• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rynek Nowomiejski w Toruniu

    Przeczytaj także...
    Ulica Królowej Jadwigi w Toruniu – część najważniejszego traktu pieszego łączącego Rynek Nowomiejski ze Staromiejskim. Leży na Nowym Mieście, prowadzi od zbiegu Rynku Nowomiejskiego z ul. Prostą, krzyżuje się z ulicami Małe i Wielkie Garbary i dochodzi do zbiegu ulic Strumykowej oraz Przedzamcze, gdzie rozpoczyna swój bieg ul. Szeroka.Cerkiew (z gr. kyriaké – należąca do Pana, w uzupełnieniu do eklezja – zgromadzenie, później świątynia, kościół) – budynek przeznaczony do sprawowania nabożeństw w cerkwi prawosławnej lub unickiej (greckokatolickiej). Jest przestrzenią sakralną dla celebracji Boskiej Liturgii. Prawosławni oraz grekokatolicy wierzą, iż jest ona miejscem szczególnego przebywania samego Boga.
    Parafia św. Mikołaja w Toruniu – parafia prawosławna w dekanacie Bydgoszcz diecezji łódzko-poznańskiej; siedziba dziekana.

    Rynek Nowomiejski w Toruniu – centralny punkt toruńskiego Nowego Miasta, rozplanowany w 1264 r. wraz lokacją miasta.

    Opis[]

    Jest to kwadratowy plac o wymiarach około 95 × 95 m, przy czym pierzeje mają długość ok. 70 m, a boki są usytuowane ukośnie względem głównych stron świata. Z każdego narożnika wybiegają po dwie prostopadłe ulice, będące przedłużeniami pierzei: z narożnika wschodniego ul. Szpitalna i Św. Jakuba, z południowego ul. Browarna i Ślusarska, z zachodniego ul. Królowej Jadwigi i Prosta, a z północnego ul. Sukiennicza i Św. Katarzyny. Przy wschodnim narożniku usytuowany jest kościół św. Jakuba.

    Stare Miasto – najstarsza część zespołu staromiejskiego w Toruniu (pozostałe dwie to Nowe Miasto i zamek krzyżacki), ograniczona ulicami Fosa Staromiejska, pl. Teatralnym, ul. Podmurną i murami miejskimi od strony Wisły. Na Starym Mieście znajduje się większość najcenniejszych zabytków Torunia.Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

    Zabudowa rynku[]

    Centrum Rynku od początku XIV wieku zajmował Ratusz Nowomiejski, mieszczący salę posiedzeń Rady Miejskiej, salę sądu ławniczego, pomieszczenia kancelarii i kamlarii, sukiennice, ławy chlebowe, a w piwnicach (jednymi zachowanymi do dziś pomieszczeniami gotyckiego Ratusza) piwiarnię i więzienie. Po połączeniu Starego Miasta z Nowym Miastem w 1454 roku, budynek stał się pomocniczą siedzibą władz miasta, a z czasem został przeznaczony na magazyn. Od 1668 roku, po utracie przez ewangelicką gminę nowomiejską kościoła św. Jakuba i niezbędnej adaptacji (m.in. usunięcie stropu pomiędzy parterem a 1 kondygnacją) został przeznaczony na świątynię luterańską pod wezwaniem św. Trójcy. Przekształcony na kościół, gotycki Ratusz zdołał przetrwać do początku XIX w., z powodu złego stanu technicznego budynku, postanowiono, iż na jego miejscu (projekt świątyni obejmował jednak wykorzystanie do budowy istniejących murów obwodowych razem z elewacją tylną pozbawioną jedynie schodkowego szczytu, do całkowitej rozbiórki przeznaczono elewację frontową) wybudowany zostanie nowy budynek kościelny zboru pw. Trójcy Świętej, ostatecznie budynek w stylu neoromańskim ukończono w 1824 r. Służył on ewangelikom do 1918 roku, następnie od 1927 do 1939 roku pełnił funkcję cerkwi prawosławnej parafii toruńskiej. Obecnie mieści siedzibę Fundacji Tumult.

    Nowe Miasto w Toruniu – najmłodsza część toruńskiego zespołu staromiejskiego. Nowe Miasto zostało lokowane 13 sierpnia 1264 r. Rozplanowano je na wschód od Starego Miasta, w przeciwieństwie do niego nie miało bezpośredniego dostępu do Wisły. Bloki zabudowy są tutaj bardziej regularne, z ulicami o przebiegu ukośnym względem głównych stron świata. Centrum stanowi rynek, na którym w XIV w. powstał murowany ratusz. W części północno-zachodniej znajduje się teren klasztoru dominikanów, lokowanych tutaj w 1263, z pozostałościami zabudowań klasztornych i kościoła św. Mikołaja. W bloku narożnym na wschód od rynku stoi dawny nowomiejski kościół farny św. Jakuba, który zaczęto budować w 1309 r. Od razu po lokacji przystąpiono do wznoszenia murów miejskich, w których obwodzie znalazły się 3 bramy: Św. Jakuba, Św. Katarzyny i Prosta. Stare i Nowe miasto były rozdzielone murami i fosą, nad którą prowadziły dwa mosty zakończone bramami (Paulińską i Kotlarską). Nowe Miasto było uboższe od Starego, a jego mieszkańcami byli głównie rzemieślnicy.Fundacja TUMULT – polska fundacja założona w 1989 roku, zajmująca się głównie organizacją Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych CAMERIMAGE (od 1993 roku) oraz realizowaniem działań w zakresie kultury i sztuki oraz nauk humanistycznych.

    Wokół Rynku znajdowały się kamienice najbogatszych mieszczan Nowego Miasta, były one jednak stosunkowo skromniejsze od tych staromiejskich. Wskutek wielu zniszczeń miasta, między innymi pożarów z 1413 i 1455 roku, czy zniszczeń z okresu wojen szwedzkich i napoleońskich zachowało się stosunkowo niewiele obiektów z okresu średniowiecza. Większość zachowanych kamienic gotyckich i późnogotyckich z II połowy XIV i początku XV wieku, uległa w następnych latach wielu przekształceniom. Wśród zabudowy przyrynkowej dominują kamienice powstałe w XIX wieku. Warto zaznaczyć iż wszystkie pierzeje Rynku Nowomiejskiego oraz fasady domów narożnych od 1961 roku figurują w rejestrze zabytków nieruchomych pod numerem A/1371.

    Kościół Świętych Apostołów Jakuba i Filipa w Toruniu - dawna fara Nowego Miasta Torunia, położona jest przy wschodnim narożniku Rynku Nowomiejskiego. Świątynię wzniesiono od roku 1309 do XV stulecia. Wpierw otrzymała prezbiterium, a następnie korpus nawowy z wieżą zachodnią. Jeszcze w XIV wieku farą zaczęły zarządzać cysterki, potem benedyktynki. W latach 1557-1667 fara należała do gminy ewangelickiej, następnie odzyskały go benedyktynki, które do XIX wieku zarządzały świątynią. Odtąd do dnia obecnego kościół parafialny.Poewangelicki kościół pw. Trójcy Świętej w Toruniu – budynek znajdujący się pośrodku Rynku Nowomiejskiego w Toruniu. Wcześniej na tym miejscu stał gotycki Ratusz Nowomiejski, zamieniony w 1668 na kościół ewangelicki (luterański) pod wezwaniem Trójcy Św. Na skutek złego stanu technicznego przystąpiono w 1818 roku do jego rozbiórki. W 1824 ukończono budowę obecnego, w tzw. stylu arkadowym (Rundbogenstil), z klasycystycznym wnętrzem, według projektu dostarczonego przez Wyższą Deputację Budowlaną opracowanego prawdopodobnie z dużym udziałem Karla Friedricha Schinkla. Do 1927 roku w budynku znajdował się kościół ewangelicko-unijny, odtąd do 1939 pełnił on funkcję cerkwi prawosławnej św. Mikołaja. Po II wojnie światowej w budynku urządzono magazyny. W 1994 roku dokonano renowacji, w latach 1993-1999 odbywał się w nim Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Camerimage. Od początku XXI wieku w budynku zboru odbywają się się coroczne obchody Święta Reformacji, organizowane przez kościoły ewangeliczne, zrzeszone w Toruńskim Przymierzu Protestanckim. W 2005 roku odnowiona została wieża dawnego kościoła, a także elewacja zachodnia, natomiast na początku 2006 roku elewacja południowa i północna.
    Rynek Nowomiejski w Toruniu

    Wyróżniające się kamienice[]

    Pierzeja południowa[]

    Pierzeja zachodnia[]

    Pierzeja północna[]

    Pierzeja wschodnia[]

    Bibliografia[]

  • Joanna Szot, Pierzeje Rynku Nowomiejskiego w Toruniu – historia przekształceń [w:] "Rocznik Toruński" 2007 r., t. 34, s. 7-40
  • Przypisy

    1. Toruń nieistniejący-Ratusz Nowomiejski [Dostęp 2013-08-30]
    2. Historia budynku na stornie Fundacji Tumult [Dostęp 2013-08-30]
    3. Szot Andrzej, Wójtowicz Magdalena, Toruń przewodnik informator, Toruń 2007
    4. Toruń e-przewodnik [Dostęp 2013-08-31]
    5. [1] Zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków Toruń – Miasto [Dostęp 2013-08-31]
    6. Kamienica Rynek Nowomiejski 10 [Dostęp 2012-04-21]
    7. Toruń e-przewodnik [Dostęp 2013-08-31]
    Nowe Miasto w Toruniu – najmłodsza część toruńskiego zespołu staromiejskiego. Nowe Miasto zostało lokowane 13 sierpnia 1264 r. Rozplanowano je na wschód od Starego Miasta, w przeciwieństwie do niego nie miało bezpośredniego dostępu do Wisły. Bloki zabudowy są tutaj bardziej regularne, z ulicami o przebiegu ukośnym względem głównych stron świata. Centrum stanowi rynek, na którym w XIV w. powstał murowany ratusz. W części północno-zachodniej znajduje się teren klasztoru dominikanów, lokowanych tutaj w 1263, z pozostałościami zabudowań klasztornych i kościoła św. Mikołaja. W bloku narożnym na wschód od rynku stoi dawny nowomiejski kościół farny św. Jakuba, który zaczęto budować w 1309 r. Od razu po lokacji przystąpiono do wznoszenia murów miejskich, w których obwodzie znalazły się 3 bramy: Św. Jakuba, Św. Katarzyny i Prosta. Stare i Nowe miasto były rozdzielone murami i fosą, nad którą prowadziły dwa mosty zakończone bramami (Paulińską i Kotlarską). Nowe Miasto było uboższe od Starego, a jego mieszkańcami byli głównie rzemieślnicy.Rynek Staromiejski – centralny punkt Starego Miasta, główny plac Torunia – o kształcie zbliżonym do kwadratu (105 na 109 m).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sukiennice – handlowy budynek, w którym znajdowały się kramy (lub kramy i składy) najczęściej z suknem (stąd nazwa). Zazwyczaj umieszczano je na środku rynku w europejskich miastach, które leżały na szlakach handlowych. Wznoszono je od średniowiecza do XVII wieku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.