• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sąd Najwyższy Kryminalny

    Przeczytaj także...
    Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego – sąd powołany 22 kwietnia 1794 przez Radę Zastępczą Tymczasową po opanowaniu Warszawy przez powstańców kościuszkowskich.Jan Suchorzewski herbu Zaremba (ur. 1740 lub 1754 – zm. 1804 lub 1809) – wojski wschowski, poseł gnieźnieński na sejm 1786 i województwa kaliskiego na Sejm Czteroletni w 1788 roku, brygadier bracławskiej brygady kawalerii.
    Szymon Askenazy (ur. 24 grudnia 1865 w Zawichoście, zm. 22 czerwca 1935 w Warszawie) – polski historyk żydowskiego pochodzenia, zajmujący się głównie stosunkami międzynarodowymi w XVIII i XIX wieku. Profesor Uniwersytetu Lwowskiego i następnie Warszawskiego. W swoich poglądach politycznych zbliżony do obozu legionowo-piłsudczykowskiego. Twórca lwowskiej szkoły historycznej nazywanej też szkołą Askenazego.
    Wieszanie zdrajców (in effigie) w 1794, wykonanie wyroku Sądu Najwyższego Kryminalnego
    Jan Piotr Norblin

    Sąd Najwyższy Kryminalny dla Korony i Litwy – najwyższy sąd insurekcji kościuszkowskiej utworzony 17 czerwca 1794 przez Radę Najwyższą Narodową.

    Jego wprowadzenie zapowiadał już Akt Powstania Obywatelów, Mieszkańców Województwa Krakowskiego z 24 marca 1794.

    Wacław Zakrzewski herbu Wyssogota (zm. 22 kwietnia 1813 roku) – marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1789 roku, kasztelan nakielski w 1787 roku, podstoli kaliski w latach 1778-1787.Antoni Polikarp Złotnicki (ok. 1750-1830), poseł województwa podolskiego na Sejm Czteroletni od 1790 roku, chorąży czerwonogrodzki, przeciwnik Konstytucji 3 Maja, konfederat targowicki, konsyliarz konfederacji generalnej koronnej, marszałek konfederacji województwa podolskiego, brygadier targowickiej formacji Brygady Kawalerii Narodowej "Złotej Wolności" pod Imieniem Województwa Podolskiego.

    Decyzją RNN utworzono 2 odrębne sądy oddzielnie dla Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Każdy z nich składał się z 16 sędziów, z tym, że komplet sędziowski wynosił 7.

    Kompetencje[]

  • rozpatrywał sprawy dotyczące zbrodni, przestępstw i wykroczeń pospolitych dokonanych przez urzędników RNN i Deputacji Centralnej Wielkiego Księstwa Litewskiego.
  • orzekał w sprawach przestępstw urzędowych, popełnionych przez urzędników powstańczych, do których zaliczano ucisk prywatny, nadużycie urzędu, nieposłuszeństwo rozkazom zwierzchności, defraudację pieniędzy publicznych, korupcję, zdradę tajemnicy państwowej
  • rozstrzygał sprawy, nierozstrzygnięte w sądach kryminalnych wojewódzkich i powiatowych z powodu paritatis votorum
  • sprawy przeciwko osobom, oskarżonym o występki przeciwko narodowi, których dobra zajęte są przez wojska nieprzyjacielskie i w związku z tym nie mogą odpowiadać przed stosownym sądem wojewódzkim i powiatowym
  • Sąd Najwyższy Kryminalny skazał Stanisława Szczęsnego Potockiego, Franciszka Ksawerego Branickiego, Seweryna Rzewuskiego, Jerzego Wielhorskiego, Antoniego Polikarpa Złotnickiego, Adama Moszczeńskiego, Jana Zagórskiego i Jana Suchorzewskiego na karę śmierci przez powieszenie, wieczną infamię, konfiskatę majątków i utratę wszystkich urzędów. Wobec nieobecności skazanych, wyrok wykonano in effigie 29 września 1794.

    Seweryn Rzewuski herbu Krzywda, krypt.: S. R. S. D. G. M. W. K. I. K. Mci; S. R. S. D. GM. Poseł Podolski Współwięzień, (ur. 13 marca 1743 w Podhorcach, zm. 11 grudnia 1811 w Wiedniu) – hetman polny koronny, generał wojsk koronnych, jeden z przywódców konfederacji targowickiej. Pisarz polityczny, mówca, poeta, a nawet dramatopisarz(?).Franciszek Ksawery Makarowicz (ur. 1739, zm. ok. 1817) – członek Rady Zastępczej Tymczasowej i sędzia Sądu Najwyższego Kryminalnego w insurekcji kościuszkowskiej, burmistrz Lublina od 1779, wójt i ławnik miasta Starej Warszawy.

    Sędziowie[]

    27 czerwca 1794 desygnowała sędziów, zostali nimi m:

  • Stanisław Baczyński
  • Wojciech Bęczkowski
  • Telesfor Billewicz
  • Stefan Florian Dembowski
  • Teodor Dembowski
  • Józef Domański
  • Józef Durantowicz
  • Adam Glezmer
  • Ignacy Gomoliński
  • Jan Ludwik Koch
  • Leon Kochanowski
  • Stanisław Ledóchowski
  • Franciszek Leszczyński
  • Daniel Lottich
  • Franciszek Ksawery Makarowicz
  • Franciszek Orsetti
  • Aleksander Potocki
  • Tomasz Przytulski
  • Stanisław Rutkowski
  • Jan Nepomucen Sokolnicki
  • Aleksander Walichnowski
  • Wacław Zakrzewski
  • Wawrzyniec Żukowski
  • Bibliografia[]

  • Akty Powstania Kościuszki wyd. Szymon Askenazy i Włodzimierz Dzwonkowski, Kraków 1918, cz. I, s. 328-332.
  • Zobacz też[]

  • Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego
  • Sąd Kryminalny Wojskowy
  • Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – zwyczajowa nazwa państwa polskiego w czasach średniowiecza, formalna nazwa jako odrębnego państwa w latach 1386-1569 i później, w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako jeden z dwóch równoprawnych członów obok Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1569-1795.Włodzimierz Dzwonkowski (ur. 4 lutego 1880, zm. 28 lutego 1954) – polski historyk. Studiował prawo w Warszawie i Odessie, historię we Lwowie, Lozannie i Paryżu. Jego mistrzem był Szymon Askenazy. Od 1912 wykładał na tajnych kursach w Warszawie, od 1918 w wolnej wszechnicy Polskiej w Warszawie i w Łodzi (1929-1935) oraz w Szkole Nauk Politycznych. W latach 1945-1949 kierował katedrą historii powszechnej UŁ.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Adam Moszczeński, herbu Nałęcz, błędna forma nazwiska: Moszczyński, krypt.: A. M.; Adam Mosz., (ur. 1731 w Warszawie, zm. 1823 w Ryżawce) – generał adiutant króla i generał major wojsk koronnych, szambelan królewski od 1780 roku, chorąży bracławski, poseł z województwa poznańskiego na Sejm Czteroletni w 1788 roku, organizator opozycji przeciwko konstytucji 3 maja, marszałek konfederacji województwa podolskiego w 1792 roku, pamiętnikarz.
    Jerzy Wincenty Wielhorski herbu Kierdeja (ur. ok. 1755, zm. 1809) – pisarz polny litewski w latach 1783-1790, konsyliarz konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiej, starosta kamieniecki, senator Imperium Rosyjskiego, szambelan królewski.
    Sąd Kryminalny Wojskowy – sąd wojskowy insurekcji kościuszkowskiej powołany 23 sierpnia 1794 przez Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej gen. Tadeusza Kościuszkę.
    Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, żmudz. Lietovuos Dėdliuojė Konėgaikštīstė, biał. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.
    Paritas votorum (łac. równość głosów) – w sądownictwie staropolskim, szczególny przypadek, gdy głosy sędziów się równoważyły, w związku z czym sąd nie mógł wydać prawomocnego wyroku. Wyjściem z takiej sytuacji było ucieranie głosów aż do czasu uzyskania przewagi przez którąś ze stron. W ostateczności sprawę przekazywano do sądów wyższej instancji.
    Franciszek Ksawery Branicki herbu Korczak (ur. ok. 1730 roku w Barwałdzie, zm. 1819 roku w Białej Cerkwi) – starosta halicki 1765. Przeciwnik reform Sejmu Czteroletniego i Konstytucji 3 Maja, współtwórca konfederacji targowickiej, jego nazwisko stało się synonimem zdrajcy.
    Franciszek Leszczyński z Leszczyn, herbu Belina, (ur. 1841, zm. 1904 w Olszanicy) – porucznik wojsk austriackich, uczestnik bitwy pod Solferino. Podczas działań wojennych 24 czerwca 1859 r. pod Solferino, stracił rękę. W 1863, został oficerem powstania styczniowego, pod dowództwem gen. Józefa Wysockiego. Pod Radziwiłłowem 1 lipca 1863 został wzięty do niewoli. Następnie z Kijowa, był zesłany na Syberię. Po powrocie, osiadł w Tarnowie, zajmując się handlem. Został też poczmistrzem, potem zamieszkał w gminie Olszanica. Był właścicielem majątku Solina. Zmarł w 1904 r. w Olszanicy. Pochowany został w Uhercach.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.