• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rynek - ekonomia



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Korupcja (łac. corruptio – zepsucie) – nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, do kleptokracji (rządów złodziei), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości.Półprodukt - produkt otrzymywany w którejś z faz produkcji, znajdujący się w stanie przetwarzania i przeznaczony do dalszej obróbki. Przykładem półproduktu mogą być odlewy hutnicze do dalszej obróbki, płynne żeliwo czy ciasto chlebowe w czasie urabiania.
    Rodzaje rynku[]

    Według rodzaju dóbr będących przedmiotem obrotu[]

  • Rynek towarów
  • Rynek dóbr konsumpcyjnych
  • Rynek dóbr przemysłowych
  • Rynek usług – obejmuje dobra które są konsumowane w trakcie ich produkcji, np.: usługi spedycyjne, bankowe
  • Rynek finansowy – obejmuje rynek walutowy (obrót pieniądzem i środkami dewizowymi), rynek kapitałowy (obrót akcjami i obligacjami), rynek instrumentów pochodnych oraz obrót ubezpieczeniami.
  • Rynek czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału)
  • Według zasięgu geograficznego[]

  • Lokalny – w bezpośrednim otoczeniu klienta
  • Regionalny – do kontaktów między klientem a dostawcami dochodzi na większym terenie, np. powiatu, województwa
  • Narodowy (krajowy) – funkcjonuje w obrębie państwa
  • Międzynarodowy – prowadzone są transakcje pomiędzy przynajmniej dwoma państwami
  • Światowy – dotyczy wymian dóbr i usług na obszarze całego świata
  • Według głównych miejsc produkcji i konsumpcji[]

  • Rynek pierwotny – główne miejsca produkcji
  • Rynek centralny – główne miejsce obrotu i konsumpcji
  • Według relacji popytu do podaży[]

  • Rynek nabywcy (jeśli podaż jest większa od popytu)
  • Rynek sprzedawcy (jeśli popyt jest większy od podaży)
  • Według swobody dokonywania transakcji na rynku[]

  • Rynek wolny – swoboda obrotu, podjęcia działalności, minimalizacja ograniczeń dostępu do poszczególnych rynków międzynarodowych.
  • Rynek reglamentowany
  • Szary rynek (szara strefa) – posiadanie reglamentowanych dóbr jest legalne, ale obrót nimi poza wyznaczonym systemem reglamentacji jest zakazany.
  • Czarny rynek – obrót wartościami, których posiadanie jest nielegalne lub ograniczone do pewnych organizacji, zakazany jest także obrót tymi wartościami.
  • Formy rynków zorganizowanych[]

  • Rynki formalne – do nich należy zaliczyć:
  • targi i wystawy
  • giełdy towarowe
  • aukcje
  • przetargi
  • Rynki formalne ułomne
  • Rynki nieformalne
  • Według kryterium skali lub wielkości transakcji[]

  • Hurtowy
  • Detaliczny (półhurt)
  • Według charakteru transakcji handlowej[]

  • Dóbr i usług
  • Produkcyjny – rynek elementów służących do dalszej produkcji (np. maszyn, urządzeń) lub elementów służących do dalszego przetworzenia, półproduktów (np. surowców, minerałów)
  • Konsumpcyjny – zaspakaja bezpośrednio zapotrzebowanie konsumentów
  • Kapitałowy – np. środków pieniężnych, papierów wartościowych
  • Pracy
  • Według stopnia zaspokojenia potrzeb[]

  • Producenta – jest to taka sytuacja na rynku w której warunki dyktuje producent. Występuje brak konkurencji (monopol), oczekiwania nabywców znacznie przewyższają oferowaną do sprzedaży ilość produktów (popyt jest większy niż podaż), toteż sprzedawcy nie zabiegają o konsumenta, a nabywcy muszą rywalizować w ich zdobywaniu; konsekwencją takiego stanu rzeczy może być korupcja, wprowadzanie reglamentacji sprzedaży, przydziałów, talonów i wreszcie dystrybucja za pomocą systemu kartkowego;
  • Konsumenta – sytuacja przeciwna do rynku producenta, tzn. warunki dyktuje konsument (klient). Nieodzownym elementem tego rynku jest konkurencja. Ilość produktów przeznaczonych do sprzedaży przewyższa zapotrzebowanie klientów, przedsiębiorstwa produkują to, co znajduje aprobatę nabywców i właściwie zaspokaja ich potrzeby, a pozyskanie klienta jest wynikiem marketingu.
  • Charakterystyka modeli rynku[]

    Modele rynku w literaturze socjologicznej[]

    Występują tu dwie kategorie modeli rynku:

    Cena – ilość pewnego dobra (najczęściej pieniądza), za przyjęcie której sprzedający jest gotów zrzec się swoich praw do danego dobra, lub też kupujący jest gotów ją kupić, aby do tego dobra nabyć prawa. Cena może dotyczyć m.in. towaru lub usługi. Według większości teorii ekonomicznych cena równa się wartości danego dobra. Według szkoły austriackiej wartość nie jest wielkością obiektywną i taka równość nigdy nie zachodzi, gdyż wtedy nigdy nie doszłoby do wymiany (każda strona musi bardziej wartościować to co otrzymuje od tego co daje w zamian). Poniżej inne definicje ceny:Targ – forma sprzedaży i kupna towarów, która odbywa się na wydzielonej przestrzeni, w określonym czasie. Często związana z pewną tradycją lub formalnymi zasadami handlowymi. Miejsce gdzie odbywa się targ nazywane jest targowiskiem, placem targowym lub targiem.
  • Model eksploracyjny – uzasadnia konkretne właściwości rynku jako całości, jak również opisuje system rynkowy w terminach jego składników i zachodzącymi między nimi relacjami.
  • Model prognostyczny – określa pewne elementy strukturalne rynku, jak również zachodzące między nimi relacje. Za pomocą których przewidzimy zajście na rynku pewnych zdarzeń przyszłych, czyli kierunku przemian rynkowych.
  • Rynek w literaturze socjologicznej nie powinniśmy traktować jako całości jednorodnej, kierowanej wyznaczonym mechanizmem rynkowym, ale jako zróżnicowany społecznie wynik działań społeczeństwa.

    Reglamentacja – wprowadzone na stałe lub czasowo ograniczenie wolnego obrotu pewnymi dobrami lub towarami, spowodowane przeważnie niedostatkiem tych dóbr lub towarów i koniecznością ich racjonowania; zjawisko typowe dla gospodarki okresu wojennego i tuż po wojnie, a także, w różnych formach, dla ekonomiki państw socjalistycznych.Ekonomia – nauka społeczna analizująca oraz opisująca produkcję, dystrybucję oraz konsumpcję dóbr. Słowo „ekonomia” wywodzi się z języka greckiego i tłumaczy się jako oikos, co znaczy dom i nomos, czyli prawo, reguła. Starożytni Grecy stosowali tę definicję do określania efektywnych zasad funkcjonowania gospodarstwa domowego.

    Modele rynku w ujęciu historycznym[]

    Występują tu trzy modele rynku:

  • Rynek jako archetyp racjonalnego społeczeństwa – przedstawicielem koncepcji tego modelu rynku jest Max Weber, który prezentuję rynek jako formalno-racjonalną instytucję, która upatruje podstawę w racjonalnej wymianie. Uczestnik procesu wymiany działa zgodnie z etyką, dokonując racjonalnej kalkulacji zarówno kosztów i zysków, niemożności złamania obietnicy, jak również prawidłowości umów.
  • Rynek jako instytucja komercjalizacji życia społecznego – przedstawicielem koncepcji tego modelu rynku jest Karl Polanyi. Jego zdaniem, pod wpływem rozwoju gospodarki rynkowej, system gospodarczy w społeczeństwie staję się samodzielny i przyjmuje imperialistyczny charakter. Poprzez przeprowadzenie analizy historycznej aktywności gospodarczej zostały wyodrębnione trzy główne typy wymiany: wymiana opartej na tradycji, której jedynym elementem kalkulacji jest równowartość wymienianych produktów i usług, wymiana o charakterze redystrybucyjnym oraz wymiana regulowana przez popyt i podaż. Rynek w tym modelu wywiera znaczący wpływ na społeczeństwo. Komercjalizacja pozaekonomicznych obszarów może wywołać negatywne skutki np. nie przestrzeganie etyki pracy.
  • Rynek jako „trwałe zmienne” – przedstawicielem koncepcji tego modelu rynku jest Talcott Parsons. Jego zdaniem zmiany społeczne dokonywane są w określonym czasie przez wynalazki ludzkie (takie jak pozytywne prawo, pieniądz, biurokracja), które w przyszłości zmieniają społeczeństwo, stanowiąc impuls do zmian ewolucyjnych. Rynek rozwija się poprzez rozwój podmiotów rynkowych.
  • Modele rynku w ujęciu kulturowym[]

    Osobliwość nowoczesnego rynku można zrozumieć poprzez sporządzenie analizy porównawczej systemów wymiany w społecznościach o różnorodnym stopniu rozwoju struktur społecznych. Informacji do takiej analizy dostarcza antropologia kulturowa. Zestawienie społeczeństwa prymitywnego z nowożytnym może służyć zbudowaniu „idealnego rynku”.

    Rynek finansowy – miejsce, gdzie dokonuje się transakcji środkami pieniężnymi. Przedmiotem rynku finansowego są walory finansowe występujące w postaci zmaterializowanej lub zdematerializowanej.Karl Polanyi (ur. 25 października 1886, zm. 23 kwietnia 1964) - intelektualista węgierski. Znany głównie jako autor Wielkiej Transformacji.

    Model rynku jako komunikatywnej publiczności rynkowej[]

    Przedstawicielem koncepcji tego modelu rynku jest Eugen Buβ. Według niego relacje między producentami a nabywcami są regulowane przez mechanizm regulacji społecznej. Przedsiębiorstwa na rynku, powinny dbać zarówno o wymiar ekonomiczny konkurencji, jak i powinny budować kanały informacyjne z klientami i kontrahentami. Buβ uważa, iż publiczność rynkowa jest konkretnym rzeczywistym bytem, jak również jest abstrakcyjną publicznością ze swoim cechami. System zachowań rynkowych, system norm rynkowych i system kontroli, stanowią główne składniki modelu komunikatywnej publiczności.

    Rynek walutowy – rynek, na którym handluje się walutami (ew. dewizami). Na rynku tym tworzy się kurs walutowy (kurs wymiany), który odzwierciedla stosunek ceny między dwoma walutami.Wartość w rozumieniu ekonomii nie jest pojęciem jednoznacznym. Na przykład: w wycenie nieruchomości używane jest często jako pojęcie w powiązaniu z jakimś przymiotnikiem, np. wartość rynkowa, odtworzeniowa, aktualna, bieżąca, rzeczywista itp. Zdefiniowana wartość traktowana jest jako podstawa wyceny mienia.

    Dychotomiczny model rynku[]

    Ten model rynkowy pozwala wyznaczyć dwa typy porządków rynkowych, mają one bowiem swoje podstawy w ekonomicznych i społecznych zasadach systemowych. Są nimi rynek i plan, które w praktyce są systemami wzajemnie się przenikającymi, chodź by w społecznej gospodarce rynkowej. Ralf Dahrendorf podjął się wytłumaczenia relacji między rynkiem a planem. Jego zdaniem, ideą wyjaśnienia rynku jest racjonalność. Przejawia ona zarówno postać racjonalności rynku, jak i racjonalności planu.

    Czarny rynek – określenie obrotu nielegalnymi towarami i usługami. Nie należy go mylić z szarą strefą, która obejmuje nielegalny obrót legalnymi towarami i usługami. Czarny rynek polega m.in. na odpłatnym:Umowa, kontrakt (łac. contractus) – w prawie cywilnym zgodne porozumienie dwóch lub więcej stron ustalające ich wzajemne prawa lub obowiązki. Według bardziej szczegółowej definicji umowa to stan faktyczny polegający na złożeniu dwóch lub więcej zgodnych oświadczeń woli (konsens) zmierzających do powstania, uchylenia lub zmiany uprawnień i obowiązków podmiotów składających te oświadczenia woli. Umowy są zawsze co najmniej dwustronnymi czynnościami prawnymi.

    Model rynku w ujęciu systemowym[]

    Głównym przedstawicielem perspektywy systemowej jest Talcott Parsons, który określa rolę rynku jako znaczącego substytutu społecznego, mającego wpływ na funkcjonowanie społeczeństwa współczesnego. Według niego system społeczny to zbiór jednostek związanych siecią dostatecznie długotrwałych interakcji, które zaspokajają ich potrzeby, jak i mają charakter uporządkowany. Przyczyniają się do postrzegania rynku jako system równoważnie współdziałający z innymi elementami strukturalnymi społeczeństwa. Poprzez dokonanie analizy możemy zauważyć związek pomiędzy rynkiem a środowiskiem zewnętrznym. Rynek możemy ująć jako wewnętrzne środowisko systemu społecznego.

    Producent – osoba lub przedsiębiorstwo produkujące towary w celu ich sprzedaży na rynku. Celem producenta jest zwykle maksymalizacja udziału jego produktów w rynku, a co za tym idzie maksymalizacja zysków.Pieniądz – towar uznany w wyniku ogólnej zgody jako środek wymiany gospodarczej, w którym są wyrażone ceny i wartości wszystkich innych towarów. Jako waluty, krąży anonimowo od osoby do osoby i pomiędzy krajami, ułatwiając wymianę handlową. Innymi słowy jest to materialny lub niematerialny środek, który można wymienić na towar lub usługę. Prawnie określony środek płatniczy, który może wyrażać, przechowywać i przekazywać wartość ściśle związaną z realnym produktem społecznym.

    Model rynku kooperatywnego i rynku niekooperatywnego[]

    Przedstawicielem koncepcji modelu rynku opartego na procesach kooperacji i niekooperacji jest Karl Dieter Opp. Według niego społeczno-strukturalne realistyczne zmienne rynkowe, jako główne wyróżniki kooperacji rynkowej, powinny zaistnieć jako podstawa analizy. Uczestnicy rynkowi powiązani są ze sobą za pomocą procesów kooperacji. Fundamentem modelu rynku kooperatywnego jest założenia, iż transakcje rynkowe podejmą postać dylematu wyboru więźnia, który jako wymiana towarów można objaśnić na przykładzie dokonywania transakcji rynkowych. Zachowanie kooperatywne ma miejsce gdy, uczestnicy w wyniku transakcji rynkowej odnoszą obopólną korzyść. Jest to najkorzystniejsza wymiana dóbr i usług dla uczestników. Natomiast zachowanie niekooperatywne ma miejsce podczas transakcji rynkowej, gdzie tylko jedna strona odnosi korzyści. Bohater wymiany dokonuję zapłaty za dane dobro, bądź usługę. Jednak druga strona nie wywiązuję się z umowy i nie wydaje jej tego dobra, bądź nie wykonuję usługi. Opp przy tworzeniu mikromodelu kooperacji rynkowej i niekooperacji na rynku skorzystał z teorii dylematu więźnia. Mikromodel rynku przedstawia indywidualne uwarunkowania podejmowania decyzji w transakcjach rynkowych. Największe zyski podczas długiego okresu, przynosi długo trwająca kooperacja. Działania niekooperatywne, zostają szybko zauważane i przynoszą negatywne skutki. Opp stworzył również model makrorynku. Wyróżnił on w nim dwa wskaźniki konkurujące ze sobą wartościami, czyli: atomistyczną strukturę rynku-określającą sytuację, w której zmiana podaży i popytu na dane dobra nie wpływa na jego cenę, oraz rynkową przejrzystość- dzięki której uczestnik jest informowany o cenie danego produktu. Obydwa wskaźniki nie występują w tym samym czasie. Odnosi się to do dużych rynków, na których im więcej zatomizowanych grup, tym przejrzystość rynkowa jest bardziej ograniczona.

    Rynek producenta (sprzedawcy) – sytuacja rynkowa, w której producenci, ze względu na nadwyżkę popytu na określone dobro (popyt jest większy od podaży, istnieje względnie trwały niedobór rynkowy), zajmują silniejszą pozycję w stosunku do nabywców. Ze względu na istniejące braki rynkowe, producenci nie są zmuszeni do zabiegania o klientów, ponieważ praktycznie wszystko, co wytworzą, zostanie przez nabywców wykupione. Nie zachodzi konkurencja pomiędzy producentami, a wszelkie warunki rynkowe są dyktowane przez producentów. Rynek producenta jest przeciwieństwem rynku konsumenta.Bon towarowy − dokument uprawniający jego posiadacza do nabycia towarów w oznaczonym terminie, w określonym przedsiębiorstwie. Bony towarowe najczęściej kupowane są z okazji świąt, czy jubileuszy przez zakłady pracy i wydawane pracownikom. Bony towarowe powinny zawierać informację o terminie ważności.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Państwo – organizacja posiadająca monopol na stanowienie i wykonywanie prawa na określonym terytorium. Posiada zdolność do nawiązywania i utrzymywania stosunków dyplomatycznych z innymi państwami. Państwo jest często mylone z narodem i krajem.
    Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.
    Marketing – handel aktywny, wychodzący naprzeciw potrzebom klienta, próbujący odgadnąć skryte potrzeby klienta, usiłujący te potrzeby uświadamiać oraz pobudzać, a nawet kreować i zaspokajać je. Pojęcie marketingu zdefiniowano po raz pierwszy w 1941 roku i opisano je jako „prowadzenie działalności gospodarczej, odnoszącej się do przepływu towarów i usług od producenta do konsumenta lub użytkownika”.
    Rynek towarowy – rynek, na którym handluje się towarami takimi jak: metale szlachetne (złoto, srebro, platyna, pallad), ropa naftowa, gaz ziemny, kukurydza, kawa, soja, ryż, cukier, pszenica.
    Rynek pracy – rodzaj rynku ekonomicznego, na którym z jednej strony znajdują się poszukujący pracy i ich oferty, a z drugiej strony przedsiębiorcy tworzący miejsca pracy i poszukujący siły roboczej.
    Hipoteza rynku efektywnego (ang. efficient market hypothesis) to teza rozważana w finansach, zgodnie z którą w każdej chwili ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie informacje dostępne na ich temat.
    Talcott Parsons (ur. 13 grudnia 1902 w Colorado Springs, zm. 8 maja 1979 w Monachium) - amerykański socjolog, uważany za jednego z najwybitniejszych teoretyków socjologicznych. Jest twórcą funkcjonalno-strukturalistycznej teorii systemów społecznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.068 sek.