• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego

    Przeczytaj także...
    Sąd Najwyższy Kryminalny dla Korony i Litwy – najwyższy sąd insurekcji kościuszkowskiej utworzony 17 czerwca 1794 przez Radę Najwyższą Narodową.Piotr z Alkantary Ożarowski herbu Rawicz (ur. ok. 1725, zm. 9 maja 1794 w Warszawie) – działacz polityczny, generał-lejtnant wojsk koronnych od roku 1761, pisarz wielki koronny w latach 1768–1775, kasztelan wojnicki od roku 1781, hetman wielki koronny od roku 1793, konsyliarz konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiej, członek konfederacji grodzieńskiej 1793 roku, generał major w 1757 roku, Szef 12. Regimentu Pieszego Koronnego w latach 1785-1786, generał lejtnant komenderujący Dywizją Małopolską w 1792 roku, szef Gwardii Pieszej Koronnej w latach 1793-1794.
    Józef Ankwicz (ur. ok. 1750, zm. 9 maja 1794) – kasztelan sądecki, poseł ostatniego sejmu I Rzeczypospolitej – sejmu grodzieńskiego 1793. W wyniku działalności w konfederacji targowickiej stał się symbolem zdrady narodowej. w 1778 roku otrzymał austriacki tytuł hrabiowski, podkomorzy (szambelan) dworu austriackiego od 1775 roku.
    Wykonanie wyroku Sądu Kryminalnego Księstwa Mazowieckiego na Rynku Starego Miasta w Warszawie 9 maja 1794

    Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiegosąd powołany 22 kwietnia 1794 przez Radę Zastępczą Tymczasową po opanowaniu Warszawy przez powstańców kościuszkowskich.

    Zasięgiem swojej działalności objął Warszawę i województwo mazowieckie. W jego skład weszło 20 sędziów nominowanych przez RZT. Miał zabezpieczać powództwo w sprawach o zdradę ojczyzny i spiskowanie przeciwko powstaniu, których rozstrzygnięcie pozostawiono jednak Sądowi Najwyższemu Kryminalnemu.

    Województwo mazowieckie – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów istniejąca w latach 1529–1795, tworząca prowincję wielkopolską. Obejmowała powierzchnię 23 200 km². W jego skład wchodziło 10 ziem, tworzących razem 23 powiaty. Siedzibą wojewody był Warszawa. Sejmik generalny obradował w kościele św. Marcina w Warszawie.Józef Zabiełło herbu Topór (ur. ?, zm. 9 maja 1794) – generał lejtnant wojsk litewskich, hetman polny litewski od 1793, łowczy wielki litewski od 1775, 1782-1784 konsyliarz Rady Nieustającej, poseł Księstwa Żmudzkiego na Sejm Czteroletni w 1788 roku, zastępca marszałka, a potem marszałek konfederacji targowickiej na Litwie, członek konfederacji grodzieńskiej 1793 roku.

    Do kompetencji Sądu Kryminalnego Księstwa Mazowieckiego należało rozpatrywanie spraw (bez prawa apelacji):

  • o występki i czyny przeciwko powstaniu (wprowadzone tylko za rezolucją Rady Zastępczej Tymczasowej z powództwa publicznego)
  • o gwałty i naruszenie spokoju publicznego
  • o czyny przeciwko bezpieczeństwu osób i ich majątków.
  • 9 maja 1794 na Rynku Starego Miasta powieszeni zostali publicznie przywódcy konfederacji targowickiej skazani na karę śmierci przez Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego: biskup inflancki Józef Kazimierz Kossakowski, hetman wielki koronny Piotr Ożarowski, marszałek Rady Nieustającej Józef Ankwicz i hetman polny litewski Józef Zabiełło. Zbyt opieszałe procedowanie i uleganie naciskom kół zachowawczych doprowadziło 28 czerwca do wystąpienia ludności warszawskiej, która powywieszała podejrzanych. 23 sierpnia 1794 Rada Najwyższa Narodowa utworzyła w jego miejsce Sąd Kryminalny Wojskowy.

    Konfederacja targowicka – konfederacja generalna koronna zawiązana oficjalnie w nocy z 18 na 19 maja 1792 roku w pogranicznym miasteczku Targowica w porozumieniu z carycą Rosji Katarzyną II (w rzeczywistości 27 kwietnia 1792 w Petersburgu) przez przywódców magnackiego obozu republikanów w celu przywrócenia starego ustroju Rzeczypospolitej, pod hasłami obrony zagrożonej wolności przeciwko reformom Konstytucji 3 maja, wprowadzającym monarchię konstytucyjną. Była reakcją opozycji na konstytucyjny zamach stanu i reformy sejmu rewolucyjnego warszawskiego.Rada Nieustająca, (łac. Consilium permanens) – najwyższy organ władzy rządowo-administracyjnej w I Rzeczypospolitej powołany pod wpływem Katarzyny II przez Sejm Rozbiorowy w roku 1775. Utworzona według projektu ambasadora rosyjskiego Ottona Magnusa von Stackelberga na wzór kontrolowanej przez Rosjan szwedzkiej Rady Państwa. Rada Nieustająca zastępowała instytucję senatorów rezydentów, stając się organem o nowocześniejszym, rządowym charakterze.

    Bibliografia[edytuj kod]

    J. Dudziński: Sąd Kryminalny dla Warszawy i Księstwa Mazowieckiego za rządów Rady Zastępczej Tymczasowej (22 kwietnia-28 maja 1794) w: Z dziejów prawa Katowice 1996




    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Józef Kazimierz Kossakowski herbu Ślepowron (ur. 16 marca 1738 w Kownie, zm. 9 maja 1794 w Warszawie) – biskup inflancko-piltyński od 1781, działacz polityczny, konsyliarz z Senatu w konfederacji targowickiej, członek konfederacji grodzieńskiej w 1793 roku, publicysta, powieściopisarz, komediopisarz, tłumacz i kaznodzieja.
    Sąd Kryminalny Wojskowy – sąd wojskowy insurekcji kościuszkowskiej powołany 23 sierpnia 1794 przez Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej gen. Tadeusza Kościuszkę.
    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
    Hetman wielki koronny – z urzędu minister Korony Królestwa Polskiego. Dowódca wojsk zaciężnych, potem komputowych koronnych, czyli armii polskiej. Jeden z dwóch od czasów unii Polski z Litwą najwyższych zwierzchników wojskowych na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów – drugim był hetman wielki litewski, który był dowódcą wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli armii litewskiej. Wzajemny stosunek prawny obu ministrów opisano w haśle: hetman wielki litewski.
    Rada Najwyższa Narodowa – centralna władza cywilna podczas insurekcji kościuszkowskiej. Ustanowiona przez Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej Tadeusza Kościuszkę 10 maja 1794 roku w obozie pod Połańcem. Składała się z 8 radców i 32 zastępców i była kolegialnym organem wykonawczym decyzji naczelnika.
    Kara śmierci (kara główna, kara ostateczna, najwyższy wymiar kary) – kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa stosowana od początków istnienia prawa, różnie w zależności od krajów, systemów prawnych i epok, najczęściej za czyny uniwersalnie pojmowane jako zbrodnie takie jak zabójstwo lub zdrada stanu, ale także za drobniejsze przestępstwa, w tym skierowane przeciw mieniu lub nawet występki obyczajowe, jak cudzołóstwo. Była bądź jest też zapisana w prawach religijnych różnych wyznań.
    Sąd – we współczesnych demokratycznych systemach prawnych jest niezawisłym organem państwowym, powołanym do stosowania prawa w zakresie rozstrzygania sporów między podmiotami pozostającymi w sporze, a także decydowania o przysługujących uprawnieniach oraz dokonywania innych czynności określonych w ustawach lub umowach międzynarodowych. Wyposażony jest w atrybut niezawisłości (nie podlega innym organom władzy) i funkcjonuje w szczególnej, procesowej formie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.