• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rzeka



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Potamal – strefa rzeki. W profilu podłużnym cieków hydrobiolodzy wyróżniają krenal (strefa źródliskowa), rhitral (lub ritral) – strefa strumienia oraz strefę rzeki czyli potamal. Zespół organizmów zasiedlajacych potamal to potamon.Wezbranie (wyżówka) – wysoki stan wody w rzece, wywołany zwiększonym zasileniem koryta podczas opadów lub roztopów, spiętrzeniem wody spowodowanym zatorem lodowym lub podwyższeniem bazy drenażu w ujściowym odcinku rzeki podczas sztormu. W polskiej terminologii geograficznej wezbrania przynoszące szkody materialne i społeczne nazywa się powodziami.
    Klasyfikacja rzek[ | edytuj kod]

    Ze względu na długość i wielkość dorzecza[ | edytuj kod]

  • rzeki małe (dł. 100–200 km, dorzecze 100-10 000 km²),
  • rzeki średnie (dł. 200–500 km, dorzecze 10 000-100 000 km²),
  • rzeki duże (dł. 500–2500 km, dorzecze 0,1–1 mln km²),
  • rzeki wielkie (dł. powyżej 2500 km, dorzecze ponad 1 mln km²).
  • Ze względu na ciągłość zasilania[ | edytuj kod]

  • stałe – prowadzące wodę przez cały rok, zasilane wodami podziemnymi i wodami ze spływu powierzchniowego, pochodzącego z deszczów i roztopów;
  • okresowe – prowadzące wodę okresowo (regularnie) w porze wilgotnej i są zasilane przede wszystkim spływem powierzchniowym; związane z obszarami, gdzie występują pory roku sucha i deszczowa;
  • sporadycznie wysychające – zasilane podobnie jak rzeki stałe wodami podziemnymi i spływem powierzchniowym. Zanikają sporadycznie w czasie długotrwałej suszy;
  • efemeryczne – inaczej nazywane epizodyczne, prowadzące wodę rzadko i nieregularnie; występujące głównie na obszarach suchych, gdzie opady są niewielkie, a woda w korycie płynie rzadko i bardzo krótko. Warto zobaczyć: ued.
  • Inne[ | edytuj kod]

    Podziału rzek można dokonać na podstawie dominujących gatunków ryb, które ze względu na swe specyficzne wymagania w stosunku do środowiska zasiedlają określone odcinki rzek. Podział ten obowiązuje tylko dla rzek europejskich. Wyróżniamy 5 krain:

    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Nil Biały (arab. Bahr al-Abjad, An-Nil al-Abjad) – rzeka w Afryce, jedno z dwóch głównych ramion Nilu, które wraz z Nilem Błękitnym łączy się w okolicach Chartumu.
  • krainę pstrąga, gdzie gatunkiem wiodącym jest pstrąg potokowy Salmo trutta. Charakteryzuje się stale nasyconą tlenem wodą, znaczną prędkością prądu, dnem pokrytym odłamami skał, dużymi kamieniami i grubym żwirem. Temperatura latem rzadko przekracza tu +10 °C.
  • krainę lipienia z lipieniem jako gatunkiem charakterystycznym. Prędkość prądu nie jest już tu taka duża, a rzeka staje się szersza. Temperatura latem rzadko przekracza +15 °C, woda jest nasycona tlenem, a dno kamienisto-żwirowe.
  • krainę brzany z charakterystycznym gatunkiem brzany. Jest to zazwyczaj środkowy bieg dużych rzek o szybko płynącym nurcie. Temperatura wody latem przekracza czasami +15 °C. Pojawiają się lekkie niedobory tlenu.
  • krainę leszcza, która odpowiada dolnemu biegowi rzeki, o szerokim korycie i powolnym nurcie. Dno jest piaszczyste, lokalnie gromadzą się pokłady mułu. Latem temperatura wody może przekraczać +20  °C. Przy powierzchni woda jest nasycona tlenem, lecz w pobliżu dna często dochodzi do deficytów tlenu. Gatunkami towarzyszącymi są: płoć, karp, lin, sandacz, szczupak i węgorz.
  • krainę jazgarza, gdzie typowe są wahania poziomu wody na skutek pływów. Woda jest już słonawa; na dnie odkładają się pokłady mułu.
  • Rzekę w przekroju dzieli się na:

    Sungari to rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny, największy dopływ Amuru o długości 1927 km. W okresie od listopada do marca pozostaje zamarznięta. Przepływa przez Harbin, Jilin i Jiamusi. Do Harbinu mogą nią dopłynąć średniej wielkości statki.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
  • właściwą toń wodną („wodę płynącą”),
  • łożysko (bental),
  • środowisko wody płynącej w przestworach podłoża (hyporeal).
  • Wszystkie te strefy pozostają w ścisłych związkach. Z biegiem rzeki zmienia się charakterystyka koryta rzecznego, prędkość prądu. Zmienia się również struktura biocenozy. Powstaje poziomy podział cieku wzdłuż jego biegu.

    Narmada, Nerbudda, Narbada – rzeka w środkowej części subkontynentu indyjskiego (wyżyna Dekan), tworząca granicę pomiędzy Indiami Północnymi i Południowymi.Morze – naturalny zbiornik wodny, część oceanu, mniej lub bardziej wyraźnie oddzielona od pozostałych jego części brzegami kontynentu, wyspami lub wzniesieniem dna. Ze względu na utrudnioną wymianę wód morza charakteryzują się indywidualnymi cechami, zbiór tych cech nazywa się ustrojem hydrologicznym.

    Budowa rzeki[ | edytuj kod]

    Początek rzeki może mieć formę źródła lub obszaru źródliskowego, choć nierzadko zdarza się, że rzeka powstaje z połączenia kilku mniejszych potoków lub wypływa z jeziora, lodowca lub bagna. Zasilana jest wodami z opadów atmosferycznych, a także przez wody podziemne. Rzeka stała uchodzi do innej rzeki, jeziora, morza lub wysycha przed ujściem do morza. Bardzo wyjątkową, godną odnotowania rzeką jest Onyx – morze jest jej źródłem, a nie celem. Rzeki uchodzące do zbiornika wodnego nazywa się rzekami głównymi, pozostałe to ich dopływy. Rzeka główna wraz z dopływami tworzy system rzeczny.

    Pecos – rzeka w USA, w stanach Nowy Meksyk oraz Teksas. Długość 1200 km, powierzchnia dorzecza 168 000 km². Jest wykorzystywana do nawadniania pól uprawnych.Murrumbidgee – rzeka w Australii, w Nowej Południowej Walii. Długość 2 541 km. Źródło w Alpach Australijskich, uchodzi do Murray.

    Bieg rzeki dzieli się zazwyczaj na trzy odcinki: górny, środkowy i dolny, które wyróżnia odmienny udział erozji i akumulacji. Ujście rzeki może mieć charakter lejkowaty (estuarium) bądź delty.

    Reżim rzeki (ustrój rzeki) określa przebieg zjawisk hydrologicznych na rzece: zmiany stanów wody (wezbrania, niżówki), zjawiska lodowe itp.

    Płynąca woda w rzece powoduje ciągłe jej mieszanie i napowietrzanie. W rzece nie występują uwarstwienia wody, które charakterystyczne są dla jezior.

    Nelson – rzeka w południowej Kanadzie. Jej długość wynosi 643 km, a powierzchnia dorzecza 1,1 mln km². Rzeka bierze swój początek w jeziorze Winnipeg. Przepływa przez wiele jezior i wodospadów (m.in. Stephens Lake, Split Lake, Sipiwesk Lake). Uchodzi do Zatoki Hudsona koło Port Nelson. Głównym dopływem jest rzeka Burntwood.Lin (Tinca tinca) – słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych (Cyprinidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Tinca. Inne nazwy: pszenicznik, oczeretniak oraz kaliniak.

    Obrzeża rzek i starorzeczy zasiedlają wielogatunkowe zbiorowiska roślin wodnych.

    Pojęcia charakterystyczne dla rzeki[ | edytuj kod]

  • linia nurtu – linia ciągła łącząca miejsca najgłębsze (największa prędkość wody) w cieku.
  • długość rzeki – (kilometrowanie rzeki) – określa się wzdłuż linii nurtu rozpoczynając od ujścia (km 0) w górę rzeki aż do źródeł. Wyjątek stanowią duże rzeki żeglowne. Kilometrowanie tych rzek rozpoczyna się od początku żeglowności rzeki (km 0) i prowadzi się je w dwu kierunkach: do ujścia rzeki i do źródeł. W Polsce w ten sposób kilometruje się tylko dwie rzeki: Wisłę i Odrę.
  • rozwinięcie rzeki – jest to stosunek długości rzeki do linii prostej łączącej źródło z ujściem. Rozwinięcie jest małe, gdy rzeka prawie prostolinijną drogą zmierza do ujścia.
  • krętość rzeki – jest to stosunek długości rzeki do długości jej doliny. Rzeki prostolinijne mają małą krętość, rzeki meandrujące dużą.
  • koryto – jest to najniższa część dna doliny wyżłobiona przez rzekę, którą płynie woda przez większą część roku. Wyróżnia się również koryto tzw. małej wody, jest to ta część koryta, którą woda płynie stale.
  • taras zalewowy – jest to część doliny zalewana podczas wysokich stanów wód.
  • łożysko rzeki – jest to koryto łącznie z tarasami zalewowymi.
  • brzeg rzeki – prawy brzeg znajduje się po prawej stronie obserwatora zwróconego twarzą w dół biegu rzeki, lewy analogicznie. Posuwając się w górę biegu rzeki, prawy brzeg mamy po swojej lewej stronie, a lewy brzeg po prawej
  • Badaniem rzek zajmuje się dział hydrologiipotamologia.

    Jerzy Bartmiński (ur. 19 września 1939 w Przemyślu) – polski językoznawca, etnolingwista, folklorysta, slawista, profesor nauk humanistycznych. Brat m.in. Stanisława i Jana.Ohio – rzeka w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Długość 1579 km, powierzchnia dorzecza 528 tys. km².

    Badanie jakości wód w rzekach odbywa się w układzie trzystopniowym i obejmuje: sieć krajową, sieci regionalne oraz sieci lokalne. Sieć krajową rzek obejmuje: sieć reperową, sieć podstawową oraz sieć graniczną.

    Z siecią rzek związane są zbiorniki zaporowe zabezpieczające przed powodzią, ułatwiające żeglugę, dostarczające energię elektryczną oraz zabezpieczające ludność w wodę pitną.

    Stan wody w rzece jest to wzniesienie zwierciadła wody w danym profilu ponad przyjęty umownie poziom odniesienia. Obserwacje prowadzi się na wodowskazach, dlatego poziom odniesienia jest poziomem zerowym podziałki na wodowskazie tzw. zero wodowskazu.

    Wody podziemne – wody, zalegające pod powierzchnią Ziemi na różnych głębokościach, powstałe na skutek różnych procesów geologicznych. Ich łączna objętość wynosi ok. 60 000 tys. km³, co stanowi ok. 4,12‰ ogólnej objętości zasobów hydrosfery Ziemi. Strefa nasycenia wodami podziemnymi nosi nazwę strefy saturacji, i położona jest poniżej strefy nasycenia powietrzem glebowym i innymi gazami czyli strefy aeracji. W strefie aeracji mogą występować wody, ale tylko jako wody zawieszone albo związane (woda higroskopijna, woda błonkowata, woda kapilarna). Miejsce wypływu wód podziemnych na powierzchnię w zależności od obfitości i sposobu wypływu to źródło, młaka, wykap lub wysięk.Tarn – rzeka w południowej Francji przepływająca przez teren departamentów Lozère, Aveyron, Tarn, Tarn i Garonna oraz Górna Garonna. Ma długość 380,2 km. Stanowi prawy dopływ Garonny.
    stany rzeczne
  • WW – wysoka woda – najwyższy stan,
  • SW – średnia woda – średni stan
  • NW – niska woda – najniższy stan
  • stany ekstremalne
  • WWW – wysoka wielka woda
  • NNW – najniższa niska woda
  • Krzywa stanów wody obrazuje wahania stanów wód w zależności od czasu w określonym profilu. Okresowe stany wód (rok, półrocze, okres żeglugi).

    Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość – 3531 km, powierzchnia zlewni – 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8060 m³/s (254,35 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty – Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.Gwadalkiwir (łac. Baetis; hiszp. Guadalquivir, wym. [ɡwaðalkiˈβir], z arabskiego الوادي الكبير Wadi al-Kabir – „wielka rzeka”) – rzeka w Hiszpanii, o długości około 680 km. Źródła na stokach Cañada de las Fuentes na wysokości ok. 1400 m n.p.m., na wschód od miasta Cazorla, na terenie Parku Narodowego Sierra de Cazorla, Segura i Las Villas. Uchodzi do Zatoki Kadyksu (Ocean Atlantycki). Jest żeglowna od Kordoby, do Sewilli dochodzą nawet statki morskie. Oprócz zastosowań transportowych jest wykorzystywana do produkcji energii elektrycznej i nawadniania.

    Stan wody w rzece informuje o napełnieniu koryta w danym profilu, lecz nie informuje o natężeniu przepływu, a tym samym o dopływie rzecznym. Napełnienie koryta rzeki zależy od natężenia przepływu.

    Naturalną regulacja rzek nazywa się regulację, której cel osiąga się przez mało różniące się od naturalnego ukształtowania koryta i tarasów zalewowych. W celu stworzenia nowej „naturalnej” rzeki o parametrach dostosowanych do potrzeb gospodarczych (rolnictwo, ujęcia wody, dopływy, mosty, ochrona brzegów, rekreacja).

    Amur (ros. Амур; chiń. 黑龙江; pinyin: Hēilóng Jiāng; dosł. „Rzeka Czarnego Smoka”) – rzeka we wschodniej Azji. Mozela (franc. Moselle, niem. Mosel, luks. Musel) – rzeka, lewy dopływ Renu, położona we Francji, Niemczech i Luksemburgu.

    Rzekę przystosowaną do żeglugi za pomocą stopni wodnych nazywa się rzeką skanalizowaną.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    System rzeczny – rzeka główna wraz ze wszystkimi dopływami. Dorzeczem nazywamy obszar, z którego wody spływają do jednej rzeki. Granica pomiędzy dorzeczami to dział wodny. Rzeka główna uchodzi do morza lub oceanu. Wyróżniamy dwa rodzaje ujść rzecznych: deltowate i lejkowate.
    Oranje (Orange, ang. Orange River, afr. Oranjerivier) – rzeka w Afryce, płynąca przez terytorium Lesotho, Republiki Południowej Afryki i Namibii.
    Rio Grande (hiszp. Río Bravo del Norte) – rzeka w Ameryce Północnej. Długość rzeki wynosi 3034 km, powierzchnia dorzecza około 440 tys. km².
    Syr-daria (w starożytności Jaksartes) – rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie. Długość 2212 km, powierzchnia dorzecza 219 tys. km².
    Skalda (franc. Escaut, hol. Schelde) – rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię. Długość – 350 km, powierzchnia zlewni – 21 tys. km².
    Urugwaj (hiszp. Rio Uruguay; port. Rio Uruguai) – rzeka w Ameryce Południowej. Jej długość wynosi 2200 km, a powierzchnia dorzecza 307 tys. km²
    Jenisej (ros. Енисей) – rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Syberii środkowej. Jej długość wynosi 4102 km, a powierzchnia dorzecza 2580 tys. km. Powstaje z połączenia Wielkiego i Małego Jeniseju, w pobliżu miasta Kyzył. W górnym biegu przełamuje się przez pasma górskie Sajanu Wschodniego i Sajanu Zachodniego. W środkowym i dolnym biegu, Jenisej oddziela Nizinę Zachodniosyberyjską od Wyżyny Środkowosyberyjskiej. W odległości ok. 300 km od ujścia do Morza Karskiego dzieli się na szereg ramion. Niemal na całej długości żeglowna, dostępna dla statków morskich na odcinku ok. 1000 km od ujścia. Jenisej jest najbardziej zasobną w wodę rzeką syberyjską, dzięki czemu posiada olbrzymi potencjał energetyczny, wykorzystywany przez liczne elektrownie wodne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.163 sek.