• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Saletry

    Przeczytaj także...
    Azotan sodu, NaNO3 (saletra sodowa, saletra chilijska) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól kwasu azotowego i sodu. Tradycyjne określenie „saletra” pochodzi z łac. sal petrae = sól skalna.Caliche to skała osadowa występująca na całym świecie, głównie w suchych lub półsuchych regionach, w tym w centralnej i zachodniej Australii, na Pustyni Kalahari, w zachodnich USA i Pustyni Sonora. Caliche jest również znane jako "hardpan", "calcrete", "kankar" lub "duricrust". Termin caliche jest hiszpański i pochodzi od łacińskiego calx, czyli wapno. Występuje zazwyczaj w jasnych kolorach, ale może wahać się od białego przez jasno-różowy do czerwono-brązowego, w zależności od zanieczyszczeń. Jest zazwyczaj na lub w pobliżu powierzchni, ale można je znaleźć głębiej. Jedna warstwa może się wahać od kilku cali do stóp grubości (czyli od kilku cm do kilkudziesięciu) i wiele warstw może istnieć w jednym miejscu.
    Konserwant (środek konserwujący) – związek chemiczny lub mieszanina związków, powodująca przedłużenie przydatności do spożycia (lub trwałości) produktów spożywczych i przemysłowych. Konserwanty mają za zadanie zapobieganie rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów.

    Saletry (z łac. sal petri – sól skalna) – nazwa szeregu azotanów o znaczeniu gospodarczym. Stosowane m.in. jako azotowe nawozy mineralne (tzw. nawozy saletrzane), środki konserwujące, składniki do produkcji materiałów wybuchowych i wyrobów pirotechnicznych. Saletry są silnymi utleniaczami. Niektóre saletry (chilijska, indyjska, norweska) występują naturalnie jako minerały.

    Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.Saletrzak – nazwa handlowa nawozu mineralnego składającego się pierwotnie z azotanu amonu (NH4NO3) i mielonego wapienia (CaCO3). Później zamiast części wapienia zaczęto stosować dodatkowo dolomit (MgCO3).

    W zależności od kationu i miejsca występowania wyróżnia się następujące saletry:

    Azotan wapnia (saletra wapniowa, saletra norweska), Ca(NO3)2 – nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotowego i wapnia.Stanisław Tołłoczko (ur. 22 sierpnia 1868 w Czelejowie koło Brześcia, zm. 5 marca 1935 we Lwowie) – polski chemik, profesor.
  • Saletra amonowaazotan amonu, NH4NO3: nawóz saletrzano-amonowy i składnik nawozów złożonych (np. saletrzaku), materiał wybuchowy i składnik materiałów wybuchowych, utleniacz.
  • Saletra potasowa (saletra indyjska lub strzelnicza, znana też jako „śnieg chiński”) – azotan potasu, KNO3: nawóz azotowy, składnik nawozów złożonych (np. nawozów NPK), składnik czarnego prochu, środek konserwujący, surowiec chemiczny. Naturalnie występuje jako minerał nitrokalit.
  • Saletra sodowa (saletra chilijska) – azotan sodu, NaNO3: składnik nawozów mineralnych, materiałów wybuchowych i pirotechnicznych, utleniacz, środek konserwujący, dawniej do produkcji kwasu azotowego. Naturalnie występuje jako minerał nitratyn w złożach typu caliche. Naturalna saletra chilijska zawiera domieszki jodanu sodu (NaIO3) i nadchloranu sodu (NaClO4). W połowie lat 50. XX w. złoża saletry chilijskiej w Chile oceniane były na 300 mln ton. Nazwy „saletra chilijska” i „saletra sodowa” mogą wskazywać na odpowiednio saletrę naturalną i syntetyczną.
  • Saletra wapniowa (saletra norweska) – azotan wapnia, Ca(NO3)2: nawóz mineralny lub składnik nawozów złożonych, np. saletrzaku. Występuje naturalnie w niewielkich ilościach jako minerał nitrokalcyt. Nazwą saletra norweska określany jest produkt syntetyczny.
  • Saletra amonowo-wapniowa – nawóz mineralny podobny do saletrzaku.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Doroszewski (red.): saletra. W: Słownik języka polskiego PWN [on-line]. [dostęp 2014-06-25].
    2. Jerzy Chodkowski (red.): Mały słownik chemiczny. Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
    3. Encyklopedia Powszechna PWN. T. 4. R-Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 121.
    4. Encyklopedia techniki. Chemia. Warszawa: WNT, 1965.
    5. Stanisław Tołłoczko, Wiktor Kemula: Chemia nieorganiczna z zasadami chemii ogólnej. Warszawa: PWN, 1954, s. 390, 394.
    6. Wolfgang Laue i inni, Nitrates and Nitrites, [w:] Ullmann’s Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley‐VCH, s. 10–13, DOI10.1002/14356007.a17_265 (ang.).
    Wydawnictwa Naukowo-Techniczne (WNT) – polskie wydawnictwo założone w 1949 z siedzibą w Warszawie, do 1961 działało pod firmą Państwowe Wydawnictwa Techniczne.Materiał wybuchowy – pojedynczy związek chemiczny lub mieszanina kilku związków chemicznych, która jest zdolna w odpowiednich warunkach do gwałtownej reakcji chemicznej o charakterze egzotermicznym, której towarzyszy wydzielenie wielkiej ilości produktów gazowych w postaci wybuchu (detonacji lub deflagracji).




    Warto wiedzieć że... beta

    Azotany (nazwa systematyczna: trioksydoazotany(1−); w systemie Stocka: azotany(V)) − grupa związków chemicznych, sole i estry kwasu azotowego (HNO3).
    Azotan potasu, KNO3 (saletra potasowa, saletra indyjska) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól potasu i kwasu azotowego.
    Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w toku procesów geologicznych.
    Pirotechnika – dział techniki zajmujący się konstrukcją urządzeń i wykorzystaniem materiałów, które po wzbudzeniu, samodzielnie lub w połączeniu z innymi, poprzez proces reakcji spalania, wywołują efekty optyczne, cieplne, akustyczne, zapalające lub dymne.
    Azotan sodu, NaNO3 (saletra sodowa, saletra chilijska) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól kwasu azotowego i sodu. Tradycyjne określenie „saletra” pochodzi z łac. sal petrae = sól skalna.
    Utleniacz – pierwiastek lub związek chemiczny, będący w analizowanej reakcji redoks akceptorem (przyjmującym) elektronów. Utleniacze w reakcjach zmniejszają swój stopień utlenienia i jednocześnie powodują jego wzrost w pozostałych produktach reakcji.
    Saletra amonowo-wapniowa (CAN, z ang. calcium ammonium nitrate) – nawóz mineralny zawierający głównie azotan amonu i węglan wapnia. Ponadto może zawierać azotan wapnia, węglan magnezu i inne dodatki, np. związki miedzi i cynku. Dzięki zawartości węglanów nie powoduje zakwaszania gleby.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.