• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Saga - literatura

    Przeczytaj także...
    Andrzej Sapkowski (ur. 21 czerwca 1948 w Łodzi) – polski pisarz fantasy. Jest najczęściej po Lemie tłumaczonym polskim autorem fantastyki.Literatura islandzka – piśmiennictwo związane z narodem Islandii, "ziemi lodu", tajemniczej "Ultima Thule", "najdalszej wyspy" leżącej bliżej Grenlandii niż kontynentu europejskiego, nigdy nie była centrum życia kulturalnego Europy, co nie zmienia faktu, że wpisała się w europejską kulturę złotymi zgłoskami. Do VII wieku n.e. zupełnie nie zamieszkana, z czasem otworzyła się na osadnictwo. Początkowo zasiedlali ją wyłącznie irlandzcy mnisi, poszukujący tam odosobnienia i odpowiedniego miejsca do modlitwy. W drugiej połowie IX wieku na Islandię zaczęli przybywać norwescy wikingowie, w większości jarlowie, uciekający przed despotycznymi rządami Haralda Pięknowłosego. Od tej daty historia Islandii nieodłącznie związała się z historią krajów skandynawskich. I właśnie tam, na najdalszej wyspie, zrodziła się literatura staroskandynawska.
    Język islandzki (isl. íslenska) - język z grupy języków nordyckich, którym posługują się mieszkańcy Islandii. Posługuje się nim około 320 tys. osób., głównie Islandczycy w kraju i na emigracji. Zapisywany jest alfabetem łacińskim.
    Scena z islandzkiego manuskrypu z XVII wieku.

    Saga (is. sögur) – staroskandynawskie dzieło epickie o legendarnych lub historycznych bohaterach i wybitnych rodach – wyprawach wikingów, migracji na Islandię.

    Geneza i tematyka[ | edytuj kod]

    Pierwotnie przekazywane ustnie, były w wiekach XIII - XIV spisywane na Islandii w języku staronordyjskim (wyjątkiem jest datowana na XII wiek Saga o Gotlandczykach, spisana w języku starogotlandzkim). Dzieli się je zwykle – na podstawie tematyki – na pięć grup:

    Saga o wiedźminie – cykl książkowy (powieściowy) autorstwa Andrzeja Sapkowskiego o dziejach wiedźmina Geralta z Rivii, będący kontynuacją wcześniejszych zbiorów opowiadań tegoż autora: Ostatnie życzenie (z których część wydano wcześniej w tomie Wiedźmin) oraz Miecz przeznaczenia.Parafraza – swobodna przeróbka tekstu lub tłumaczenia, która rozwija lub modyfikuje treść oryginału, zachowując jednak jego zasadniczy sens. Przeciwieństwo metafrazy – literalnego przekazu słowo w słowo. Parafraza jest czytelna tylko wtedy, gdy odwołuje się do dzieła powszechnie znanego.
  • sagi królewskie, poświęcone władcom norweskim i duńskim, sprawującym rządy w IX-XII wieku (na przykład Heimskringla);
  • sagi islandzkie, dotyczące okresu pierwszego osadnictwa i kształtowania się zrębów państwowości islandzkiej, to jest latom 900-1030; są to w większości dzieła anonimowe, powstałe w XII-XIII wieku i zawierające dzieje wielkich rodów islandzkich (niektóre z nich: Saga o Egilu, Saga o Njalu, Saga o Gislim);
  • sagi bohaterskie, zainspirowane mitologią germańską (np. Saga o Völsungach);
  • tak zwane sagi współczesne – powstały w XII i XIII wieku, ale koncentrowały się wokół postaci wodzów i biskupów współczesnych autorom, z których nie wszyscy byli anonimowi;
  • sagi rycerskie, na które składają się głównie przekłady i przeróbki obcych romansów (m.in. o Trystianie i Izoldzie, Aleksandrze Wielkim, Karolu Wielkim, królu Arturze).
  • Z początkiem XIV wieku twórcy sag zaczęli porzucać stopniowo oryginalne motywy islandzkie na rzecz wzorów obcych, głównie romańskich i celtyckich, a do gatunku coraz bardziej przenikały wątki fantastyczne.

    Saga (jap. 佐賀市 – Saga-shi) – miasto w Japonii, w północno-zachodniej części wyspy Kiusiu, stolica prefektury Saga.Geralt z Rivii – fikcyjna postać, wiedźmin, bohater powieści i opowiadań Andrzeja Sapkowskiego oraz opartych na nich produkcji: komiksów, filmu, serialu telewizyjnego oraz gier komputerowych. Jego losy i przygody zostały spisane w kilku tomach opowiadań oraz liczącej pięć tomów Sadze o wiedźminie. W filmie Wiedźmin w Geralta wcielał się Michał Żebrowski, w grach komputerowych głosu postaci użyczał Jacek Rozenek, zaś w wydanym pod koniec 2011 roku słuchowisku – Krzysztof Banaszyk.

    Nowożytność[ | edytuj kod]

    Przez bardzo długi okres sagi nie były znane w innych literaturach europejskich, dopiero w II połowie XIX wieku zostały spopularyzowane w Europie dzięki angielskim tłumaczeniom i parafrazom autorstwa Williama Morrisa, stając się przedmiotem zainteresowania, a także inspiracji – np. Henry Wadsworth Longfellow, pisząc swój poemat Saga of King Olaf (Saga o królu Olafie), czerpał ze zbioru staroislandzkich sag Heimskringla.

    Artur Górski (ur. 2 lipca 1870 w Krakowie, zm. 7 grudnia 1959 w Warszawie) – pisarz, krytyk literacki, współredaktor czasopisma Życie.Saga o Njalu (isl. Brennu-Njáls saga) – XIII-wieczna saga islandzka opisująca historię Njálla Þorgeirssona i jego przyjaciela Gunnara Hámundarsona. Jest to jedna z najdłuższych i w ocenie wielu jedna z najpiękniejszych sag rodowych, choć opowiada o licznych intrygach, zabójstwach i krwawej zemście. Składa się ona niejako z trzech części: pierwsza opowiada o wpływowym poganinie z zamożnej rodziny – Gunnarze, druga opisuje historię chrześcijańskiego mędrca i jasnowidza Njala oraz jego synów, a trzecia o zemście Káriego Sölmundarsona.

    Na język polski klasyczne staroislandzkie sagi tłumaczyla m. in. Apolonia Załuska-Strömberg. Sagi opracowywał również Artur Górski (Saga o Gislim wyjętym spod prawa i inne sagi islandzkie, 1931)

    Przykładowe sagi: Saga o Njalu, Saga o Gunnlaugu Wężowym Języku, Saga o Fridthiofie Śmiałym, Saga rodu z Laxdalu, Saga o Egilu.

    Współcześnie[ | edytuj kod]

    Obecnie sagą nazywane są również utwory epickie opisujące losy rodziny lub pojedynczego bohatera.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Serial (ang. serial = seryjny) – periodyczna publikacja (np. komiks w odcinkach), program telewizyjny, wieloodcinkowy film, audycja radiowa (np. słuchowisko). Istotą serialu jest udostępnianie go odbiorcom w odcinkach, w regularnych odstępach czasu. Termin ten najczęściej odnosi się do seriali telewizyjnych.

    W Polsce znana jest wydana w 1922 roku powieść Saga rodu Forsythe’ów autorstwa Johna Galsworthy’ego, jak również serial na podstawie tej powieści.

    Władysław Jan Grabski napisał powieść historyczną Saga o jarlu Broniszu wydaną w 1946 roku.

    Sagą o wiedźminie nazwał cykl książek o wiedźminie Geralcie wydawca tegoż cyklu. Sam autor – Andrzej Sapkowski – zamierzał nadać mu tytuł Krew elfów.

    Wydawnictwo Pol-Nordica wydało kilka razy Sagę o Ludziach Lodu, Sagę o Czarnoksiężniku czy Sagę o Królestwie Światła autorstwa norweskiej pisarki Margit Sandemo.

    Janusz Sławiński (ur. 5 marca 1934 w Warszawie, zm. 1 listopada 2014 tamże) – polski teoretyk i historyk literatury, profesor nauk humanistycznych.Sagi islandzkie (isl. Íslendingasögur) – wiele z nich znanych jest również jako sagi rodzinne – sagi opisujące wydarzenia mające miejsce na Islandii w X wieku i na początku XI wieku, czyli okres pierwszego osadnictwa i kształtowania się zrębów państwowości islandzkiej. Są najbardziej znanymi tworami literatury islandzkiej.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • literatura islandzka
  • Saga (zespół muzyczny)
  • Saga (miasto)
  • Runy (pieśni)
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • J.A. Cuddon, Dictionary of Literary Terms and Literary Theory, Penguin Books, 1991, ​ISBN 0-14-051227-6
  • Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Ossolineum, 2000, ​ISBN 83-04-04417-X
  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, tom 10, Warszawa, 1967
  • Saga o Egilu (isl. Egils saga) – spisana na początku XII wieku saga, która opiewa życie najsłynniejszego skalda skandynawskiego Egilla Skallagrímssona, wikinga pochodzącego ze szlachetnego rodu, który wyniósł się z Norwegii do Islandii. Egill był wnukiem Ulfa Kweldulfa i synem Skalla-Grimie. W sagę zostały wplecione poematy Egilla Wykupienie głowy, Pieśń o Arinbjörnie i Utrata synów.Państwo – organizacja posiadająca monopol na stanowienie i wykonywanie prawa na określonym terytorium. Posiada zdolność do nawiązywania i utrzymywania stosunków dyplomatycznych z innymi państwami. Państwo jest często mylone z narodem i krajem.




    Warto wiedzieć że... beta

    Mitologia germańska – termin obejmujący wierzenia związane z religią germańską, jak mitologia nordycka, mitologia anglo-saksońska, kontynentalna mitologia germańska i inne mitologie Germanów. Mitologia germańska wywodzi się z mitologii indoeuropejskiej, znanej również jako mitologia indogermańska.
    Saga o Ludziach Lodu – seria książek składająca się z 47 części, autorstwa Margit Sandemo – współczesnej pisarki norweskiej.
    John Galsworthy (ur. 14 sierpnia 1867 w Kingston upon Thames, zm. 31 stycznia 1933 w Londynie) – brytyjski powieściopisarz, nowelista, poeta i dramaturg, przedstawiciel realizmu krytycznego, w literaturze angielskiej, tradycyjnie nazywany „epikiem ery wiktoriańskiej”, uznany za życia za jednego z najwybitniejszych pisarzy przełomu XIX i XX wieku. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1932; z uzasadnienia komisji otrzymał ją „za wielką sztukę prozatorską której szczytem jest Saga rodu Forsyte’ów, wielotomowa powieść rzeka autora, nad którą pracował przeszło 20 lat twórczej aktywności. Za życia pisarstwo Galsworthy’ego cieszyło się ogromnym uznaniem, współcześnie zaś spotyka się ono ze skrajnymi opiniami historyków literatury: podczas gdy jedni widzą w nim twórcę miernego, drudzy podkreślają jego wybitny talent pisarski.
    William Morris (ur. 24 marca 1834 w Walthamstow, zm. 3 października 1896 w Kelmscott Manor) – angielski malarz, rysownik, architekt, projektant, pisarz i poeta. Członek drugiego bractwa prerafaelitów. Współtwórca Socialist League (1884) i Arts and Crafts Movement.
    Runy - nazwa dawnych epickich pieśni ludowych, fińskich i karelskich, często o treści mitycznej. Z run składa się fińsko-karelski epos narodowy Kalewala.
    Apolonia Załuska-Strömberg (ur. 9 lutego 1906 w Grudziądzu, zm. 25 lutego 2005) – filolog, tłumacz, lektor uniwersytecki.
    Saga - kanadyjska grupa rockowa. Powstała w styczniu 1977 w Toronto. Początkowo występowała pod nazwą The Pockets. Zaliczana jest do nurtu rocka progresywnego i neoprogresywnego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.