• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Słowacy

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Samuel Bogumił Linde (ur. 11 (24) kwietnia 1771 w Toruniu, zm. 8 sierpnia 1847 w Warszawie) – polski leksykograf, językoznawca, tłumacz, bibliograf, pedagog i bibliotekarz.
    Štefan Banič (ur. 23 listopada 1870, zm. 2 stycznia 1941) – słowacki wynalazca spadochronu wojskowego, pierwszego wykorzystywanego w praktyce.

    Słowacy (Slováci) – naród słowiański, zamieszkujący głównie Słowację – stanowią 86% jej mieszkańców (4,5 mln); mniejszości słowackie zamieszkują także Czechy , Węgry, Serbię i Polskę (Orawa i Spisz- około 1700 osób). Mówią językiem słowackim. Większość Słowaków jest katolikami, mniejszość stanowią protestanci i grekokatolicy.

    Stanisław Karnkowski herbu Junosza (ur. 10 maja 1520 w Karnkowie, zm. 8 czerwca 1603 w Łowiczu) – biskup kujawski od 1567, arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski od 1581, sekretarz wielki koronny od 1563 roku, sekretarz królewski, pisarz polityczny i religijny, mówca.Żywiecczyzna – region geograficzny i etnograficzny w południowej Polsce, historycznie najbardziej zachodnia część Małopolski, w południowej części obecnego województwa śląskiego.

    Nitrzanie – plemię słowiańskie zamieszkujące nad rzeką Nitrą, okolice miasta Nitry w dzisiejszej Słowacji byli głównym plemieniem inicjującym powstanie narodu słowackiego.

    Etymologia[]

    Nazwa pochodzi od nazwy ogólnej Słowian (podobnie jak i: Słoweńcy, Słowińcy, Słowienie) ← według Jana Otrębskiego od pierwotnego *Slověne z Ѣ, zachowana też w formach słowackich, gdzie obok Slovák - Słowak, występuje forma żeńska Slovenka, a przymiotnik "słowacki" brzmi slovenský. Forma Słowacy znana jest od co najmniej XV wieku. W XVI wieku i następnych nazwa Słowak używana była w szerokim znaczeniu: Słowianin, np. u Hieronima Spiczyńskiego w O ziołach tutejszych i zamorskich i mocy ich z 1556 r.: ... bowiem byś też wszystek świat chciał skrzyżować, wszędzie najdziesz temu językowi [tj. polskiemu] Słowaka - towarzysza. Jeszcze w słowniku Lindego z 1812 r. Słowak było formą oboczną do Słowianin, zaś w języku czeskim nazwa Słowacy w znaczeniu Słowianie występuje w Biblii Kralickiej z 1579 r. Nazwa Słowak bywała w języku polskim i czeskim stosowana też do Słoweńców i Chorwatów np. nazwę Słowak w tym znaczeniu stosował prymas Stanisław Karnkowski (1593 r.) i ks. Stanisław Dominik Kleczewski (1763 r.) oraz Václav Hájek w swej kronice z 1541 roku. Maciej Stryjkowski pisał w swej Kronice polskiej, litewskiej, żmudzkiej i wszystkiej Rusi z 1582 r.: Słowaków tam naszych przodków wszędzie pełno w Tracyjskich i Bułgarskich ziemiach szeroko między Bałchanami górami mieszkających. Istniała też forma oboczna Sławak (prawdopodobnie przez skojarzenie z wyrazem sława), w dziele Zrdcadlo slawného margkrabstij Morawského (1593 r.) Bartosz Paprocki pisał: Slavácy to jest národ sláwy weliký. Wyraz Słowak ma zdaniem Otrębskiego tę samą budowę co staropolski wyraz swak (obecnie szwagier), pochodzący od prasłowiańskiego źródłosłowu *svěn. Słowacy mówiący narzeczem wschodniosłowackim (o silnych elementach polskich) używają też formy Słowiak, na polskim obszarze językowym ta forma używana jest m.in. na Spiszu, Orawie, Podhalu i Żywiecczyźnie. Postać Słowiak jest jednak również używana w stosunku do Rusnaków tj. węgierskich Rusinów.

    Słowińcy (kasz. Słowińcë) - nazwa nadana reliktowej grupie ludności pomorskiej, zamieszkujących niegdyś tereny nad jeziorami Gardno i Łebsko (północno-zachodnia część województwa pomorskiego).Jan Szczepan Otrębski (ur. 8 grudnia 1889 w Pilicy, zm. 26 kwietnia 1971 w Poznaniu) - polski polonista i językoznawca o międzynarodowym uznaniu, autor ponad 300 prac naukowych z zakresu m.in. slawistyki i bałtystyki (w tym języka staropruskiego).

    Sławni Słowacy[]

  • Bahýľ Ján
  • Banič Štefan
  • Bella Ivan
  • Beňovský Móric
  • Bosák Michal
  • Cernan Eugen Andrew
  • Dopjera Ján
  • Gerstner Vojtech
  • Getting Ivan Aleksander
  • Hell Jozef Karol
  • Hell Matej Kornel
  • Hell Maximilián
  • Hertz Ján Daniel
  • Chudík Ladislav
  • Jedlík Štefan Anián
  • Jessenius Jan
  • Kempelen Wolfgang
  • Mistrz Paweł z Lewoczy
  • Murgaš Jozef
  • Petzval Jozef Maximilián
  • Segner Ján Andrej
  • Juraj Jánošík
  • Sklenaříková-Karembeu Adriana
  • Aurel Stodola
  • Zobacz też[]

  • Słowacy w Polsce
  • Literatura[]

  • Słowackie ministerstwo spraw zagranicznych
  • Slovaks in the US PDF
  • Slovaks in Czech Republic
  • Slovaks in Serbia
  • Slovaks in Hungary
  • Claude Baláž: Slovenská republika a zahraniční Slováci. 2004, Martin
  • Claude Baláž: (a series of articles in:) Dilemma. 01/1999 – 05/2003
  • Roman Zawiliński, Słowacy: ich życie i literatura. Z przedm. J. A. Świẹcickiego, Warszawa 1899
  • Przypisy

    1. (2010 census)
    2. Jan Otrębski, Słowianie. Rozwiązanie odwiecznej zagadki ich nazw, Poznań 1947, s. 66-67
    3. http://www.wdl.org/en/item/2547/
    Orawa (słow. Orava, węg. Árva, niem. Arwa) – kraina historyczna w Europie Środkowej w dorzeczu rzeki Orawy. Przeważająca część Orawy znajduje się obecnie w granicach Słowacji, natomiast jej północno-wschodnia część należy do Polski. Otacza Tatry od zachodu i północnego zachodu, graniczy z Podhalem i Liptowem. Głównymi miejscowościami części polskiej są Jabłonka i Lipnica Wielka, zaś na Słowacji: Dolný Kubín, Trzciana, Námestovo, Twardoszyn, a także ośrodki wypoczynkowe: Zuberzec i Orawice.Eugene Andrew Cernan (ur. 14 marca 1934 w Chicago) – astronauta amerykański pochodzenia słowackiego, komandor United States Navy. Uczestnik trzech lotów kosmicznych w ramach programów Gemini i Apollo. Jedenasty człowiek, który stanął na Księżycu.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Maciej Stryjkowski Matys Strykowski (łac. Matthias Strycovius pseud. Osostevitius) herbu Leliwa (ur. w 1547 w Strykowie – zm. między 21 X 1586 a 1593) – polski historyk i poeta, dyplomata, kanonik.
    Jozef Murgaš (ang. Joseph Murgas; ur. 17 lutego 1864 r., Tajov k. Bańskiej Bystrzycy – zm. 11 maja 1929 r. w Wilkes-Barre w USA) – słowacki duchowny rzymskokatolicki, fizyk, malarz. Wynalazca w dziedzinie telegrafii bezprzewodowej i radiokomunikacji, autor szeregu patentów w tych dziedzinach. Jako pierwszy zastosował modulację częstotliwości w radiotelegrafii.
    Nitrzanie, Nitranie – plemię słowiańskie zamieszkujące nad rzeką Nitrą, okolice miasta Nitry w dzisiejszej Słowacji. Ich tereny zostały anektowane przez Mojmira I - władcę Państwa wielkomorawskiego po 833 roku.
    Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.
    Ján Bahýľ (ur. 25 maja 1856 w Zvolenskiej Slatinie (Królestwo Węgier, obecnie Słowacja), zm. 13 marca 1916 w Bratysławie) – słowacki wynalazca, konstruował głównie maszyny latające.
    Podhale – region kulturowy w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry.
    Stanisław Dominik Kleczewski (ur. 1714 w Krakowie, zm. 7 maja 1776 w Krzemieńcu) – polski językoznawca, historyk, filozof, pisarz religijny i tłumacz.

    Reklama