• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rusa II

    Przeczytaj także...
    Mojżesz z Chorenu (orm: Մովսէս Խորենացի, Mowses Chorenaci; ok. 410 - ok. 490), mnich i uczony ormiański, autor monumentalnej "Historii Armenii" - pierwszej obszernej kroniki Armenii opisującej pochodzenie Ormian i powstanie państwa.Niniwa (akad. Ninua) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu; jedna ze stolic Asyrii. Obecnie stanowisko archeologiczne Ninawa w Iraku, na północny wschód od Mosulu.
    Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

    Rusa II – król Urartu w latach 685–639 p.n.e., syn Argisztiego II.

    Panowanie Rusy II przypadło na okres upadku państwa. Klęski jego poprzedników i zburzenie Musasira osłabiło Urartu. Ojciec Rusy II na skutek przegranych wojen zmuszony był do odstąpienia Asyrii części terytoriów Urartu i prawdopodobnie płacenia daniny. Oprócz zagrożenia ze strony Asyrii od południa, północno-wschodnie granice państwa były narażone na najazdy Scytów i Kimerów.

    Wan (tur. Van Gölü; arm.: Վանա լիճ; kurd.: Gola Wanê) – bezodpływowe, słone jezioro leżące na Wyżynie Armeńskiej, największe i najgłębsze w Turcji. Jezioro jest największym na świecie jeziorem sodowym, silnie zasadowym (pH 9,8). Soda i inne sole pozyskiwane są przez odparowanie wody. W wodach jeziora żyje 1 gatunek ryb - endemiczny Chalcalburnus tarichi z rodziny karpiowatych odbywający wędrówki na tarło do słodkowodnych dopływów jeziora. Z powodu przełowienia gatunek jest zagrożony wyginięciem. Na dnie jeziora odkryto największe znane stromatolity - wapienne kolumny o wysokości 40 m utworzone przez sinice.Rusahinili (orm. Ռուսախինլի) – stolica starożytnego państwa Urartu w końcowym okresie jego istnienia. Miasto znajdowało się na skale Toprakkale na wschód od współczesnego tureckiego miasta Wan. Rusahinili zostało zbudowane za czasów panowania Rusy I, po tym, jak w 735 roku p.n.e. król asyryjski Tiglat-Pileser III zadał klęskę jego ojcu – Sarduriemu II. Na skutek najazdu Asyryjczyków na Urartu poprzednia stolica, Tuszpa, została zburzona. Nowa stolica, Rusahinili, otrzymała nazwę na cześć jej założyciela – Rusy I.

    Około 681 roku p.n.e. w asyryjskiej Medi wybuchły walki przeciwko władzy w Niniwie. Król asyryjski, Sennacheryb, został zabity, a jego zabójcy uciekli do urartyjskiej prowincji Szuprii. Wzmianki o tych wydarzeniach zachowały się na tabliczkach glinianych w archiwach asyryjskich, w Biblii – w Drugiej Księdze Królewskiej i Księdze Izajasza. Wspominał o tym również Mojżesz Choreński:

    Kimmerowie (Kimerowie, Kimmeriowie, Kimmeryjczycy) to koczowniczy lud pochodzący najprawdopodobniej z terenów Krymu (stolica w Opuk) i przyległych do Krymu części dzisiejszej Ukrainy, który w drugiej połowie VIII w. p.n.e. przekroczył Kaukaz, wkraczając na Bliski Wschód.Sennacheryb, właśc. Sin-ahhe-eriba (sum. 30.šeš.su; akad. Sîn-ahhē-erība; biblijny Sancherib, Sancheryb, Sennacheryb) – władca Asyrii z dynastii Sargonidów, syn Sargona II; panował w latach 704-681 p.n.e..

    Opisane wydarzenia odwróciły uwagę Asyrii od Urartu i Rusa II otrzymał możliwość przywrócenia państwu byłej potęgi. Jednym z pierwszych kroków Rusy II było odrodzenie kultu Chaldiego poprzez zbudowanie nowego ośrodka kultu na północnym brzegu Wanu. Ponadto Rusa II wzniósł miasta Bastam, Ajanis, Tejszebaini oraz Rusahinili, dokąd przeniósł swoją stolicę. Większość z jego budowli nosiły sakralny charakter. Tejszebaini natomiast było zbudowane w celu obrony przed najazdami Kimerów. Oprócz prac budowlanych Rusa II przedsięwziął kilka udanych wypraw wojennych na zachód, sprowadzająć jeńców, których wykorzystano następnie do umocnienia i budowy nowych twierdz oraz wzniesienia monumentów.

    Media – starożytne państwo na terenach zachodniej części obecnego Iranu, utworzone przez indo-irańskie plemiona Medów.Druga Księga Królewska [2 Krl], Druga Księga Królów, w Septuagincie Czwarta Księga Królewska jest kontynuacją sprawozdania z Księgi 1 Królów, opisuje dalszy ciąg burzliwych dziejów królestwa Izraela i Judy, opisuje panowanie 29 monarchów - 12 władców północnego królestwa Izraela oraz 17 panujących w południowym królestwie Judy. Ukazuje też działalność proroków Eliasza, Elizeusza, i Izajasza. Przedstawia choć nie zawsze w porządku chronologicznym, wydarzenia poprzedzające zniszczenie Samarii i Jerozolimy.

    Przypisy

    1. Мовсес Хоренаци, История Армении, Айастан–Ереван 1990. ISBN 5-540-01084-1.
    2. Г.А. Меликишвили, Урартские клинообразные надписи, Москва 1960.
    3. Н.В. Арутюнян, Новые урартские надписи, Ереван 1966.

    Bibliografia[]

  • Zimansky P.E., Ecology and Empire. The Structure of the Urartian State, Chicago 1985. ISBN 0-918986-41-9.
  • Арутюнян Н.В., Биайнили – Урарту. Военно-политическая история и вопросы топонимики, Санкт-Петербург 2006. ISBN 5-8465-0133-8.
  • Меликишвили Г.А., Урартские клинообразные надписи, Москва 1960.
  • Пиотровский Б.Б., Ванское царство (Урарту), Москва 1959.
  • Urartu, Ararat, Biajnili, Królestwo Wan (urart. – bi-a-i-na; orm. – Ուրարտու; tur. – Urartular; pers. – اورارتو) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, na obszarze Wyżyny Armeńskiej (obecnie terytorium byłego Urartu znajduje się w granicach Armenii, Turcji i Iranu). Najwcześniejsze wzmianki o Urartu jako związku plemion pochodzą z XIII wieku p.n.e.; jako samodzielne państwo wymienione zostało w źródłach pisanych z VIII wieku p.n.e. Upadek królestwa nastąpił w VI wieku p.n.e., przedtem Urartu zajmowało silną pozycję wśród państw Bliskiego Wschodu.Scytowie – koczownicze ludy irańskie wywodzące się z obszarów pomiędzy Ałtajem a dolną Wołgą tj. z obszaru kultury andronowskiej, zamieszkujące od schyłku VIII lub od VII wieku p.n.e. północne okolice Morza Czarnego. Byli spokrewnieni z Sakami i Sarmatami.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Chaldi (urart. ḫal-di) – bóg urartyjski stojący na czele panteonu; małżonek bogini Arubaini. Jego imię oznaczało prawdopodobnie "niebieski". Głównym ośrodkiem kultu Chaldiego było miasto Musasir, po którego zburzeniu w 714 roku p.n.e. bóstwo stopniowo utraciło swoje znaczenie.
    Musasir, Ardini, Muzazir (urart. – ar-di-ni) – starożytne miasto-państwo, położone w górnym biegu rzeki Duży Zab, na południowy wschód od jeziora Wan. Z Musasiru prawdopodobnie rozpoczęły swoją migrację plemiona urartyjskie, które na przełomie II–I tysiącleci p.n.e., poruszając się na północ, założyły na Wyżynie Armeńskiej państwo Urartu. Musasir był ważnym centrum religijnym Urartu – ośrodkiem kultu naczelnego bóstwa panteonu urartyjskiego – Chaldiego. Przez długi okres nie zdołano ustalić dokładnej lokalizacji miasta, ale obecnie istnieje konsensus opiniotwórczy, że Musasir znajdował się w pobliżu irańskiej osady Mudjesir – 18 km na północ od Rewanduza.
    Argiszti II – król Urartu w latach 714-685 p.n.e., syn Rusy I. Objął tron Urartu po tym, jak jego ojciec, na skutek klęski w wojnie z Asyrią popełnił samobójstwo.

    Reklama