• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rygweda



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego) – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.Święte księgi – pisma uznawane za źródła prawd religijnych przez pewne religie. Są zwykle napisane przez proroków danej religii lub ich uczniów. Często są uważane za podyktowane przez wyższe istoty.
    Budowa[ | edytuj kod]

    Składa się z 1028 hymnów (sukta – dosłownie: ‛dobrze powiedziane’), zgromadzonych w 10 kręgach (mandala). Średnio hymn ma około 10 strof, najdłuższy ma ich 58, najkrótszy tylko jedną. Tylko pierwsza i ostatnia mandala zawierają taką samą liczbę hymnów.

    Najstarsza część to mandale od drugiej do siódmej – tzw. mandale rodzinne (ponieważ tradycja przypisuje je określonym rodom wieszczów). We wszystkich tych mandalach hymny ułożone są w tym samym porządku: pierwsze są skierowane do Agniego, następne do Indry, a kolejne do pozostałych bóstw wedyjskich. Hymny są ułożone według liczby strof i według długości metrum (od najdłuższego).

    UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Indra (sanskr. इन्द्र lub इंद) – w mitologii indyjskiej jeden z najważniejszych z bogów panteonu wedyjskiego, najczęściej wymieniane w Rygwedzie bóstwo, król bogów.

    Następnie powstała druga część (od 51. hymnu) mandali pierwszej, która zawiera 9 krótkich zbiorów różnych autorów, potem pierwszą część pierwszej mandali oraz mandala ósma – obie są bardzo zbieżne w treści. Następnie dodano mandalę dziewiątą – bardzo jednorodną pod względem treści – wszystkie hymny skierowane są do Somy. Na końcu włączono mandalę dziesiątą, która różni się od wcześniejszych treścią i formą – wiele jej hymnów napisano w formie dialogów, a w treści uwidaczniają się zmiany w panteonie (pojawiają się nowe bóstwa), pojawiają się spekulacje filozoficzne dotyczące natury i powstania wszechświata, opisy innych rytuałów niż ofiara wedyjska. Do mandali ósmej dodano później osobno numerowane hymny (valakhilja).

    Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) – najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII-III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach współczesnych.Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego - wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego -najstarszej uczelni w Polsce. Wydaje ponad 200 tytułów rocznie. Wydawnictwo specjalizuje się w podręcznikach akademickich (również medycznych). Równie istotne są wydawnictwa seryjne i monografie naukowe. Do najważniejszych serii należą: antropologiczna Cultura, poświęcona kulturom Wschodu Ex Oriente, historyczna Historiai, serie Psychiatria i Psychologia oraz najnowsze: Media, Politika, Mysterion. Profil Wydawnictwa wykracza znacznie poza ramy oficyn uniwersyteckich - wydawnictwo publikuje także książki popularnonaukowe i popularyzatorskie. Wydaje także publikacje niskonakładowe (które ukazują się zasadniczo w oparciu o dotacje).

    Rygweda zachowała się w dwóch postaciach:

  • sanhitapatha – normalny tekst
  • padapatha – tekst nieuwzględniający zmian sandhi oraz zawierający analizę złożeń; tekst ten powstał dla celów dydaktycznych i praktycznych (ułatwia zapamiętanie hymnów)
  • Hymny Rygwedy są metryczne, ale bez rymów. Najczęstsze rodzaje metrum to: trisztubh, gajatri, dźagati oraz anusztubh, zwany też śloką. Te same miary występują w Aweście (zobacz: zaratusztrianizm).

    Pamięć Świata (ang. Memory of the World International Register) – międzynarodowy projekt sygnowany przez UNESCO, którego celem jest zgromadzenie najbardziej wartościowych dokumentów (rękopisów, książek, nagrań, filmów, itp.), które obrazują historię świata. Pierwsze obiekty zostały wpisane na listę w 1997, lista uzupełniana jest na specjalnych sesjach co 2 lata.Monizm (gr. mónos jedyny) – filozoficzny pogląd według wąskiej definicji uznający naturę wszelkiego bytu za jednorodną: materialną (materializm, monizm materialistyczny), duchową (spirytualizm, monizm spirytualistyczny) lub materialno-duchową (np. panteizm, choć nie tylko). Taki monizm jest poglądem przeciwstawnym do dualizmu i pluralizmu.

    Treść[ | edytuj kod]

    Rygweda jest przede wszystkim księgą kapłańską. W znacznej mierze służyła celom liturgicznym i obrzędowym. Wedle tradycji jej teksty miał w trakcie ofiary wedyjskiej recytować hotar – kapłan zapraszający bogów do udziału w obrządku. Hymny jako utwory religijne i poetyckie niewiele mówią o wydarzeniach swojej epoki, ale odsłaniają obraz ówczesnej kultury, wierzeń, systemu etycznego oraz pozwalają odtworzyć zasięg ekspansji Ariów na terenie Indii.

    Sandhi – zasady fonologiczne, które dotyczą zmian na przełomie morfemów lub słów. Zwykle służą ułatwieniu wymowy. Można podzielić je na wewnętrzne (zachodzące wewnątrz wyrazu) i zewnętrzne (zachodzące na przełomie wyrazów). Termin pochodzi pierwotnie z gramatyki sanskryckiej (saṃdhi - "łączenie").Agni (dewanagari अग्नि , trl. agni , ogień ) – w religii wedyjskiej bóg ognia (często identyfikowany z samym ogniem, wiązany także z „ogniem niebiańskim” – słońcem, błyskawicą), jedno z najważniejszych bóstw panteonu wedyjskiego.

    Większość tekstów Rygwedy to hymny do bóstw, które zawierają zaproszenie do wzięcia udziału w ofierze, głoszą chwałę bogów, wymieniają ich imiona i epitety, funkcje i atrybuty oraz zawierają prośby do bóstw. Wiele z nich wspomina ważne legendy oraz mity (ale nie przytacza ich w całości), np. opowieść o zabiciu przez Indrę demona Wrytry. Różne elementy świata natury są w Rygwedzie deifikowane (np. jutrzenka w osobie bogini Uszas, ogień w postaci boga Agniego itd.).

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Ariowie (albo Indo-Irańczycy) – odłam ludów indoeuropejskich, który w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwał Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Iranu i Indii.

    Jedna z najsłynniejszych izolowanych strof Rygwedy to gajatri, najświętsza i najważniejsza mantra wedyjska, modlitwa skierowana do Sawitara, bóstwa łączonego ze słońcem (mandala 3, hymn 69, strofa 10). Jest nieodzownym elementem codziennego rytuału porannego ortodoksyjnych hindusów. .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Tat saviturvarenjam
    Bhargo devasja dhīmahi
    Dhijo jo nah praćodajāt

    Wrytra (वृत्र , trl. vṛtra) – istota o formie gigantycznego węża lub smoka. Jeden z asurów, prawdopodobnie najsilniejszy z nich.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    To Sawitara najwspanialsze
    Obyśmy światło osiągnęli
    Niech nasze myśli w górę wzniesie!

    W mandali dziesiątej pojawiają się zaczątki spekulacji filozoficznych, które kontynuowane są w brahmanach i upaniszadach. Szczególnie znany jest hymn 129 – Nasadija (od pierwszych słów hymnu: „nāsadāsīn no sadāsīt tadānīm” – niebyt nie istniał; por. Parmenides). Odzwierciedla on kwintesencję monizmu w myśli indyjskiej.

    Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; język uporządkowany, w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o nieuporządkowanej gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (według spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 – 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Dżomhuri-je Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Jumhūriyat, trb. Dy Afghanestan Eslami Dżumhurijat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.

    NIEBYT nie istniał wtedy, ani byt nie istniał,
    Nie było też przestworza i nieba u góry,
    Co było w ruchu, w czyjej opiece?
    Czym wody były, odchłanne, głębokie?

    Była ciemność, ciemnością od początku okryte
    Wszystko było jednym bez cech oceanem,
    Zarodek bytu w pustkowiu zawarty
    Stał się tym jednym mocą swego żaru.

    Śmierć nie istniała wówczas, ani nieśmiertelność,
    Pomiędzy dniem a nocą nie było rozłamu,
    Przez własną moc to jedno bez tchu oddychało
    I nic innego nigdzie poza nim nie było.

    Sanskryt wedyjski – wymarły język z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich. Jest to najstarsza postać języka staroindyjskiego – sanskrytu, używana w okresie od XV do V wieku p.n.e. Z niego wywodzi się sanskryt klasyczny. Nazwa pochodzi od Wed, zbioru tekstów indyjskich, której najstarsza część, Rygweda (1500-1200 r. p.n.e.), została spisana właśnie w tym języku. Tym samym są to jedne z najstarszych zapisów języków indoeuropejskich.Zaratusztrianizm (Zoroastryzm, awest. Daēnā Vañuhi; pers. آيين زرتشتی Âjin-e Zaratoszt-i) – jedna z najstarszych, wciąż istniejąca religia monoteistyczna założona przez Zaratusztrę (jego życie różni badacze umieszczają gdzieś pomiędzy XIII a połową VI wieku p.n.e., przy czym większość przyjmuje, że żył on ok. 1000 r. p.n.e.), w północno-wschodnim Iranie. Religia ta wywodzi się z pierwotnych wierzeń ludów indoeuropejskich, żyjących na terenach obecnego północnego Iranu. Muzułmanie nazywają jej wyznawców czcicielami ognia. Świętą księgą zaratusztrian jest Awesta, której najważniejszą część tworzą Gaty, zgodnie z wierzeniami napisane przez samego Zaratusztrę (zobacz: język awestyjski).

    Lecz oto żądza powstała z początku,
    Stając się myśli najpierwszym wysiewem,
    Związek bytu z niebytem wysiłkiem rozumu
    Znaleźli wieszczowie, w swym sercu szukając.

    Na wskroś przenika promień ich poznania -
    Czy była ona w górze, czy był też w dole?
    Byli dawcy zarodków, były sił potęgi,
    Różnorodność w dole, u góry dążenie.

    Ale kto wie to wszystko, kto mógłby powiedzieć,
    Skąd się zrodziła skąd jest ta wysnowa,
    Bogowie się zjawili, gdy świat się wyłonił,
    A więc kto może wiedzieć, skąd wszystko powstało?

    Parmenides z Elei (gr. Παρμενίδης ὁ Ἐλεάτης Parmenides ho Eleates, ur. ok. 540 p.n.e., zm. ok. 470 p.n.e.) – grecki filozof, wedle tradycji – słuchacz Ksenofanesa, twórca szkoły elejskiej w Elei.Pendżab (Pandźab, Pięciorzecze) – kraina historyczna w południowej Azji, rozciągająca się wzdłuż granicy indyjsko-pakistańskiej.

    I jak się zrodziła ta wysnowa bytów,
    Czy kto ją zdziałał, czy też nikt nie zdziałał -
    Ten, co na ziemię patrzy z najwyższego nieba,
    Ten może wie o tym a może też nie wie?

    Hymn 129 – Początek rzeczy,

    Nie było w owym czasie ani nieistnienia, ani istnienia;
    Nie było też przestrzeni i nieba u góry.
    Co miało się ku życiu? Gdzie? W czyjej opiece?
    Czym wody były otchłanne i głębokie?

    Nie było w owym czasie ani śmierci, ani nieśmiertelności.
    Nie było znaku odróżniającego noc od dnia.
    TO JEDNO oddychało, bezwietrznie, samo z siebie.
    I nic innego nigdzie poza nim nie było.

    Seria książkowa Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego poświęcona historii, kulturze, religiom i zwyczajom państw Orientu. W serii ukazują się zarówno opracowania, jak i teksty źródłowe należące do kanonu tradycji Wschodu.Sawitar (Pobudzacz, Słońce ) – wedyjski bóg solarny, jeden z Aditjów, w Rygwedzie przedstawiany jako postać ze złota.

    Na początku ciemność kryła się w ciemności;
    Bez znaku odróżniającego wszystko to było wodą.
    Zarodek bytu w pustkowiu zawarty
    Stał się TYM JEDNYM mocą swego żaru.

    Na początku na to jedno przyszło pożądanie;
    Było ono pierwszym nasieniem umysłu.
    Wieszczowie, szukając z mądrością w swych sercach,
    Znaleźli w nieistnieniu wiązanie istnienia.

    Ich nić została wszerz rozciągnięta.
    Czy było poniżej? Czy było powyżej?
    Byli umieszczający nasienie – były sił potęgi.
    Było popędzające poniżej, u góry – dążenie.

    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.Brahmany ( dewanagari ब्राह्मण , trl. brāhmana ) – obszerne komentarze prozą do Wed, przynależące do literatury śruti. Zawierają egzegezę rytuałów śrauta (ofiary wedyjskiej) oraz tekstów sanhit niezbędnych do wykonania tego rytuału. Każda brahmana odnosi się do określonej sanhity (wedy) w konkretnej redakcji.

    Ale kto wie to wszystko? Kto mógłby powiedzieć,
    Skąd to się zrodziło? Skąd jest to stwarzanie?
    Bogowie przyszli później razem ze stworzeniem tego świata.
    A więc kto może wiedzieć, skąd wszystko powstało?

    Skąd to stwarzanie świata wyniknęło?
    Być może samo się uformowało lub być może nie.
    Tylko on jeden na wysokościach, który spogląda na nie z góry,
    Tylko on wie – lub być może nie wie.

    fragment tekstu księgi X, hymn 129.,


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.