W r. 622 p.n.e., król Judy Jozjasz zburzył świątynię w Betel, przez co Samarytanie zaczęli uczęszczać do Świątyni Jerozolimskiej (2 Krl 23, 15-20). Czynili to także (udając się już jednak do ruin Świątyni) po likwidacji Królestwa Judy (Jr 41,5) (586 p.n.e.). Po powrocie Żydów z niewoli babilońskiej (537 p.n.e. lub 536 p.n.e.) Samarytanie chcieli pomóc im w odbudowie Świątyni, lecz ich pomoc została kategorycznie odrzucona. Od tej pory Samarytanie robili wszystko, aby utrudnić Żydom odbudowę (Ezd 4,1-24; 5,2-18). Mimo tej zawziętości, część Samarytan z pogórza efraimskiego i okolic Betel w dalszym ciągu była zwolennikami odprawiania kultu w Jerozolimie (Ne 7,32). Kiedy Ezdrasz i Nehemiasz zakazali Żydom zawierania małżeństw mieszanych, uderzyło to także w Samarytan, ponieważ tym samym zostali uznani za pogan (Ezd 9-10; Ne 13; szczególnie Ne 13,28). Ostatecznie Samarytanie zostali uznani za wyłączonych ze wspólnoty judaizmu przez namiestnika Judy Nehemiasza w roku 440 p.n.e. (Ne 2,19.20). Od tej pory zaczęli się rozglądać za innym miejscem kultu niż Świątynia Jerozolimska. Nie mogli odbudować przybytku w Betel, bo ten leżał w granicach ówczesnej Judy. Jak doniósł nam historyk żydowski Józef Flawiusz, namiestnik Samarii Sanballat I ok. r. 430 p.n.e. lub Sanballat II w r. 332 p.n.e. zbudował świątynię samarytańską na górze Garizim. Pierwszym arcykapłanem w tej świątyni został Manasses, zięć Sanballata I i syn żydowskiego arcykapłana Jojady (Ne 13,28) lub Manasses, zięć Sanballata II i syn żydowskiego arcykapłana Jaddui.

    Szawuot (hebr. שבועות) – żydowskie Święto Tygodni, zwane też Świętem Żniw, Pięćdziesiątnicą lub Zielonymi Świątkami, obchodzone 6 dnia miesiąca siwan - w diasporze także przez dzień następny. Upamiętnia ono nadanie Tory Mojżeszowi na górze Synaj i wypada w siedem tygodni po Święcie Paschy (stąd zwane jest Pięćdziesiątnicą). Święto to wiąże się ponadto ze starożytnymi obyczajami rolniczymi. Podczas święta synagogi są przystrojone na zielono. Część ortodoksyjnych żydów całą noc spędza na studiowaniu Tory (Tikkun Leil Szawuot), aby być przygotowanym na jej ponowne przyjęcie. Tradycyjne pokarmy świąteczne to: dania z sera i mleka oraz specjalne bochenki z nowego zboża.Apokryf (gr. ἀπόκρυφος, ápókryphos – ukryty, tajemny) – określenie używane obecnie głównie w kontekście ksiąg o zabarwieniu religijnym z okresu przełomu naszej ery, które Kościół katolicki uważa za nienatchnione, w szczególności to księgi niewchodzące w skład Biblii.

    Samarytanie w Nowym Testamencie[ | edytuj kod]

    Samarytanie są kilkakrotnie wspominani w Nowym Testamencie (inaczej niż w późnych księgach starotestamentowych i powstającej wówczas ustnej tradycji żydowskiej), wbrew opinii ówczesnych Żydów, jako ludzie dobrzy i uczynni, a Jezus nie stroni od nich. W pewnym momencie (Ewangelia Jana 4, 1 - 42) prosi nawet samarytańską kobietę z Sychem (dzisiejszy Nablus) o wodę (rozmowy między oboma wspólnotami były niemal zakazane). Szczególnie istotna jest tu przypowieść o Miłosiernym Samarytaninie w Ewangelii Łukasza (10,25-41). W przypowieści tej Jezus zderzył miłosierne postępowanie Samarytanina z obojętnością na los pobitego Żyda ze strony żydowskiego kapłana oraz jego pomocnika – przedstawicieli bardzo szanowanych przez Żydów grup zawodowych. Dzięki tej przypowieści Samarytanin stał się w wielu językach synonimem dobroczyńcy i wszedł na trwałe do kultury masowej. Również wiele organizacji charytatywnych i fundacji chrześcijańskich nosi nazwy pochodzące od Samarytan (zob. Samarytanie (organizacja)). Mimo to pod rządami chrześcijan Samarytanie doznawali prześladowań religijnych. Ewangelia Łukasza 17, 11-19 opisuje również 10 trędowatych uzdrowionych przez Jezusa, a o dziękującym, który wrócił do Jezusa i upadł przed nim na twarz napisano: „A był to Samarytanin."

    Bitwa nad rzeką Jarmuk – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 20 sierpnia 636 r. w trakcie wojen bizantyjsko-arabskich.Poród (również rozwiązanie, narodziny) – u samic ssaków łożyskowych oraz torbaczy wydalenie płodu i łożyska z macicy samicy kończące ciążę.

    Wierzenia[ | edytuj kod]

    Samarytanin z samarytańską Torą
    Samarytanie w trakcie przygotowań do Uczty Paschalnej na Gerazim
    Obozowisko Samarytan w czasie Paschy; w tle sanktuarium
    Pielgrzymka Samarytan; namioty obozowiska
    Samarytanie w trakcie modlitwy

    Samarytanie mają własne prawo religijne – dużo surowsze niż żydowscy ortodoksi. Oparte jest ono w całości na Torze i uchodzi za najbardziej dyskryminujące kobiety spośród wszystkich współczesnych systemów religijnych. Dotyczy to zwłaszcza skrupulatnego przestrzegania czasu (a także zakresu) rytualnej nieczystości kobiety po menstruacji i porodzie oraz sposobów rytualnego oczyszczenia. Charakterystyczny jest brak prawa ustnego i religijnych ustnych podań, co odróżnia ich od Żydów. Grupie przewodzi dziedziczny kapłan (rezydujący na Gerazim) z linii Aarona, choć Żydzi twierdzą, że z rodu pewnego kapłana z domu Sadoka wypędzonego z Jerozolimy za czasów Ezdrasza. Według Samarytan obie linie kapłańskie (samarytańska i żydowska) oddzieliły się od siebie na początku XI w. p.n.e., a ich linia miała być główną. Od 1624 r. stosowana jest zasada starszeństwa w rodzinie kapłańskiej przy obsadzaniu stanowiska. Kapłan ten odprawia ceremonię na Górze Gerazim z okazji każdego większego święta. Poza Wielkim Kapłanem jest jeszcze kilku kapłanów, jednak ich pozycja we wspólnocie jest znacznie niższa. Nie występuje (inaczej niż u Żydów) grupa osób świeckich, gdyż wszyscy Samarytanie zobowiązani są do pełnienia funkcji religijnych („kapłańskich”).

    Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych.Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

    Góra ta (określana jako błogosławiona – Tura berikha lub dobra – Tura Taba) jest uważana za jedyne, dane przez Boga (nazywanego zwykle Szema) święte miejsce – tam zjeżdża się cała wspólnota. Szczególnie uroczyście obchodzona jest Pascha, która odbywa się według starych zwyczajów – łącznie z całopaleniem owcy w specjalnym piecu na Gerazim. Owca ta jest wybierana i obserwowana przez 14 dni przed Paschą zgodnie z zaleceniem z Księgi Wyjścia 12,6. Dni te noszą hebrajską nazwę arba asar yumi amnasmaret. Osoba przewodząca modłom w trakcie świąt zwana jest Hazzan. Może nim być zarówno kapłan, jak i inny mężczyzna pochodzący ze starszyzny. Jedynym prorokiem samarytanizmu jest Mojżesz – uznawany ponadto (odmiennie niż w judaizmie) za postać nadnaturalną. Mają własny zestaw Dziesięciu Przykazań, X przykazanie mówi, iż świętym miejscem jest Gerazim. Dopuszczalne są tylko małżeństwa z innymi Samarytanami, a w ostatnim czasie z możliwości konwersji i małżeństwa z Samarytaninem skorzystało kilkanaście Żydówek głównie z Izraela i byłego ZSRR. Kobiety te po konwersji (która formalnie nie jest odejściem od judaizmu, a jedynie przyjęciem samarytańskich zasad i obyczajów religijnych) zostały usunięte ze wspólnoty żydowskiej. Samarytanie ubierają się na świąteczne okazje zawsze w charakterystyczny sposób – na biało z wysokimi czerwonymi nakryciami głowy. Najbardziej szanowanym członkom społeczności przysługuje zielony, niebieski oraz purpurowo-brązowy ubiór.

    Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.Tel Awiw-Jafa (hebr. תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ, trl. Tel Aviv-Yafo, trb. Tel Awiw-Jafo; arab. تل ابيب-يافا trl. Til Abīb-Yāfū, trb. Til Abib-Jafu), zwyczajowo nazywane Tel Awiw, jest drugim pod względem wielkości miastem Izraela. Miasto jest położone w Dystrykcie Tel Awiwu na nadmorskiej równinie Szaron leżącej nad Morzem Śródziemnym. Tel Awiw zajmuje powierzchnię 51,8 km², będąc największym i najludniejszym miastem obszaru metropolitalnego Gusz Dan. Miasto jest zarządzane przez władze miejskie Tel Awiwu-Jafy, na czele których stoi burmistrz Ron Huldai.

    Samarytanie wierzą, iż żyją w czasach ostatecznych i czekają na Mesjasza, którego zwą Taheb (lub Thaeb), a który wkrótce nadejdzie (być może urodzi się w ich rodzinie kapłańskiej i będzie żył 110 lat) i będzie sprawiedliwie panował nad światem z Gerazim. Wszyscy ludzie nawrócą się na samarytanizm. Ma to się stać około 6000 lat po stworzeniu świata – najpóźniej za trzy wieki. W dawnych czasach istniały wśród Samarytan różne ruchy religijne – obecnie pozostała tylko jedna gałąź samarytanizmu. Samarytanie dzielą historię ludzkości na dwa okresy:

    Szwat (hebr. שבט) – piąty miesiąc żydowskiego kalendarza cywilnego, a jedenasty kalendarza religijnego. Przypada na miesiące styczeń-luty w kalendarzu gregoriańskim. Liczy 30 dni. Na miesiąc szwat przypadają następujące wydarzenia religijne:Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān – "ten, który ma władzę") – tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.
    1. Rhuta – („Czas Boskiej Przychylności”), okres szczęśliwości i błogosławieństwa Boga dla ludzi i Izraela, trwający od stworzenia świata (co miało nastąpić według większości podań w dniu zwanym Yom, hebr. Dzień) w roku 4439 p.n.e.
    2. Fanuta (Pnutha, Pnuta lub Fnuta) – tzw. „Odwrócenie się”, okres po zniknięciu Arki przymierza, gdy „Bóg odwrócił swą świętą twarz od świata i Izraela”; będzie on trwał aż do przyjścia Taheba.

    Często spotyka się wśród Samarytan pogląd, że ich religia zawiera się w czterech podstawowych zasadach wiary:

    Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km). Apostazja (gr. ἀποστασία – odstąpienie, bunt; z ἀπό (apo) – od, στάσις (stasis) – postawa, pozycja) – porzucenie wiary religijnej. W pierwotnym znaczeniu – całkowite porzucenie wiary chrześcijańskiej; termin został również adaptowany do ogólnych pojęć religioznawczych oraz wykorzystywany przez religie i wyznania niechrześcijańskie.
    1. Jest jeden Bóg Izraela.
    2. Jest jeden prorok – Mojżesz.
    3. Jest jedna święta księga – Tora.
    4. Jest jedno święte miejsce – Gerazim.
    Czasem dodają do powyższego lub uznają za kolejny punkt powstałą prawdopodobnie w III wieku zasadę:
  • Nadejdzie Dzień Sądu, gdy Taheb (syn Józefa, prorok podobny do Mojżesza-Mesjasza) objawi się, nastanie „Drugie Królestwo” i zmartwychwstanie.
  • Literatura religijna[ | edytuj kod]

    Jedyna święta księga Samarytan – Pięcioksiąg samarytański (podobny do żydowskiej Tory, którego najstarszym zachowanym manuskryptem jest Zwój Abiszy) jest spisana w języku samarytańskim hebrajskim w alfabecie samarytańskim. Jego najstarsza wersja ma mieć podobno znacznie ponad 3000 lat i została spisana 12 lat po zawładnięciu ziemią Kanaan przez Żydów. W liturgii Samarytanie używają sporadycznie również języka samarytańskiego aramejskiego oraz hebrajskiego standardowego i arabskiego (te dwa ostatnie nie są uznawane za „języki święte”). Najbardziej wyraźne różnice w wymowie samarytańskiej i hebrajskiej dotyczą imion i określeń Boga. Za jednego z głównych twórców liturgii samarytańskiej uznawany jest żyjący na przełomie III i IV wieku rabin Baba Rabba.

    Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e. Kanaan, Chanaan (hebr. כְּנַעַן Kənáʻan lub כְּנָעַן Kənāʻan, stgr. Χαναάν Chanaan, arab. کنعان Kanʻān) – kraj niski, nizinny, lub − w oparciu o teksty z Nuzi − Mat Kinahhi (kraj purpurowej wełny), starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego (teren późniejszej Palestyny, Syrii aż do Eufratu i Fenicji). Południowa część tych obszarów (Palestyna) wymieniana jest w Biblii jako ziemia obiecana Izraelitom przez Boga.

    Inne księgi religijne to:

  • Memar Markah (Nauka Markaha), zawierający liturgię, prawo oraz wywody teologiczne
  • Defter (lub Daftar), rodzaj obszernego modlitewnika tworzony od IV wieku, być może nawet do XIV w.
  • Al-Asatir, stworzony w języku aramejskim na przełomie XI i XII wieku zbiór opowiadań o życiu Mojżesza (niewielka część mówi także o okresie od stworzenia świata do czasów Mojżesza); natura tego dzieła zbliżona jest do żydowskich pseudoepigrafów i apokryfów Starego Testamentu
  • Samarytańska Księga Jozuego, spisany po arabsku zbiór legend opartych o Biblię, a krążących podobno we wspólnocie przynajmniej od IV wieku, opisuje ona czasy od przybycia do Kanaanu do rządów Aleksandra Wielkiego
  • Komentarze Biblijne, komentarze do Tory – niemające jednak tak dużego znaczenia jak Talmud dla żydów
  • Sarh am baqquti
  • Kroniki, zaliczane też do literatury świeckiej, spisane w Średniowieczu, a zawierające genealogie i narrację historyczną
  • Kronika Adler
  • Kitab al-Baladi , dwujęzyczna kronika hebrajsko- arabska
  • Kitab at-Ta’rikh, arabskojęzyczna kronika spisana w XII wieku przez Abu Al Fataha
  • Mimar Hasama, zbiór radosnych hymnów o tematyce religijnej używany w trakcie niektórych świąt (zwykle mniej ważnych- ludowych), lecz najczęściej w trakcie dość złożonej ceremonii ślubnej (Samarytanie mają też kilka różnych form małżeństwa)
  • Kitab Masa’il al-Hilaf, spisany po arabsku zbiór różnic doktrynalnych między samarytanizmem i judaizmem.
  • Kitab at-Tabbah, księga dotycząca samarytańskiej halachy oraz interpretacji kilku rozdziałów i wersów Tory, spisana w XI wieku przez Abu Al Hassana (Ab-Hisdę)
  • Ascalon, zbiór manuskryptów w języku samarytańskim aramejskim spisany w miejscu zwanym Gerar
  • Księga Hymnów (Sifr Siran), zestaw hymnów używanych w trakcie ofiary całopalnej
  • Księga Rytuałów (arab. Kitab al-Tuqusat)
  • Księga Dziedzictwa (arab. Kitab al-Mirat, zwana też Księgą Suksesji)
  • Księga Nauk (arab. Kitab al-Madaris)
  • Księga Powrotu/Księga Życia Po Śmierci (arab. Kitab al-Ma’ad), zbiór samarytańskich podań eschatologicznych
  • Księga Podróży (aram. Sayr al-qalb, zwana też Drogą Serca), księga opisująca drogę prowadzącą do poznania Boga
  • Kitab al-Fara’id, tzw. Księga Przykazań
  • Kitab fi Suruh al-'asr kalimat, komentarze na temat Dziesięciu Przykazań
  • Ponadto Samarytanie wierzą, iż kilka lub nawet kilkanaście ksiąg religijnych zaginęło, a o ich istnieniu wnioskują ze wzmianek z innych (istniejących do dziś) ksiąg. Najbardziej znane z nich to:

    DNA mitochondrialny, mtDNA, mDNA – materiał genetyczny w postaci kolistego DNA znajdujący się w macierzy mitochondrium (łac. matrix). Obecność DNA tłumaczona jest teorią endosymbiotycznego pochodzenia tych organelli.Sargon II, właśc. Szarru-kin II (akad. Šarru-kīn, biblijny Sargon) – władca Asyrii, który panował w latach 722-705 p.n.e. W wyniku przewrotu wojskowego w czasie oblężenia Samarii obalił Salmanasara V. Ojciec Sennacheryba, założyciel dynastii Sargonidów. Jego żoną była królowa Atalia.
  • Sefer h’wtwt (hebr. Księga Znaków) – mityczna księga którą zgodnie z Al-Asatir miał otrzymać pierwszy człowiek- Adam
  • Sefer ngmwt (aram. Księga Gwiazd) – księga opowiadająca o gwiazdach, Księżycu i kalendarzu
  • Sefer malahmot (aram. Księga Wojen) – księga opisująca wojny z okresów sprzed, w trakcie i po stworzeniu świata
  • Sefer Mekhirat Tsirim
  • Święta Samarytan[ | edytuj kod]

    Pascha na Gerazim (1900 r.)

    Samarytanie obchodzą każdego roku 7 głównych świąt:

    Arcykapłan (hebr. כהן גדול Kohen ha-Gadol) – najwyższy dostojnik religijny w starożytnym Izraelu od wyjścia z Egiptu do 70 n.e.Ezdrasz (V - IV w. p.n.e.) – kapłan żydowski, jeden z przywódców Żydów po powrocie z niewoli babilońskiej, znany jako sofer Prawa Mojżeszowego, święty Kościoła katolickiego. Miał znaczący wkład w skompletowanie i zachowanie tekstu Starego Testamentu.
    1. Pascha – najważniejsze święto w roku, w połowie nisana, w dniu rozpoczęcia Paschy pod koniec 14 dnia miesiąca (w dniu zwanym po hebrajsku: Yom zeba afsa) odbywa się ofiara paschalna
    2. Massot – na zakończenie Paschy
    3. Szawuot – 50 dni po pierwszym szabacie Paschy
    4. Rosz ha-SzanaNowy Rok – pierwszego dnia nisana
    5. Jom Kipur – dziesiątego dnia (siódmego) miesiąca tiszri
    6. Sukkot – piętnastego dnia tiszri
    7. Simchat Tora – ósmego dnia Sukkot

    Warto zauważyć, że daty niemal wszystkich świąt pokrywają się z tymi u Żydów. Jedynym wyjątkiem jest Rosz ha-Szana, które Żydzi obchodzą 1 tiszrei. Uwarunkowane jest to różnicami w Torach obu religii (prawdopodobnie w wersji judaistycznej data została przeniesiona w czasie niewoli babilońskiej z powodu innych warunków klimatycznych).

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.1) pododdział stanowiący zazwyczaj część składową dywizjonu lub pułku artylerii (np. bateria artylerii, bateria artylerii przeciwlotniczej, bateria moździerzy) lub rakiet (bateria rakietowa). Jest ona uzbrojona w działa samobieżne, holowane lub wyrzutnie rakiet. Składa się zwykle z pododdziału dowodzenia i plutonów ogniowych. Rozmieszcza się ją na jednym stanowisku ogniowym (stanowisku startowym) lub plutonami, niekiedy nawet poszczególnymi działonami. Może wykonywać jedno lub więcej zadań ogniowych - zależnie od liczby dział (wyrzutni) i rodzaju amunicji (konwencjonalna, jądrowa). Może strzelać z zakrytych (ogniem pośrednim) lub odkrytych (ogniem na wprost) stanowisk ogniowych;

    Samarytanie 3 razy do roku pielgrzymują na Gerazim – w czasie świąt Massot, Szawuot i Sukkot. Te trzy pielgrzymki nazywane są po arabsku Haggim. Odbywają się wtedy uroczyste festiwale religijne, które w ostatnich latach stały się dużą atrakcją turystyczną (zwykle turystów jest kilka razy więcej niż świętujących). W trakcie tych pielgrzymek spotyka się cała wspólnota. Są one pamiątką „wyjścia z Egiptu” i czterdziestoletniej wędrówki do Ziemi Obiecanej.

    Ibrahim Pasza, arab. ابراهيم باشا (ur. w 1789 w Kawali, zm. 10 listopada 1848 w Kairze) – jeden z najbardziej znanych generałów w służbie Egiptu. Syn władcy tego kraju, Muhammada Alego. Najprawdopodobniej został adoptowany. Od 2 marca 1848 do swej śmierci w listopadzie tego samego roku sprawował regencyjne rządy w państwie jako wāli (gubernator).Prawo powrotu (heb. חוק השבות, hok ha szwut) – prawo uchwalone przez Kneset, parlament Izraela, w roku 1950 (5710), które daje Żydom prawo do powrotu i życia w Izraelu oraz uzyskania obywatelstwa. W 1970 r. Prawem powrotu zostały również objęte osoby mające żydowskich przodków i ich małżonkowie.

    Zapoznaj się również z: święta żydowskie.

    Szabaty[ | edytuj kod]

    Samarytanie podobnie jak żydzi czczą szabat (sobotę) jako dzień święty. Jest on pamiątką odpoczynku Boga po sześciu dniach stwarzania świata i w czasie jego trwania nie można wykonywać żadnych prac. Kilka szabatów w roku (głównie tych związanych z Paschą i wyjściem z Egiptu) ma specjalne znaczenie dla Samarytan oraz własne nazwy:

    Halacha (hebr. הלכה, droga, zachowanie) – w judaizmie autentyczna i autorytatywna wykładnia Prawa Mojżeszowego (Tory), ukazująca jak stosować Prawo do konkretnych sytuacji życiowych. Tą nazwą określa się bądź cały zbiór przykazań religijnych stanowiący jedną z trzech głównych gałęzi żydowskiej ustnej tradycji – dawniej używano do niego liczby mnogiej halachot – bądź poszczególną wybraną interpretację lub opinię któregoś z rabinów, uznaną za obowiązującą dla danej praktyki. W Talmudzie można spotkać wyrażenie, że halachą jest opinia rabina N., co znaczy, że opinia tego rabina na dany temat jest rozstrzygająca. Halacha jest formą midraszu. Podstawowym zbiorem halachicznych rozstrzygnięć prawnych jest Miszna, istniejąca w formie pisanej od II w. po Chr. Znajdujemy je także w Tosefcie, w części zawierającej midrasze halachiczne, oraz w Talmudzie.Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) (arab. منظمة التحرير الفلسطينية munazzamat at-tahrir al-filastinija) - polityczna reprezentacja arabskiej ludności Palestyny na uchodźstwie. Powstała w 1964 roku z połączenia wielu różnych ugrupowań walczących o utworzenie państwa palestyńskiego. Najważniejsze z nich to Al-Fatah (Palestyński Narodowy Ruch Wyzwolenia), Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Ludowo-Demokratyczny Front na rzecz Wyzwolenia Palestyny. OWP miała koordynować działania wojskowe i polityczne wszystkich walczących Palestyńczyków. Celami łączącymi te ugrupowania było:
  • Szabat Kapłana – ostatni szabat przed Paschą
  • Szabat Uczty Paschalnej – szabat w trakcie Paschy
  • Szabat Morza (ayyam) – pierwszy szabat po Passze, obchodzony jako pamiątka pierwszego postoju po ucieczce z Egiptu
  • Szabat Goryczy (mirra) – drugi szabat po Passze, obchodzony jako pamiątka drugiego postoju po ucieczce z Egiptu
  • Szabat Elim (ilem) – trzeci szabat po Passze, obchodzony jako pamiątka trzeciego postoju po ucieczce z Egiptu
  • Szabat Mana (man) – czwarty szabat po Passze, obchodzony jako pamiątka czwartego postoju po ucieczce z Egiptu
  • Szabat Skały (assila lub assor) – piąty szabat po Passze, obchodzony jako pamiątka piątego postoju po ucieczce z Egiptu
  • Szabat Wojny Amalekickiej (Sabbat amaleq) – szósty szabat po Passze, obchodzony jako pamiątka szóstego postoju po ucieczce z Egiptu
  • Szabat Przykazań – (Sabbat addebarrem) – szabat przed Zielonymi Świątkami, obchodzony jako pamiątka siódmego postoju po ucieczce z Egiptu
  • Szabat Simmotu Sukkot – szabat rozpoczynający sukkot, obchodzony jako pamiątka simmotu (spotkania) Mojżesza, Aarona i Eleazara na górze Hor
  • Szabat Simmotu Paschy – trzeci szabat miesiąca szwat upamiętniający simmot (spotkanie) słońca z księżycem oraz pierwsze po 60 latach spotkanie Mojżesza z Aaronem
  • Szabat Dziesięciu Dni Pokuty (Sabbat asarat yumi asseliyyot) – szabat w trakcie Jamim Noraim
  • Powszechny Szabat (Sabbat askinta) – szabat między Jom Kipur i Sukkot
  • Szabat Sukkot – (Sabbat muwwed 'ag assakkot) – szabat w trakcie Sukkot
  • Szabaty Cudów – (Sabbetot ammufatem) – dziesięć szabatów (po cztery 11 i 12 miesiąca oraz 2 pierwsze pierwszego miesiąca kalendarza żydowskiego), obchodzone jako pamiątka dziesięciu plag egipskich
  • Eleazar – postać biblijna występująca w Starym Testamencie, syn Aarona i jego żony Elżbiety, arcykapłan. Miał trzech braci: Nadaba, Itamara i Abihu. Jego synem był Pinchas. Eleazar zmarł w tym samym czasie co Jozue a pochowano go w mieście GabataGaza (arab. ‏غزة‎, Ghazza, hebr. ‏עַזָּה‎, Azza) – miasto w Autonomii Palestyńskiej, będące stolicą Strefy Gazy.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Tanzimat (w języku osmańsko-tureckim تنظيمات) to okres reform w Imperium osmańskim w latach 1839 - 1876. Termin ten w języku osmańsko-tureckim oznacza ,,reorganizację".
    Sukkot (סוכות), pol. Święto Szałasów (Namiotów), zwane też Kuczki – żydowskie święto rozpoczynające się pięć dni po święcie Jom Kippur, a dwa tygodnie po rozpoczęciu roku.
    Świątynia Jerozolimska (hebr. בֵּית הַמִּקְדָּשׁ Bejt Ha-Mikdasz) – jedyna świątynia judaizmu stojąca niegdyś w Jerozolimie.
    Betel (hebr. בֵּית אֵל, dosł. „Dom Boga”) – miasto biblijne, należące do pokolenia Efraima, utożsamiane z miejscowością Bajtin nieopodal Jerozolimy.
    Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz (hebr. מָשִׁיחַ), Chrystus (gr. χριστός), pot. Wybraniec – w judaizmie i chrześcijaństwie pierwotnie religijny tytuł królów, kapłanów-lewitów i proroków - osób namaszczonych (pomazanych) olejem. Z czasem, pod wpływem proroków, ten biblijny termin nabrał eschatologicznego znaczenia - określa on osobę, zapowiedzianą przez Boga Jahwe, która ma przynieść ostateczne rozwiązanie problemu zła, grzechu i śmierci w świecie i ustanowić tzw. królestwo mesjańskie, będące nowym rajem, przewyższającym szczęście pierwszego. Chrześcijanie uznają, że tą osobą jest Jezus Chrystus. Trzon narodu żydowskiego trwa w oczekiwaniu na przyjście mesjasza.
    Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.
    Nablus (Nabulus) (arab. نابلس Nāblus) – miasto w Autonomii Palestyńskiej, na Zachodnim Brzegu Jordanu, w Samarii, na północ od Jerozolimy. Według danych szacunkowych na rok 2009 liczy 182 734 mieszkańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.134 sek.