Ryzykowny stan psychiczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ryzykowny stan psychiczny, stan ryzyka rozwoju psychozy (ang. at-risk mental state, ARM, ARMS) – zespół subklinicznych objawów występujących u osób ze zwiększonym ryzykiem pierwszego epizodu psychotycznego w niedalekiej przyszłości. Wcześniej używano określenia stanów prodromalnych schizofrenii, jednak ze względu na jego deterministyczny wydźwięk odchodzi się od niego. Używa się również pojęcia stanu wysokiego ryzyka (ang. ultra-high risk, UHR), definiowanego jako (1) obecność łagodnych (podprogowych) objawów psychotycznych, (2) krótkotrwałe (do 7 dni), samoograniczające się stany psychotyczne (ang. brief limited intermittent psychotic symptoms, BLIPS) i (3) mających zaburzenia schizotypowe lub krewnego pierwszego stopnia z psychozą i doświadczające poważnego pogorszenia funkcjonowania. By zwiększyć wartość predykcyjną kryteriów, ograniczono wiek osób z UHR do przedziału 15–30 lat. Ryzyko przejścia w psychozę w grupie spełniającej kryteria UHR wynosiło, w zależności od badania, od 16 do 40%. Podjęto próbę wyodrębnienia czynników ryzyka przejścia w psychozę w grupie UHR: stwierdzono, że czynnikami ryzyka są złe funkcjonowanie, długi czas utrzymywania się objawów, nasilone objawy depresyjne i obniżony poziom uwagi, a także jednoczesne występowanie rodzinnego wywiadu w kierunku psychozy, niedawnego znaczącego pogorszenia funkcjonowania i niedawnego doświadczania subklinicznych objawów psychotycznych. W innym badaniu u około 43% badanych osób rozwinęła się pełnoobjawowa psychoza schizofreniczna w ciągu 2–3 lat; czynnikami ryzyka znacząco zwiększającymi ryzyko przejścia w psychozę były używanie marihuany, brak wcześniejszej diagnozy choroby psychicznej i niestosowanie leków psychotropowych. Metaanaliza badań, którymi objęto łącznie 2500 osób z wysokim ryzykiem psychozy, wykazała, że większość z nich nie rozwija psychozy w ciągu 3 lat, przejście w psychozę stwierdzono po 1, 2 i 3 roku u odpowiednio, 22, 29 i 36% osób.

DSM-5 (wcześniej DSM-V) - kolejna edycja klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, która została wydana 18 maja 2013 roku..Psychoterapia behawioralna została opracowana w oparciu o prawa uczenia się, zwłaszcza zasady warunkowania. Wywodzi się z behawioryzmu.

Do identyfikacji ryzykownych stanów psychicznych używa się powyższych kryteriów klinicznych lub specjalnych narzędzi, takich jak Kompleksowa Ocena Zagrażających Stanów Psychicznych (ang. Comprehensive Assessment of At-Risk Mental States, CAARMS) lub Skala Objawów Prodromalnych (ang. Scale of Prodromal Symptoms, SOPS) i Ustrukturalizowany Kwestionariusz Objawów Prodromalnych (ang. Structured Interview for Prodromal Symptoms, SIPS). W ośrodkach europejskich stosowano Bonn Scale for the Assessment of Basic Symptoms (BSABS) i jej skróconą wersję, Schizophrenia Prediction Instrument – Adult version (SPI-A).

Kwasy tłuszczowe omega-3 (zwane też kwasami tłuszczowymi n-3 lub ω-3) – nienasycone kwasy tłuszczowe, których ostatnie wiązanie podwójne w łańcuchu węglowym znajduje się przy trzecim od końca atomie węgla. Do tej grupy należą m.in. wielonienasycone kwasy pełniące ważną rolę w odżywianiu człowieka:Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 (ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems) – międzynarodowy system diagnozy nozologicznej.

U pacjentów z grupy stanu ryzyka psychozy stwierdzano w badaniach obrazowych różnego rodzaju nieprawidłowości neuroanatomiczne (zmniejszona lub zwiększona objętość istoty szarej w określonych strukturach mózgu), a w badaniach psychologicznych zaburzenia funkcji poznawczych.

Stan ryzyka psychozy nie jest diagnozą uwzględnioną w obowiązujących klasyfikacjach ICD-10 i DSM-5. Podczas prac nad DSM-5 rozważano umieszczenie w klasyfikacji zespołu ryzyka psychozy (ang. psychosis risk syndrome), potem zmieniono nazwę na zespół łagodnych objawów psychotycznych (ang. attenuated psychosis syndrome, APS). Ostatecznie, robocze kryteria APS znalazły się w sekcji 3 podręcznika przedstawiającej zaburzenia wymagające dalszych badań. Trwają dyskusje nad miejscem zespołu łagodnych objawów psychotycznych w przyszłych klasyfikacjach.

Marihuana (z hiszp. mariguana, marihuana; z hindi गांजा trl. gāndźā) – wysuszone i czasem sfermentowane kwiatostany (niejednokrotnie z niewielką domieszką liści) żeńskich roślin konopi (Cannabis sativa) zawierające substancje psychoaktywne z grupy kannabinoli, działające agonistycznie na receptory kanabinoidowe, podobnie jak anandamid – ludzki endogenny kannabinoid. Za działanie psychotropowe marihuany odpowiada głównie tetrahydrokannabinol (THC) oraz inne kannabinoidy.DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

Kryteria zespołu łagodnych objawów psychotycznych zaproponowane w DSM-5 są następujące: przynajmniej jeden objaw (omamy, urojenia, dezorganizacja mowy) obecny w łagodnym nasileniu (1) obecny przynajmniej raz w tygodniu w ciągu ostatniego miesiąca (2) pojawił się lub nasilił w ciągu ostatniego roku (3) powodował wystarczająco duże cierpienie lub niesprawność, by zwrócić uwagę klinicysty (4) nie może być lepiej wyjaśniony obecnością innego zaburzenia psychicznego i nie może być przypisany działaniu substancji ani być związany z innym stanem medycznym (5) nigdy nie spełniał kryteriów innego zaburzenia psychotycznego.

Nie ma zgodności co do interwencji farmakologicznych w ryzykownym stanie psychicznym. Według zaleceń International Early Psychosis Association wskazaniem do włączenia leczenia jest szybkie pogarszanie się stanu psychicznego (deterioracja), tendencje samobójcze, zachowania wrogie lub agresywne. Zalecane są wtedy neuroleptyki atypowe, w małych dawkach, początkowo przez 6-tygodniowy okres próbny i, w razie ewentualnej poprawy, przez kolejne 6–24 miesięcy. Europejskie Towarzystwo Psychiatryczne zaleca dołączenie farmakoterapii do interwencji psychoterapeutycznych u dorosłych pacjentów z grupy ryzyka, u których interwencje psychoterapetyczne są nieskuteczne, gdy obecne są nasilone i postępujące objawy psychotyczne, towarzyszy im mały lub szybko malejący wgląd lub zwiększa się częstotliwość stanów psychotycznych (BLIPS). EPA zaleca wtedy neuroleptyki atypowe w małych dawkach, nie zaleca długotrwałego leczenia profilaktycznego. Metaanalizy wskazują na pewną skuteczność wczesnych interwencji, obejmujących stosowanie leków przeciwpsychotycznych, terapię poznawczo-behawioralną i suplementację kwasów tłuszczowych omega-3. Prowadzone są również badania nad przydatnością minocykliny w leczeniu ryzykownego stanu psychicznego.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Standardy leczenia farmakologicznego niektórych zaburzeń psychicznych. Marek Jarema (red.). Gdańsk: ViaMedica, 2011, s. 8–10. ISBN 978-83-7599-286-1.
  2. A.R. Yung, L.J. Phillips, H.P. Yuen, S.M. Francey i inni. Psychosis prediction: 12-month follow up of a high-risk („prodromal”) group. „Schizophrenia Research”. 60 (1), s. 21–32, 2003. PMID: 12505135. 
  3. B. Nelson, A. Thompson, A.R. Yung. Basic self-disturbance predicts psychosis onset in the ultra high risk for psychosis „prodromal” population. „Schizophrenia Bulletin”. 38 (6), s. 1277–1287, 2012. DOI: 10.1093/schbul/sbs007. PMID: 22349924. 
  4. A.R. Yung, B. Nelson, C. Stanford, M.B. Simmons i inni. Validation of „prodromal” criteria to detect individuals at ultra high risk of psychosis: 2 year follow-up. „Schizophrenia Research”. 105 (1–3), s. 10–17, 2008. DOI: 10.1016/j.schres.2008.07.012. PMID: 18765167. 
  5. A.R. Yung, L.J. Phillips, H.P. Yuen, P.D. McGorry. Risk factors for psychosis in an ultra high-risk group: psychopathology and clinical features. „Schizophrenia Research”. 67 (2–3), s. 131–142, 2004. DOI: 10.1016/S0920-9964(03)00192-0. PMID: 14984872. 
  6. Z. Zuschlag, A. Kennedy, J. Korte, L. Franko-Tobin i inni. DSM-5-defined attenuated psychosis syndrome and conversion to full-scale schizophrenia spectrum disorders: An institution-wide retrospective review. „Annals of Clinical Psychiatry”. 28 (3), s. e1-e10, 2016. PMID: 27490838. 
  7. P. Fusar-Poli, I. Bonoldi, A.R. Yung, S. Borgwardt i inni. Predicting psychosis: meta-analysis of transition outcomes in individuals at high clinical risk. „Archives of General Psychiatry”. 69 (3), s. 220–229, 2012. DOI: 10.1001/archgenpsychiatry.2011.1472. PMID: 22393215. 
  8. A.R. Yung, H.P. Yuen, P.D. McGorry, L.J. Phillips i inni. Mapping the onset of psychosis: the Comprehensive Assessment of At-Risk Mental States. „Australian and New Zealand Journal of Psychiatry”. 39 (11–12), s. 964–971, 2005. DOI: 10.1111/j.1440-1614.2005.01714.x. PMID: 16343296. 
  9. J. Jaracz, M. Grzechowiak, L. Raczkowiak, K. Rataj i inni. Polska wersja Kompleksowej Oceny Zagrażających Stanów Psychicznych (CAARMS) – opis metody. „Psychiatria Polska”. 46 (1), s. 95–107, 2012. PMID: 23214153. 
  10. T.J. Miller, T.H. McGlashan, J.L. Rosen, K. Cadenhead i inni. Prodromal assessment with the structured interview for prodromal syndromes and the scale of prodromal symptoms: predictive validity, interrater reliability, and training to reliability. „Schizophrenia Bulletin”. 29 (4), s. 703–715, 2003. PMID: 14989408. 
  11. K.A. Olsen, B. Rosenbaum. Prospective investigations of the prodromal state of schizophrenia: review of studies. „Acta Psychiatr Scand”. 113 (4), s. 247–272, 2006. DOI: 10.1111/j.1600-0447.2005.00697.x. PMID: 16638070. 
  12. S.J. Borgwardt, A. Riecher-Rössler, P. Dazzan, X. Chitnis i inni. Regional gray matter volume abnormalities in the at risk mental state. „Biological Psychiatry”. 61 (10), s. 1148–1156, 2007. DOI: 10.1016/j.biopsych.2006.08.009. PMID: 17098213. 
  13. SJ. Borgwardt, P.K. McGuire, J. Aston, G. Berger i inni. Structural brain abnormalities in individuals with an at-risk mental state who later develop psychosis. „British Journal of Psychiatry. Supplement”. 51, s. s69–75, 2007. DOI: 10.1192/bjp.191.51.s69. PMID: 18055941. 
  14. S. Benetti, A. Mechelli, M. Picchioni, M. Broome i inni. Functional integration between the posterior hippocampus and prefrontal cortex is impaired in both first episode schizophrenia and the at risk mental state. „Brain”. 132 (Pt 9), s. 2426–2436, 2009. DOI: 10.1093/brain/awp098. PMID: 19420091. 
  15. N. Koutsouleris, K. Patschurek-Kliche, J. Scheuerecker, P. Decker i inni. Neuroanatomical correlates of executive dysfunction in the at-risk mental state for psychosis. „Schizophrenia Research”. 123 (2–3), s. 160–174, 2010. DOI: 10.1016/j.schres.2010.08.026. PMID: 20826078. 
  16. H. Witthaus, U. Mendes, M. Brüne, S. Ozgürdal i inni. Hippocampal subdivision and amygdalar volumes in patients in an at-risk mental state for schizophrenia. „Journal of Psychiatry & Neuroscience”. 35 (1), s. 33–40, 2010. PMID: 20040244. 
  17. W.J. Brewer, S.M. Francey, S.J. Wood, H.J. Jackson i inni. Memory impairments identified in people at ultra-high risk for psychosis who later develop first-episode psychosis. „American Journal of Psychiatry”. 162 (1), s. 71–78, 2005. DOI: 10.1176/appi.ajp.162.1.71. PMID: 15625204. 
  18. M.O. Pflueger, U. Gschwandtner, R.D. Stieglitz, A. Riecher-Rössler. Neuropsychological deficits in individuals with an at risk mental state for psychosis - working memory as a potential trait marker. „Schizophrenia Research”. 97 (1–3), s. 14–24, 2007. DOI: 10.1016/j.schres.2007.09.003. PMID: 17936587. 
  19. S.W. Woods, B.C. Walsh, J.R. Saksa, T.H. McGlashan. The case for including Attenuated Psychotic Symptoms Syndrome in DSM-5 as a psychosis risk syndrome. „Schizophrenia Research”. 123 (2–3), s. 199–207, 2010. DOI: 10.1016/j.schres.2010.08.012. PMID: 20832249. 
  20. A.R. Yung, B. Nelson, A.D. Thompson, S.J. Wood. Should a „Risk Syndrome for Psychosis” be included in the DSMV?. „Schizophrenia Research”. 120 (1–3), s. 7–15, 2010. DOI: 10.1016/j.schres.2010.03.017. PMID: 20382506. 
  21. W.T. Carpenter, J. van Os. Should attenuated psychosis syndrome be a DSM-5 diagnosis?. „American Journal of Psychiatry”. 168 (5), s. 460–463, 2011. DOI: 10.1176/appi.ajp.2011.10121816. PMID: 21536700. 
  22. N. Tandon, J. Shah, M.S. Keshavan, R. Tandon. Attenuated psychosis and the schizophrenia prodrome: current status of risk identification and psychosis prevention. „Neuropsychiatry (London)”. 2 (4), s. 345–353, 2012. DOI: 10.2217/npy.12.36. PMID: 23125875. 
  23. P. Fusar-Poli, A.R. Yung. Should attenuated psychosis syndrome be included in DSM-5?. „Lancet”. 379 (9816), s. 591–592, 2012. DOI: 10.1016/S0140-6736(11)61507-9. PMID: 22340290. 
  24. A.R. Yung, S.W. Woods, S. Ruhrmann, J. Addington i inni. Whither the attenuated psychosis syndrome?. „Schizophrenia Bulletin”. 38 (6), s. 1130–1134, 2012. DOI: 10.1093/schbul/sbs108. PMID: 23144056. 
  25. A.E. Simon, A. Riecher-Rössler, U.E. Lang, S. Borgwardt. The attenuated psychosis syndrome in DSM-5. „Schizophrenia Research”. 151 (1–3), s. 295, 2013. DOI: 10.1016/j.schres.2013.09.019. PMID: 24094680. 
  26. W.T. Carpenter. Attenuated psychosis syndrome: need for debate on a new disorder. „Psychopathology”. 47 (5), s. 287–291, 2014. DOI: 10.1159/000365221. PMID: 25060627. 
  27. B. Nelson. Attenuated psychosis syndrome: don't jump the gun.. „Psychopathology”. 47 (5), s. 292–296, 2014. DOI: 10.1159/000365291. PMID: 25011580. 
  28. P. Fusar-Poli, W.T. Carpenter, S.W. Woods, T.H. McGlashan. Attenuated psychosis syndrome: ready for DSM-5.1?. „Annual Review of Clinical Psychology”. 10, s. 155-192, 2014. DOI: 10.1146/annurev-clinpsy-032813-153645. PMID: 24471375. 
  29. W.T. Carpenter, D. Regier, R. Tandon. Misunderstandings about attenuated psychosis syndrome in the DSM-5. „Schizophrenia Research”. 152 (1), s. 303, 2014. DOI: 10.1016/j.schres.2013.11.020. PMID: 24331869. 
  30. W.T. Carpenter, J. Schiffman. Diagnostic Concepts in the Context of Clinical High Risk/Attenuated Psychosis Syndrome. „Schizophrenia Bulletin”. 41 (5), s. 1001–1002, 2015. DOI: 10.1093/schbul/sbv095. PMID: 26163478. 
  31. International clinical practice guidelines for early psychosis. „British Journal of Psychiatry. Supplement”. 48, s. s120–124, 2005. DOI: 10.1192/bjp.187.48.s120. PMID: 16055801. 
  32. S.J. Schmidt, F. Schultze-Lutter, B.G. Schimmelmann, N.P. Maric i inni. EPA guidance on the early intervention in clinical high risk states of psychoses. „European Psychiatry”. 30 (3), s. 388–404, 2015. DOI: 10.1016/j.eurpsy.2015.01.013. PMID: 25749390. 
  33. A. Preti, M. Cella. Randomized-controlled trials in people at ultra high risk of psychosis: a review of treatment effectiveness. „Schizophrenia Research”. 123 (1), s. 30–36, 2010. DOI: 10.1016/j.schres.2010.07.026. PMID: 20727717. 
  34. M. van der Gaag, F. Smit, A. Bechdolf, P. French i inni. Preventing a first episode of psychosis: meta-analysis of randomized controlled prevention trials of 12 month and longer-term follow-ups. „Schizophrenia Research”. 149 (1-3), s. 56–62, 2013. DOI: 10.1016/j.schres.2013.07.004. PMID: 23870806. 
  35. M.R. Stafford, H. Jackson, E. Mayo-Wilson, A.P. Morrison i inni. Early interventions to prevent psychosis: systematic review and meta-analysis. „BMJ”. 346, s. f185, 2013. DOI: 10.1136/bmj.f185. PMID: 23335473. 
  36. Inti Qurashi i inni, A randomised, double-blind, placebocontrolled trial of minocycline and/or omega-3 fatty acids added to treatment as usual for at-risk mental states (NAYAB): study protocol, „Trials”, 18:524, 2017, DOI10.1186/s13063-017-2275-y.




Reklama