• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sąd asesorski

    Przeczytaj także...
    Władcy Polski – lista obejmuje książąt i królów Polski. Pierwszą dynastią panującą w Polsce byli Piastowie, którzy rządzili od powstania państwa polskiego (około 900) do 1370, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291–1306). W latach 1138–1320 miało miejsce rozbicie dzielnicowe, kiedy władza nad ziemiami polskimi należała równocześnie do wielu niezależnych książąt piastowskich. Od 1370 do 1399 panowali dwaj monarchowie z dynastii Andegawenów, zaś od 1386 do 1572 monarchowie z dynastii Jagiellonów.Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.
    Trybunał Królestwa Polskiego, Trybunał Główny Koronny (łac. Iudicium Ordinarium Generale Tribunalis Regni) – najwyższy sąd apelacyjny Korony Królestwa Polskiego I Rzeczypospolitej dla spraw prawa ziemskiego normującego stosunki między szlachtą.

    Sąd asesorski (nazywany także Asesorią) – zadworny sąd królewski (funkcjonujący bez obecności króla) w I Rzeczypospolitej. Powstał w połowie XVI wieku.

    Przewodniczył w nim kanclerz lub w jego zastępstwie podkanclerzy, asesorami byli referendarze i urzędnicy królewskiej kancelarii.

    Jego właściwość określono przy okazji utworzenia Trybunału Koronnego w 1578 roku. Orzekał w sprawach, w których stroną pozwaną było miasto rządzące się prawem magdeburskim lub chełmińskim, albo mieszczanin pochodzący z takiego miasta; a także w sprawach dotyczących dóbr i dochodów królewskich.

    Sąd królewski – ogólna nazwa kilku sądów w dawnej Rzeczypospolitej, w których uczestniczył monarcha z tytułu zwierzchności sądowej w sprawach szczególnej wagi. W okresie monarchii stanowej w skład sądu królewskiego wchodzili dygnitarze i król.Michał Pietrzak (ur. 15 lipca 1929 w Gąbinie k. Płocka) – polski prawnik, profesor tytularny nauk prawnych, emerytowany profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

    Wobec słabości sądownictwa dawnej Rzeczypospolitej, sąd asesorski jako jedyny fachowy (m.in. dopuszczający mieszczan do palestry) uchodził za najbardziej kompetentny i bezstronny. Odwołania od jego wyroków kierowano początkowo do sądu relacyjnego. Z czasem apelacje od Asesorii zostały zakazane.

    Kanclerz wielki koronny – w dawnej Polsce: urzędnik kierujący kancelarią monarchy oraz odpowiadający za politykę zagraniczną. Urząd ten pojawił się na początku XII wieku i był sprawowany przez osobę duchowną. W czasie rozbicia dzielnicowego każdy władca miał własnego kanclerza; po zjednoczeniu kanclerz krakowski wypierał kanclerzy ziemskich (urzędy te zanikły do XV wieku).Sąd relacyjny – sąd królewski w I Rzeczypospolitej. Przewodniczył w nim monarcha, asesorami byli obecni na dworze senatorowie.
     Zobacz też kategorie: Członkowie Asesorii Wielkiego Księstwa Litewskiego, Członkowie Sądu Asesorskiego Koronnego.

    Przypisy

    1. Juliusz Bardach, Bogusław Leśnodorski, Michał Pietrzak: Historia ustroju i prawa polskiego. Warszawa: LexisNexis, 2009, s. 266. ISBN 978-83-7620-192-4.
    Referendarz (hist.) w dawnej Polsce - urząd ustanowiony na mocy konstytucji sejmowej z 1507 r. w związku z zanikiem urzędu sędziego nadwornego.Prawa miejskie – zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Podkanclerzy – zastępca kanclerza, jeden z najwyższych urzędników państwowych w dawnej Polsce, wchodził w skład rady królewskiej i Senatu. Początkowo urząd ten był lokalnej formy i małego znaczenia. Wysoki status podkanclerzy osiągnął za Bolesława Wstydliwego, który starając się osłabić rolę wojewody krakowskiego, promował kanclerza i tym samym jego zastępcę. W średniowieczu urzędy te pełnili przeważnie duchowni. W czasach Władysława Łokietka kanclerz i podkanclerzy osiągnęli status urzędników centralnych; od XIV wieku zastępca kanclerza tytułował się podkanclerzy Królestwa Polskiego. Podkanclerzy prowadził korespondencję dyplomatyczną; jako szef kancelarii wystawiał przywileje i nadania królewskie oraz inne akty związane z wewnętrzną organizacją państwa. Moc prawna i zakres obowiązków podkanclerzego były identyczne z kanclerskimi; różniła ich tylko wielkość pieczęci (większa i mniejsza) stąd późniejsza nazwa pieczętarze.
    Bogusław Leśnodorski (ur. 27 maja 1914 w Krakowie, zm. 1 lipca 1985 w Warszawie) – profesor Uniwersytetu Warszawskiego, historyk ustroju i myśli politycznej, członek PPS w latach 1947–1948, członek PZPR w latach 1948–1985.
    Mieszczaństwo – stan społeczny składający się z obywateli miast (łac. cives), czyli osób wolnych, podlegających prawu miejskiemu, uformowany w średniowieczu. Po upadku państwa stanowego klasa społeczna, nazywana częściej burżuazją (z fr. bourgeoisie - mieszkańcy miast); rzadziej mieszczaństwem nazywa się ogół mieszkańców miast. Ze względu na ideologiczne pejoratywne nacechowanie pojęć "mieszczaństwo" i "burżuazja" współczesna socjologia używa chętniej i częściej określenia klasa średnia.
    Juliusz Bardach (ur. 3 listopada 1914 w Odessie, zm. 26 stycznia 2010 w Warszawie) – polski historyk ustroju i prawa, pułkownik Wojska Polskiego, członek Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków,członek PZPR w latach 1948-1990.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.