• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sałatka

    Przeczytaj także...
    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.
    Serce palmy, zwane w różnych krajach palmito, chonta lub swamp cabbage jest potrawą warzywną pozyskiwaną z rdzenia młodego, rosnącego pnia określonych gatunków palm, takich jak: palma kokosowa (Cocos nucifera), euterpa jadalna (Euterpe edulis) i warzywna (E. oleracea), palma brzoskwiniowa (Bactris gasipaes) oraz różnych gatunków z rodzaju sabal (Sabal). Potrawa jest droga, ponieważ pozyskiwanie jej w warunkach naturalnych oznacza ścięcie, a więc śmierć drzewa. Serce palmy serwowane jest najczęściej w sałatkach, z których najkosztowniejsza (Deckenia) nazywana jest "sałatką milionerów".
    Sałatka grecka ze świeżym pieczywem
    Sałatka jarzynowa (śl. szałot)

    Sałatka – potrawa sporządzana głównie ze świeżych warzyw, często z dodatkiem innych składników, także poddanych uprzednio obróbce cieplnej, oraz przypraw, z dodatkiem sosu na bazie majonezu, oliwy, śmietany czy specjalnych sosów (dressingów).

    Szałot śląski – potrawa sporządzana na zimno z pokrojonego śledzia oraz ugotowanych ziemniaków, jaj, ogórka kiszonego, cebuli, skwarek boczku wędzonego i przypraw z dodatkiem musztardy. Drugi przepis podany przez Marka Szołtyska wymienia aż 4 rodzaje szałotów, w tym bardzo popularny szałot z majonezem, w skład którego wchodzą: kartofle, marchewka, seler, pietruszka, ogórki kiszone, groszek konserwowy, majonez i czasami ugotowane jajka.Przyprawa – składnik dodawany do potraw, zwykle w znikomych ilościach, dla polepszenia ich walorów smakowych, zapachowych i w rzadkich przypadkach (takich jak kurkuma czy szafran) wizualnych. W dalekiej przeszłości niektóre rośliny, które obecnie stosujemy jako przyprawy, były stosowane przez znachorów, czarowników i kapłanów. Służyły jako leki, afrodyzjaki, święte oleje, kadzidła itp.

    Sałatka jarzynowa z ugotowanych warzyw i jaj z dodatkiem ogórka kiszonego, groszku zielonego i majonezu na Górnym Śląsku jest znana pod nazwą szałot.

    Na północy Polski znana jest sałatka kaszubska, na którą składają się filety śledziowe, gotowane ziemniaki, cebula, kiszone ogórki, rodzynki, koper, kwaśna śmietana i przyprawy.

    Kuchnie świata znają wiele rodzajów sałatek, opartych na różnorodnych składnikach, głównie warzywnych, choć podstawę sałatki mogą stanowić także makarony, ryż, kasze itp., a dodatek sery, mięsa, ryby i owoce morza, grzyby, orzechy i ziarna, grzanki (np. w Caesar salad) i in. Dodatki są niekiedy wyszukane i drogie, jak np. pochodzące z Ameryki Południowej serca palmowe.

    Sos (fr. sauce) – gęsty płyn, tworzony na bazie różnych składników, nadających mu odmienne smaki (ostry, łagodny, kwaśny, słodki), stosowany jako dodatek do: mięs, ryb, makaronów, wędlin, sałatek, deserów itd. W konsystencji luźniejszy od kremu. Sosy dzielą się na: gorące, zimne i majonezowe. Istnieje też inny podział, wywodzący się z kuchni francuskiej klasyfikujący sosy jako pochodne jednego z pięciu sosów bazowych. Sosy gorące sporządzane są, podobnie jak zupy, na bazie wywaru. Do zagęszczania tych sosów stosuje się: zawiesinę z mąki pszennej lub mąki ziemniaczanej i wody, mąki pszennej lub ziemniaczanej i śmietany, zasmażkę lub żółtka jaj. Do najbardziej znanych sosów zaliczamy:Etnolekt śląski (śl. ślōnskŏ gŏdka, ślůnsko godka) – zespół gwar śląskich, być może łączących się w kilka dialektów, którym posługuje się rdzenna ludność Górnego Śląska oraz reliktowo część ludności Dolnego Śląska. Na kształtowanie się słownictwa etnolektu miały wpływ zapożyczenia z języków: literackiego polskiego, czeskiego (szczególnie z morawskiego, funkcjonującego dawniej jako odrębny język), niemieckiego (najczęściej z germańskiego dialektu śląskiego) oraz częściowo słowackiego. W mowie tej przeważa źródłosłów słowiański. Znaczna część wyrażeń bliższa jest językowi staropolskiemu niż współczesnej polszczyźnie.

    Dodatkiem do sałatek (a w wersji deserowej także głównym składnikiem) mogą być owoce świeże lub w syropie i bakalie.

    Tzw. zielona sałatka (green salad) składa się głównie z liści sałaty i warzyw liściastych i podawana jest najczęściej z sosem winegret.

    Większość sałatek jest serwowana na zimno, choć w niektórych regionach, jak np. w południowych Niemczech, istnieją odmiany podawane na gorąco.

    Bakalie – mieszanina suszonych lub kandyzowanych owoców stosowana głównie w cukiernictwie. Niezbędny dodatek do niektórych rodzajów ciast, m.in. keksów, mazurków czy pierników, a także lodów oraz jako dekoracja wielu rodzajów ciastek. Bakalie stosowane są w całości, płatkach lub pokruszone na duże kawałki.Surówka – rodzaj potrawy wytwarzanej z surowych warzyw lub owoców. Mogą one być pokrojone lub starte na tarce. Dodaje się do nich oliwę, przyprawy i inne dodatki, które zmieniają w jakiś sposób smak, nie zmieniając jej konsystencji. Dodanie śmietany, jogurtu, jajek na twardo czy warzyw z puszki do surówki zmienia ją w sałatkę.

    Zobacz też[]

  • surówka
  • Bibliografia[]

  • Stanisław Berger, Krystyna Janik i in., Kuchnia polska, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1982, ISBN 83-208-0275-X.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sałatka grecka wiejska, (gr. χωριάτικη σαλάτα - choriatiki salata, IPA: [xorˈjatiki saˈlata]), dosł. "wiejska sałatka" – tradycyjna sałatka kuchni greckiej, podawana w różnych wariantach, znana i jadana na całym świecie.
    Śmietana (śmietana kwaśna, śmietana ukwaszona) – spożywczy produkt nabiałowy, otrzymywany ze śmietanki (śmietany słodkiej), która pochodzi z warstwy górnej odwirowanego mleka pełnego. Typowa śmietana zawiera 12–16% tłuszczu, wykorzystywana jest głównie jako dodatek do potraw.
    Sos majonezowy, potocznie majonez (z fr. sauce mayonnaise) to zimny, emulsyjny sos, o szerokim zastosowaniu, jeden z sosów podstawowych.
    Warzywa – Warzywa to wspólne określenie dla jadalnych części roślin, takich jak liście, owoce, bulwy, łodygi i korzenie, spożywanych zazwyczaj po uprzednim procesie gotowania (określanym w dawnej polszczyźnie warzeniem).
    Olej oliwkowy, olej z oliwek, syn. oliwa (łac. Oleum Olivarum, farm. Oleum Olivae FP II) – olej roślinny o zmiennym zabarwieniu od złocistożółtego do żółtozielonego, charakterystycznym zapachu oraz specyficznym smaku. Otrzymywany jest w wyniku procesu tłoczenia „na zimno” lub „na gorąco” miąższu owoców oliwki. W niskich temperaturach, poniżej 15 °C mętnieje, przy czym jest to proces odwracalny. Ze względu na wrażliwość na światło, oliwa powinna być przechowywana w butelkach z ciemnego szkła.
    Winegret lub vinaigrette (fr. vinaigre – ocet) – zimny sos do sałatek. Przygotowywany jest głównie z oliwy, octu, pieprzu i soli. Można dodawać musztardę, sok z cytryny lub limonki, drobniutko posiekaną cebulę, różne przyprawy ziołowe.

    Reklama