• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ruch samoumocnienia



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Xuzhou (chin.: 徐州; pinyin: Xúzhōu) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Jiangsu, nad Fei Huang. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 336 626. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 8 775 334 mieszkańców. Ośrodek handlu, szkolnictwa wyższego, hutnictwa żelaza oraz przemysłu maszynowego, chemicznego, materiałów budowlanych, włókienniczego, odzieżowego i spożywczego. Miasto posiada własny port lotniczy.Powstanie tajpingów (1851-1864) – powstanie ludowe w Chinach. W powstaniu tajpingów zginęło co najmniej 20 mln ludzi.

    Ruch samoumocnienia (chiń. upr. 自强运动; pinyin Zìqiáng Yùndòng) – ruch polityczny, społeczny i ekonomiczny w Chinach za czasów dynastii Qing, mający na celu wzmocnienie państwa po wojnach opiumowych i powstaniach ludowych, poprzez import zachodnich technologii, przy równoczesnym zachowaniu tradycyjnej struktury społeczno-politycznej.

    Powstanie bokserów – zbrojne wystąpienie ludowe w północno-wschodnich Chinach w latach 1899-1901, skierowane przeciwko cudzoziemcom i dynastii Qing. Inspiratorem powstania było tajne stowarzyszenie Yihequan (tzw. bokserzy, stąd nazwa).Zuo Zongtang (ur. 15 października 1812 w Wenjialong, prow. Hunan, zm. 5 września 1885 w Fuzhou, prow. Fujian) – chiński polityk i wojskowy, jedna z najważniejszych osobistości schyłkowego okresu Qing; przyczynił się do stłumienia powstań: tajpingów, Nian, muzułmanów w Shaanxi i Gansu, likwidacji państwa Jakuba Bega i rozstrzygnięcia sporu o kotlinę Ili.

    Geneza[ | edytuj kod]

    W pierwszej połowie XIX w. rządząca dynastia Qing zaczęła słabnąć. Ostatni wielki cesarz, Qianlong zmarł pozostawiając pełny skarbiec, ale stłumienie powstania Białego Lotosu i korupcja urzędników (zwł. Heshena) doprowadziły do kłopotów finansowych państwa. Kolejni cesarze, Jiaqing, Daoguang i Xianfeng byli władcami mniejszego kalibru, którzy nie potrafili poradzić sobie z wyzwaniami, jakimi był skostniały i coraz bardziej skorumpowany system urzędniczy, zwiększająca się liczba ludności przy zmniejszającej się bazie podatkowej i wreszcie – zagrożenia zewnętrzne ze strony mocarstw kolonialnych.

    II wojna opiumowa – zbrojna interwencja kolonialna Wielkiej Brytanii i Francji w Chinach rządzonych przez dynastię Qing. Trwała cztery lata w dwóch etapach, czasami traktowanych jako dwie odrębne wojny: 1856-1858 i 1859-1860.Yung Wing (ur. 17 listopada 1828, zm. 21 kwietnia 1912) – chiński działacz społeczny, pierwszy Chińczyk wykształcony w Stanach Zjednoczonych i naturalizowany Amerykanin, pierwszy chiński ambasador w USA, a także jeden z pierwszych zwolenników reformy i modernizacji państwa Qingów.

    Powstanie, którego przez lata nie udawało się stłumić, podawał jako przykład słabości Chin qingowskich Hong Liangji; wskazywał też na korupcję, rozwarstwienie społeczne, nadmierny wzrost demograficzny jako zagrożenia dla państwa. Skazany na śmierć za krytykę skorumpowanego Heshena, został ułaskawiony przez następnego cesarza, a jego prace były pionierskie dla wielu uczestników późniejszego ruchu samoumocnienia.

    Egzaminy urzędnicze (chin. upr. 科举; chin. trad. 科舉; pinyin kējǔ) – tradycyjny system państwowych egzaminów urzędniczych w cesarskich Chinach. Wprowadzony w 596 roku, przetrwał niemal do końca cesarstwa.Yiheyuan (Pałac Letni) (chin. trad. 頤和園, chin. upr. 颐和园, pinyin Yíhéyuán) – kompleks parkowo-pałacowy stanowiący miejsce letniego odpoczynku cesarzy chińskich z dynastii Qing, położony w Pekinie. Centralnym punktem Yiheyuanu jest Wzgórze Długowieczności (Wanshoushan, 60 m wysokości) oraz sztuczne jezioro Kunming, które zajmuje powierzchnię 2,2 km² (ok. 2/3 całego parku). Cały kompleks liczy 70 tys. m² zabudowanej przestrzeni z licznymi ogrodami, altankami, pawilonami, galeriami i klasycznymi rezydencjami (ponad 3 tys. obiektów). Nazwa Yiheyuan oznacza Ogród Pielęgnowania Harmonii.

    Od końca XVIII w. popyt na chińskie towary w Europie niezwykle wzrósł, a Chińczycy wymagali płacenia wyłącznie srebrem za herbatę i jedwabie. Kupcy europejscy zaczęli sprowadzać do Chin opium i import gwałtownie wzrósł w latach 1830. Spowodowało to odpływ pieniądza z kraju. Cesarz Daoguang wydał zakaz wwozu opium, a wykonany nakaz zniszczenia narkotyku doprowadził do wybuchu I wojny opiumowej (1839-1842), w której Chiny zostały zdecydowanie pokonane i musiały otworzyć kilka swoich portów na handel z krajami zachodnimi.

    Tianji (chin. 恬吉) – chińska kanonierka o napędzie bocznokołowym wodowana w 1868, pierwszy okręt o napędzie parowym zaprojektowany i zbudowany w Chinach.Wojna chińsko-japońska (1894-1895) (w Chinach nazywana wojną jiawu, upr: 甲午战争; trad. 甲午戰爭) – wojna podjęta przez Japonię w celu uzyskania koncesji terytorialnych i gospodarczych od Chin.

    Klęska w wojnie, dalszy odpływ pieniądza (na odszkodowania wojenne), konkurencja napływających towarów spowodowały głęboki kryzys w państwie. Słabość wewnętrzna spowodowała wybuch powstań, m.in. tajpingów (1851-1864) i Nian (1851-1868), które zagroziły istnieniu samej dynastii. Równocześnie dwa wielkie powstania muzułmanów, na południowym zachodzie i północnym zachodzie pozbawiły dynastię władzy na tych terenach przez kilkanaście lat. W międzyczasie, narastające konflikty z cudzoziemcami doprowadziły do II wojny opiumowej (1856-1858 i 1859-1860), ponownie przegranej przez Chiny.

    Danshui (chiń.: 淡水; pinyin: Dànshuǐ; pe̍h-ōe-jī: Tām-súi) – dzielnica miasta Nowe Tajpej na Tajwanie, u ujścia rzeki Danshui He do wód Cieśniny Tajwańskiej. W 2010 roku liczyła 143 481 mieszkańców.Pierwsza wojna opiumowa znana także jako I wojna chińsko-brytyjska (1839-1842) została rozegrana między Wielką Brytanią a chińską dynastią Qing.

    Od ostatecznej zapaści chwiejącą się dynastię uratowała grupa energicznych urzędników lokalnych, którzy zorganizowali lokalne oddziały samoobrony, przekształcili je w efektywne armie i za ich pomocą stłumili powstania. Cudzoziemcy ostatecznie zdecydowali, że ich interesy lepiej zabezpieczy istniejący reżim polityczny i wsparli Qingów w wojnie przeciw rebeliantom, dostarczając nowoczesnej broni i instruktorów do jej obsługi. Najważniejsi architekci ruchu samoumocnienia: Zeng Guofan, Zuo Zongtang, Zhang Zhidong i przede wszystkim Li Hongzhang byli dowódcami anty-tajpingowskich armii, którzy nawiązali w czasie wojny kontakty z cudzoziemcami i nauczyli się cenić ich wiedzę techniczną i wojskową.

    Zongli Yamen (dosł. Główny Urząd do spraw cudzoziemców) – jedna z centralnych instytucji w cesarskich Chinach, pełniąca funkcję ministerstwa spraw zagranicznych, utworzona na mocy edyktu cesarza Xianfenga z 20 stycznia 1861 roku.Charles George Gordon, Gordon Pasza (ur. 28 stycznia 1833 w Woolwich, Londyn, zm. 26 stycznia 1885 w Chartumie) – administrator i wojskowy brytyjski.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Tajwan, hist. Formoza (chiń. upr.: 台湾; chiń. trad.: 臺灣 lub 台灣; pinyin: Táiwān; pe̍h-ōe-jī: Tâi-oân) – wyspa na Oceanie Spokojnym, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest wyspą w większości wyżynną, obrzeża Tajwanu są nizinne.
    Meiji (jap. 明治時代, Meiji-jidai, „Epoka Światłych Rządów”) – okres w historii Japonii przypadający na lata panowania cesarza Mutsuhito, trwający od 8 września 1868 do 30 lipca 1912. Zapoczątkowane przez szereg wydarzeń określanych mianem restauracji Meiji (jap. 明治維新, Meiji Ishin). Były to czasy głębokich przemian społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych, jak również gruntownej modernizacji kraju na wzór zachodni.
    Herbata – napar przyrządzany z liści i pąków grupy roślin, nazywanych tą samą nazwą, należących do rodzaju kamelia (Camellia). Rośliny te są do siebie podobne, traktowane jako odrębne gatunki lub odmiany jednego gatunku – herbaty chińskiej (Camellia sinensis). Dawniej zaliczano je do rodzaju Thea, różnią się od innych kamelii zawartością substancji swoistych i kilkoma drobnymi cechami morfologicznymi. W Chinach opisuje się ją znakiem 茶, który jest jednak różnie czytany w zależności od dialektu: tê – dialekt hokkien (czego odmiany są często obecne w językach zachodniej Europy) oraz chá, w dialekcie kantońskim i mandaryńskim (z odmianami tej wymowy popularnymi na wschodzie – Indie, Iran, Turcja, Rosja, Czechy). Polska nazwa herbata to zbitka pochodząca od łac. herba thea (gdzie herba oznacza po prostu „ziele” podobnie jak yerba; wariant hierba; w hiszpańskim yerba mate). Rośliny uprawiane są w wielu krajach strefy zwrotnikowej, także poza Azją, dla pączków i liści, z których po uprzednim przygotowaniu (suszenie, czasami fermentacja) przyrządza się napar.
    Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.
    Powstanie Białego Lotosu – chłopskie powstanie w północno-zachodnich Chinach w latach 1796-1805, wywołane przez Stowarzyszenie Białego Lotosu, millenarystyczną sektę buddyjską; kończy okres świetności dynastii Qing.
    {{Władca infobox}} Nieznane pola: "nierozpoznane:zh:imię pośmiertne". Jiaqing (ur. 13 listopada 1760 w Pekinie, zm. 2 września 1820) – cesarz Chin z dynastii Qing.
    Zhang Zhidong (ur. 4 września 1837, zm. 5 października 1909) – chiński urzędnik (mandaryn) z czasów dynastii Qing, jeden z najważniejszych polityków okresu schyłku cesarstwa. W przeciwieństwie do wielu qingowskich arystokratów z pochodzenia był Chińczykiem, a nie Mandżurem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.049 sek.