• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ryzyko operacyjne

    Przeczytaj także...
    Nauki ekonomiczne – jedna z dziedzin naukowych w Polsce zgodnie z Uchwałą Centralnej Komisji do spraw Stopnii i Tytułów z dnia 23 czerwca 2003 roku w sprawie określania dziedzin nauki i dziedzin sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (M.P. z 2003 r. Nr 40, poz. 586).Ryzyko (ang. risk, fr. risque, niem. risiko,wł. rischio) – jest pojęciem wieloznacznym, trudnym do zdefiniowania. W różnych dziedzinach nauk jest ono różnie interpretowane, dlatego zdaniem niektórych autorów stworzenie jednej uniwersalnej definicji jest niemożliwe.
    Bezpieczeństwo i higiena pracy (bhp) – powszechnie używana nazwa określająca zarówno zbiór przepisów jak i zasad dotyczących bezpiecznego i higienicznego wykonywania pracy, a także osobna dziedzina wiedzy zajmująca się kształtowaniem właściwych warunków pracy. W zakresie bhp znajdują się zagadnienia z zakresu ergonomii, medycyny pracy, ekonomiki pracy, psychologii pracy, technicznego bezpieczeństwa i in. Odnosi się do zbioru zasad dotyczących bezpiecznego świadczenia pracy w higienicznych warunkach. Termin bezpieczeństwo jest różnie rozumiany w praktyce i może dotyczyć utrzymywania zagrożenia pod kontrolą, stanu, w którym ryzyko jest na poziomie możliwym do zaakceptowania lub stanu zgodnego z normą przewidzianą dla bezpieczeństwa.

    Ryzyko operacyjneryzyko straty wynikające z nieodpowiednich lub zawodnych procedur wewnętrznych, błędów ludzi i systemów lub ze zdarzeń zewnętrznych, obejmujące także ryzyko prawne. Materializacja ryzyka operacyjnego polega na utracie zasobów lub utracie kontroli nad tymi zasobami.

    Dyskryminacja (łac. discrimino – rozróżniam) oznacza odmienne traktowanie różnych podmiotów, które znajdują się w podobnej sytuacji.System bankowy to całokształt instytucji bankowych i finansowych oraz normy, które określają ich wzajemne powiązania i stosunki z otoczeniem. Za podstawę określenia systemu bankowego uznaje się powstanie układu złożonego z banku centralnego (banku emisyjnego) i banków komercyjnych. System bankowy to także liczba i rodzaj banków funkcjonujących w danym państwie, tworzących logiczną i zwartą całość.

    Ryzykiem operacyjnym zajmują się dwie dyscypliny naukowe dziedziny nauk ekonomicznych: dyscyplina Finanse oraz dyscyplina Nauki o zarządzaniu. W ujęciu finansowym dąży się do takiej oceny poziomu ryzyka operacyjnego, która pozwala na ustalenie niezbędnych rezerw finansowych na pokrycie ewentualnych strat związanych z tym ryzykiem, a więc ustalenie tzw. adekwatności kapitałowej. W ujęciu nauk o zarządzaniu, które uzupełnia ujęcie finansowe, chodzi o analizę istoty ryzyka operacyjnego (przyczyn, podatności, mechanizmu spełniania się ryzyka, skutków), aby móc – w odniesieniu do poszczególnych rodzajów zasobów kluczowych dla prowadzenia działalności – podjąć działania organizacyjne o charakterze prewencyjnym wobec przyczyn i podatności oraz o charakterze planów zapewniania ciągłości działania wobec możliwych skutków.

    Basel II (Nowa Umowa Kapitałowa) – zrewidowana wersja powstałej w 1988 r. Umowy Kapitałowej, dotyczącej struktury oceny adekwatności kapitałowej instytucji finansowych (Basel I) opracowana przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego.Odszkodowanie – świadczenie, jakie należy się poszkodowanemu za wyrządzenie szkody od podmiotu prawa cywilnego (np. osoby fizycznej, osoby prawnej, Skarbu Państwa), który tę szkodę wyrządził lub ponosi za nią odpowiedzialność.

    Mimo, że ryzyko to może dotyczyć każdej organizacji zajmującej się działalnością gospodarczą, model zarządzania ryzykiem ma szczególne znaczenie dla systemu bankowego, gdzie organy nadzorcze i regulacyjne są odpowiedzialne za ustanawianie zabezpieczeń w celu ochrony przed zaburzeniami w funkcjonowaniu systemu bankowego i zawirowaniami gospodarki. W bankowości pojęcie ryzyka operacyjnego jest najczęściej związane z zarządzaniem ryzykiem programowym instytucji finansowych, które zostało odzwierciedlone w Nowej Umowie Kapitałowej, znanej jako jako Basel II. Standard Basel II definiuje ryzyko operacyjne jako ryzyko strat, wynikające z niedostosowania lub zawodności wewnętrznych procesów, ludzi i systemów technicznych lub ze zdarzeń zewnętrznych.

    Terroryzm – użycie siły lub przemocy psychicznej przeciwko osobom lub własności z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie na danej grupie ludności lub państwie ustępstw w drodze do realizacji określonych celów. Działania terrorystyczne mogą dotyczyć całej populacji, jednak najczęściej są one uderzeniem w jej niewielką część, aby pozostałych obywateli zmusić do odpowiednich zachowań.Klęska żywiołowa (kataklizm) – ekstremalne zjawisko naturalne powodujące znaczne szkody na terenie objętym tym zjawiskiem, pozostawiające po sobie często zmieniony obraz powierzchni ziemi. Powoduje ono również wysokie straty w gospodarce człowieka, może przemodelować stan przyrody, a nawet zagrażać życiu ludzkiemu.

    Definicja ryzyka operacyjnego Bazylei II nie obejmuje na przykład ryzyka strategicznego, czyli ryzyka straty wynikającej z np. podjęcia nieudanej strategicznej decyzji biznesowej, czy ryzyka reputacyjnego (szkoda organizacji polegająca na utracie swojej reputacji), które może powstać w związku z operacyjnymi niepowodzeniami, jak również w wyniku innych wydarzeń.

    Kategorie zdarzeń operacyjnych według standardu Bazylea II[]

    Oficjalna lista zdarzeń związanych z ryzykiem operacyjnym zdefiniowanych przez standard Bazylea II:

  • oszustwa wewnętrzne – działania pracowników banku mające na celu zamierzone oszustwo, sprzeniewierzenie własności, obejście prawa lub polityki banku np. oszustwo kredytowe, oszustwo czekowe, łapówkarstwo, fałszowanie sprawozdawczości wewnętrznej, celowe zniszczenie aktywów;
  • oszustwa zewnętrzne – działania osób trzecich mające na celu m.in. kradzież, rabunek, włamanie fizyczne, włamanie komputerowe, kradzież informacji, fałszerstwo;
  • praktyka kadrowa oraz bezpieczeństwo w miejscu pracy – dyskryminacja pracownikówodszkodowania, naruszenie przez bank przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów BHP, roszczenia pracownicze z tytułu wynagrodzeń, warunków pracy zagrażających zdrowiu i bezpieczeństwu;
  • klienci, produkty i praktyki biznesowe – działania prowadzące do naruszenia zaufania i wytycznych w zakresie obsługi klientów, ujawniania informacji dotyczących klientów, agresywnej strategii handlowej w celu maksymalizacji prowizji, niedozwolonych transakcji na rachunkach bankowych klientów, błędnej oceny profilu klienta, jak również wadliwie skonstruowane produkty bankowe (błędnie sporządzone wzory, umowy, regulaminy),
  • szkody w aktywach rzeczowych – utarta bądź zniszczenia fizyczne aktywów w efekcie działania siły wyższej (klęski żywiołowe), aktów wandalizmu czy terroryzmu;
  • zakłócenie działalności gospodarczej i błędy systemów – przejawiające się między innymi w nieprawidłowym działaniu sprzętu, błędach oprogramowania, problemach telekomunikacyjnych oraz z zasilaniem;
  • dokonywanie transakcji, dostawa i zarządzanie procesami operacyjnymi – błędy w trakcie wprowadzania danych do systemu, wykonania, rozliczania i obsługi transakcji, zaniedbania w zakresie monitorowania i sprawozdawczości, nienależycie prowadzona dokumentacja dotycząca klientów banku, niewłaściwe zarządzanie rachunkami klientów, niekorzystne relacje z kontrahentami i dostawcami banku.
  • W ujęciu dyscypliny Nauki o zarządzaniu klasyfikacja jest odmienna i obejmuje 28 kategorii.

    Przypisy

    1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012. (CELEX: 32013R0575)
    2. J.J. Zawiła-Niedźwiecki J.J., Zarządzanie ryzykiem operacyjnym w zapewnianiu ciągłości działania organizacji, 2013.

    Bibliografia[]

  • G. Bancarewicz, Ryzyko operacyjne źródłem nowych wyzwań dla pomiaru i zarządzania ryzykiem w instytucjach finansowych, „Bezpieczny Bank”, nr 2(27), 2005.
  • S. Heffernan, Nowoczesna bankowość, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2007.
  • D. Lewandowski, Ryzyko operacyjne w bankach – zarządzanie i audyt w świetle wymagań Bazylejskiego Komitetu ds. Nadzoru Bankowego, „Bank i Kredyt”, nr 4, 2004.
  • M. Zaleska, Współczesna bankowość, Difin, Warszawa, 2007.
  • J. Zawiła-Niedźwiecki, Zarządzanie ryzykiem operacyjnym w zapewnianiu ciągłości działania organizacji, edu-Libri, Kraków, 2013.
  • M. Iwanicz-Drozdowska (red.), Zarządzanie ryzykiem bankowym, Poltext, 2012.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.