• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • STOL

    Przeczytaj także...
    Skrzydło samolotu (płat nośny) – zespół płatowca, jeden z głównych elementów konstrukcyjnych stałopłatów (samolotów, szybowców) służący do wytwarzania siły nośnej. W przekroju skrzydło ma kształt profilu lotniczego. Na krawędzi skrzydła umieszczone są lotki i często urządzenia do zwiększenia siły nośnej (sloty, klapy). Skrzydło tworzy często zespół konstrukcyjny w skład którego mogą wchodzić gondole silnikowe, podwozie, zbiorniki paliwa oraz pomieszczenia na ładunek użytkowy.An-14 (ros. Ан-14 Пчёлка) – radziecki lekki samolot transportowy krótkiego startu i lądowania (STOL), zaprojektowany w biurze konstrukcyjnym Olega Antonowa. Samolot miał zastąpić dwupłatowego An-2. Prototyp oblatany w 1958 roku, produkcja seryjna w latach 1966-1972, wyprodukowano ponad 330 sztuk samolotu. Samolot zastąpiony przez nowocześniejszy i większy model An-28.
    Lotnictwo – ogół zagadnień związanych z wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi, pojazdami zdolnymi do samodzielnego lotu w powietrzu.

    STOL – akronim od angielskiego Short Take-Off and Landing, używany w lotnictwie do określania zdolności samolotu do krótkiego startu i lądowania. Większość samolotów STOL to maszyny zdolne lądować na każdym typie nawierzchni pasa startowego lotniska, a także w terenach przygodnych. Nie jest to jednak regułą, np. samolot de Havilland Dash-7, choć jest samolotem typu STOL, może startować tylko z pasów utwardzonych. Zazwyczaj maszyny typu STOL mają podwozie trójkołowe z kółkiem ogonowym, ale to również nie jest regułą, co widać na przykładzie takich konstrukcji jak de Havilland Twin Otter i Peterson 260SE.

    Wydłużenie płata – miara smukłości płata i oznaczane jest wskaźnikiem λ {displaystyle lambda } . Oblicza się je dzieląc kwadrat rozpiętości przez powierzchnię nośną.De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter – kanadyjski samolot transportowy krótkiego startu i lądowania, produkowany przez firmę De Havilland Canada. Samolot jest wykorzystywany zarówno do transportu ładunków jak i pasażerów oraz do ewakuacji medycznej.

    Długość potrzebnej drogi startowej zależy od kwadratu prędkości minimalnej samolotu, nazywanej prędkością przeciągnięcia (ang. stall) i konstruktorzy samolotów krótkiego startu i lądowania dążą do tego, aby prędkość ta miała jak najniższą wartość. Małe opory samolotu i korzystny stosunek masy do mocy silników pozwala na szybsze przyspieszenie i skrócenie drogi startowej. Minimalizację dobiegu samolotu uzyskuje się przez zastosowanie silnych hamulców, niskiej prędkości lądowania, a także rzadziej specjalnych klap hamujących. Parametrem, który określa cechy STOL jest długość drogi potrzebnej do osiągnięcia wysokości 15 metrów (przy starcie) i długość drogi lądowania liczona od wysokości 15 metrów.

    RWD-9 – polski samolot, rozwinięcie konstrukcji RWD-6, który w 1932 wygrał zawody Challenge International des Avions de Tourisme.Przeciągnięcie (ang. stall) – w aerodynamice lotniczej – zjawisko znacznego, gwałtownego spadku siły nośnej i gwałtownego przyrostu oporu aerodynamicznego, na skutek zbyt dużego kąta natarcia skrzydła – ściślej przekroczenia krytycznego kąta natarcia skrzydła. Towarzyszy temu na ogół wystąpienie chwilowej, częściowej lub całkowitej utraty sterowności.


    Bardzo ważną własnością samolotów STOL jest możliwość omijania podczas startu i lądowania przeszkód terenowych, takich jak drzewa lub budynki. Podczas startu duży stosunek mocy do masy samolotu i małe opory aerodynamiczne pozwalają na szybsze nabranie wysokości koniecznej do ominięcia przeszkód mogących znajdować się na końcu pasa startowego. Z kolei podczas lądowania zwiększenie oporów aerodynamicznych umożliwia strome podejście do lądowiska bez ryzyka zahaczenia o przeszkody terenowe. Zwiększenie oporów odbywa się przez opuszczenie klap, otwarcie slotów i takie wychylenie sterów, że samolot podchodzi do lądowania ślizgiem. Przedwojenne polskie samoloty RWD-6 i RWD-9 miały niespotykanie niską wartość prędkości minimalnej - niewiele ponad 50 km/godzinę, mówiono o nich że "mogą startować z ogródka." Klasycznym sposobem skrócenia koniecznego dobiegu jest technika "Lądowanie na trzy punkty", stosowalne wyłącznie w samolotach z kółkiem ogonowym. Samolot podchodzi do lądowania powoli i bardzo nisko np. 1-2 metry nad ziemią, wyrównuje i stopniowo redukuje obroty. Normalnie spowodowałoby to dalsze opadnięcie, ale równocześnie ze stopniowym zmniejszaniem szybkości, pilot zwiększa kąt natarcia, zwiększając siłę nośną. Ten wzajemnie przeciwdziałający proces trwa do chwili gdy zostaje przekroczona krytyczna wartość kąta natarcie, i samolot opada, idealnie - jednocześnie na trzy koła. Technika ta, demonstrująca kunszt pilota, była powszechnie stosowana w Polsce przed WW2.

    PZL.26 – polski samolot sportowy projektu inżynierów Jerzego Dąbrowskiego, Piotra Kubickiego i Franciszka Misztala opracowany i oblatany w 1934 roku w Państwowych Zakładach Lotniczych.Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

    Samolot STOL aerodynamicznie powinien posiadać:

  • płat o niskim obciążeniu
  • płat o zwiększonym wydłużeniu.
  • urządzenia hipernośne (klapy, sloty)
  • Taka konstrukcja samolotu charakteryzuje się ograniczoną prędkością, na korzyść ładowności, która jest najistotniejszym parametrem tego typu samolotów, gdyż funkcjonowanie wielu małych wyizolowanych społeczności zależy od samolotów STOL dostarczających zarówno pasażerów jak i zaopatrzenie, tak jak to się dzieje na obszarach północnej Kanady i Alaski. Większość samolotów STOL jest zdolna do lądowania poza lotniskami, włączając powierzchnie pokryte śniegiem i lodem (po zastosowaniu nart), pola, żwirowe powierzchnie brzegów rzek (po zastosowaniu specjalnych niskociśnieniowych opon) i wodę (po zamontowaniu pływaków). Tereny te są zazwyczaj bardzo krótkie i otoczone wysokimi drzewami lub wzgórzami. Podwozia w postaci kół, nart, pływaków lub kombinowane np. nartowo-kołowe pozwalają wybrać miejsce lądowania pomiędzy terenem przygodnym a utwardzonym pasem startowym. Niektóre lotniska typu STOLport są przystosowane tylko dla samolotów typu STOL, ze względu na małą długość pasa startowego. Są one rzadkością, np. w Londynie.

    Obciążenie powierzchni - w aerodynamice lotniczej, stosunek ciężaru (w kG) statku powietrznego do jego powierzchni (w m) nośnej. Jeden z podstawowych parametrów statku powietrznego, silnie korelujący m.in. z zakresem prędkości eksploatacji.PZL-104 Wilga – czteromiejscowy samolot wielozadaniowy produkowany w PRL w zakładach PZL-Okęcie oraz na licencji w Indonezji. Używany przez lotnictwo sportowe w następujących krajach: Polska, ZSRR, Niemcy, Austria, Belgia, Bułgaria, Czechy, Słowacja, Egipt, Hiszpania, Jugosławia, Kanada, Kuba, Mongolia, Nowa Zelandia, Rumunia, Szwajcaria, Turcja, USA, Wenezuela, Węgry i Wielka Brytania.

    Ogólnie samolot klasy STOL swoje osiągi uzyskuje poprzez:

  • Zespół napędowy o dużym ciągu statycznym
  • Płat o dużym wydłużeniu i małym współczynniku obciążenia powierzchni nośnej
  • Urządzenie hipernośne (klapy o dużej skuteczności, ew. sloty, klapy przednie)
  • Podwozie o dużym skoku
  • Skuteczne hamulce na kołach
  • Przerywacze
  • Przykładowe samoloty typu STOL[ | edytuj kod]

    DHC-6 Twin Otter
  • Antonow An-14
  • Antonow An-28
  • Antonow An-72
  • C-27 Spartan
  • Fieseler Fi 156
  • de Havilland Beaver
  • de Havilland Twin Otter
  • de Havilland Dash-7
  • Helio Courier
  • Pilatus PC-6
  • Piper PA-18 Super Cub
  • Piper J-3 Cub
  • Maule
  • Wren 460 i Peterson 260SE
  • Westland Lysander
  • Zenair CH 701 STOL
  • Przykładowe polskie samoloty typu STOL[ | edytuj kod]

    PZL-101 Gawron
  • RWD-6
  • RWD-9
  • RWD-13
  • RWD-14
  • PZL-19
  • PZL-26
  • LWS-3 Mewa
  • PZL-101 Gawron
  • PZL-104 Wilga
  • PZL M28 Skytruck
  • PZL M28 Bryza
  • De Havilland Canada DHC-7 Dash-7 – kanadyjski samolot pasażerski krótkiego startu i lądowania, mogący zabrać na pokład do 50 pasażerów. Samolot Dash-7 był produkowany od 1975 do 1988 roku, kiedy to firma De Havilland Canada została wykupiona przez Boeinga.Fieseler Fi 156 "Storch" ("Bocian") – zaprojektowany w 1935 w zakładach Fieseler samolot rozpoznawczo-łącznikowy typu STOL. Fi 156 do startu potrzebował dogodnego terenu o długości 60 m, do lądowania 20 m. Ze względu na jego wszechstronność używany przez Rzeszę na wszystkich frontach II wojny światowej. Do najsłynniejszych zadań wykonanych przy użyciu tego samolotu należy przeprowadzona 12 września 1943 przez Ottona Skorzenego akcja uwolnienia Benito Mussoliniego oraz przewiezienie do Berlina gen. Roberta von Greima przez pilotkę Hannę Reitsch.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    LWS-3 Mewa – polski samolot obserwacyjny i towarzyszący. Zaprojektowany i zbudowany w 1937 roku w Lubelskiej Wytwórni Lotniczej w Lublinie.
    PZL.19 – polski samolot sportowy projektu inżynierów Jerzego Dąbrowskiego i Franciszka Misztala opracowany i oblatany w 1932 roku w Państwowych Zakładach Lotniczych.
    An-28 (ros.Ан-28) (oznaczenie NATO – Cash) – radziecki samolot transportowo-pasażerski opracowany w biurze konstrukcyjnym Olega Antonowa, a produkowany w Polsce w zakładach WSK Mielec
    Ślizg na skrzydło – figura akrobacji lotniczej w której samolot, po zmniejszeniu prędkości, pochyla się na skrzydło i zmniejszając wysokość porusza się w bok, a oś symetrii samolotu pozostaje równoległa do pierwotnego kierunku lotu.
    De Havilland Canada DHC-2 Beaver – jednosilnikowy samolot wielozadaniowy o własnościach krótkiego startu i lądowania STOL, wolnonośny górnopłat o metalowej konstrukcji (pierwszy lot 16 sierpnia 1947).
    Westland Lysander – brytyjski samolot współpracy z armią, zaprojektowany i zbudowany w 1936 roku w wytwórni Westland Aircraft Limited.
    Port lotniczy Londyn-City (ang.: London City Airport, kod IATA: LCY, kod ICAO: EGLC) - międzynarodowe lotnisko w Londynie, w dzielnicy Royal Docks, położone ok. 10 km na wschód od City of London.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.