• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ruch Nowej Kultury - Chiny

    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,Uniwersytet Pekiński – jedna z najstarszych i najlepszych uczelni w stolicy Chin, założona w 1898, znana również pod skrótową nazwą 北大 (Běidà). Uniwersytet Pekiński jest także jedną z najstarszych uczelni w całych Chinach.
    Chen Duxiu (ur. 8 października 1879 w Anqing, prow. Anhui, zm. 27 maja 1942 w Syczuanie) – chiński polityk i publicysta. Współzałożyciel i pierwszy przywódca Komunistycznej Partii Chin.

    Ruch Nowej Kultury – chiński masowy ruch kulturowy rozwijający się na przełomie drugiej i trzeciej dekady XX wieku, postulujący upowszechnienie języka mówionego w literaturze, obalenie konfucjańskiego porządku społecznego i modernizację Chin na wzór zachodni.

    Okładka pisma Xin Qingnian (wydawano je z francuskim podtytułem La Jeunesse - pol. "Młodzież")

    Rewolucja Xinhai z 1911 roku, która przyniosła obalenie dynastii Qing i proklamowanie republiki, spowodowała jednocześnie rozpad dawnego konfucjańskiego porządku społecznego. Do Chin zaczęły napływać nowe prądy intelektualne płynące z Zachodu. Młodzi intelektualiści, kształceni w większości na Zachodzie, głosili rewolucyjne postulaty, domagając się reformy kultury, literatury, nauki oraz zburzenia archaicznego modelu społeczeństwa. Kolebką Ruchu Nowej Kultury był Uniwersytet Pekiński, gdzie pod skrzydłami rektora Cai Yuanpeia rozwinęli działalność młodzi twórcy. Za przywódcę Ruchu uważany jest Hu Shi.

    Pismo chińskie (jap. kanji, kor.: hancha, wietn.: hán tự) – sylabowe pismo logograficzne (ideograficzno-fonetyczne) stworzone najwcześniej 8 tys. lat temu, a najpóźniej 4,5 tys. lat temu w Chinach, zaadaptowane do zapisu innych języków Azji Wschodniej, obecnie przede wszystkim japońskiego, a w mniejszym stopniu także koreańskiego.Klasyczny język chiński (chiń. trad.: 文言; pinyin: wényán) – język używany do początku XX wieku w piśmiennictwie chińskim, a także japońskim, wietnamskim i koreańskim. Od współczesnego języka różni się gramatyką i przewagą jednosylabowych słów (we współczesnym chińskim większość słów jest dwusylabowa, choć występują także słowa jednosylabowe, oraz trzy- a nawet czterosylabowe). W zakresie typologii klasyczny język chiński uchodzi za sztandarowy przykład języka izolującego.

    Głównym postulatem Ruchu Nowej Kultury było upowszechnienie języka mówionego (baihua). Do tej pory literatura była pisana w klasycznym języku chińskim, niezmiennym od czasów dynastii Han, którego przyswojenie zajmowało wiele lat. Był on pełen ezoterycznej terminologii, erudycyjnych aluzji, zaś używane do jego zapisu znaki pisma chińskiego mogły mieć nawet kilkadziesiąt różnych znaczeń, w zależności od kontekstu w jakim zostały użyte w zdaniu. Było to język różny pod względem słownictwa i gramatyki od tego, którym mówiono na co dzień, a nauczenie się go wymagało specjalnej edukacji.

    Dynastia Han (206 p.n.e.–220 n.e.) (chiń. upr.: 汉朝; chiń. trad.: 漢朝; pinyin: Hàn Cháo; Wade-Giles: Han Ch’ao; IPA: [xân tʂʰɑ̌ʊ̯]) była drugą dynastią cesarską Chin, po dynastii Qin (221–206 p.n.e.) i przed Epoką Trzech Królestw (220-280 n.e.).Ruch 4 Maja – chiński antyimperialistyczny i kulturalny studencki ruch polityczny, skierowany przeciwko postanowieniom traktatu wersalskiego.

    Członkowie Ruchu Nowej Kultury domagali się modernizacji Chin na wzór zachodni, unowocześnienia szkolnictwa i zerwania z pozostałościami ustroju feudalnego. Występowano także przeciwko tradycyjnym konfucjańskim więziom społecznym, głosząc pochwałę indywidualizmu. Naczelnym organem prasowym Ruchu było założone w 1915 roku przez Chen Duxiu pismo Xin Qingnian (新青年, Nowa Młodzież).

    Baihua (chiń. trad. 白話, chiń. upr. 白话, pinyin: báihuà) – chińskie określenie języka mówionego i wzorowanego na nim języka pisanego (白話文 báihuàwén), używane dawniej szczególnie w przeciwstawieniu do języka klasycznego, określanego jako wenyanwen. Termin baihua znaczy dosłownie "biała mowa", gdzie "biały" ma znaczenie "łatwy do zrozumienia". W baihua będącej protoplastą współczesnego literackiego języka chińskiego od czasów dynastii Ming była pisana literatura popularna, przede wszystkim powieści (w tradycji chińskiej fikcja literacka nie była zaliczana do literatury wysokiej). Jednocześnie aż do początku XX wieku wszelkie pisma urzędowe i tradycyjnie poważane gatunki literackie tworzone były w języku klasycznym.Konfucjanizm (儒學, rúxué, lub 儒家, rújiā) – system filozoficzno-religijny zapoczątkowany w Chinach przez Konfucjusza (Kong Fuzi, Kongzi) w V wieku p.n.e., a następnie rozwinięty m.in. przez Mencjusza (konfucjanizm idealistyczny) i Xunzi (konfucjanizm realistyczny) w III wieku p.n.e. Konfucjanizm głosi, że zbudowanie idealnego społeczeństwa i osiągnięcie pokoju na świecie jest możliwe pod warunkiem przestrzegania obowiązków wynikających z hierarchii społecznej oraz zachowywania tradycji, czystości, ładu i porządku.

    Do czołowych twórców Ruchu Nowej Kultury należeli: Yan Fu, Liang Qichao, Lu Xun, Li Dazhao, Chen Duxiu, Fu Sinian i Zhou Zuoren.

    Ruch Nowej Kultury przyczynił się do aktywizacji politycznej społeczeństwa chińskiego; w jego mobilizacji i uświadamianiu dużą rolę odegrała tworzona masowo literatura w języku baihua. Po podpisaniu traktatu wersalskiego członkowie Ruchu Nowej Kultury wzięli udział w masowych protestach znanych jako Ruch 4 Maja.

    Liang Qichao (grzecznościowo Zhuoru 卓如; pseudonimy: Rengong 任公, Yinbingshi 饮冰室; ur. 23 lutego 1873, zm. 19 stycznia 1929) – chiński pisarz, krytyk literacki, polityk i reformator. Twórca nowoczesnej chińskiej prasy. Najwybitniejszy uczeń Kang Youweia.Traktat wersalski – główny układ pokojowy kończący I wojnę światową, podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Niemcy, mocarstwa Ententy, państwa sprzymierzone i stowarzyszone. Został ratyfikowany 10 stycznia 1920 roku i z tą datą wszedł w życie. Traktat ustalił wiele granic międzypaństwowych w Europie oraz wprowadził nowy ład polityczny.

    Przypisy

    1. John K. Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Gdańsk: Wyd. Marabut, 1996, s. 244-249. ISBN 83-85893-79-2.
    2. Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, s. 88-89. ISBN 83-88542-68-0.
    3. Encyklopedia Historyczna Świata. Tom X. Kraków: Wydawnictwo Opres, 2002, s. 132. ISBN 83-85909-72-9.
    Rewolucja Xinhai (chin. 辛亥革命; pinyin: Xīnhài Gémìng) – wydarzenia, które rozegrały się w Chinach pomiędzy 10 października 1911 a 12 lutego 1912 roku.Cai Yuanpei (ur. 11 stycznia 1868 w Shaoxingu, zm. 5 marca 1940 w Hongkongu) – chiński liberalny uczony i pedagog. Zwolennik syntezy myśli chińskiej i zachodniej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zhou Zuoren (chiń. upr.: 周作人; chiń. trad.: 周作人; pinyin: Zhōu Zuòrén; Wade-Giles: Chou Tso-jen, ur. 16 stycznia 1885 w Shaoxing, zm. 6 maja 1967 w Pekinie) – chiński pisarz, tłumacz literatury europejskiej (m.in. greckiej, angielskiej) i japońskiej na język chiński, folklorysta i eseista, czołowy rzecznik wprowadzenia języka potocznego (baihua) do literatury. Brat Lu Xuna.
    Li Dazhao (ur. 29 października 1889, zm. 28 kwietnia 1927) – chiński intelektualista, profesor Uniwersytetu Pekińskiego, współzałożyciel Komunistycznej Partii Chin.
    Lu Xun, właśc. Zhou Shuren, (ur. 1881, zm. 19 października 1936) – chiński pisarz uznawany za najwybitniejszego chińskiego autora XX wieku. Lu Xun był orędownikiem języka potocznego (白话 báihuà), dzięki któremu chińska literatura mogła odejść od języka klasycznego. Dzięki swojemu błyskotliwemu stylowi oraz przekonaniu o potrzebie reformowania kraju, jest uważany za ojca współczesnej literatury chińskiej. Starszy brat Zhou Zuorena.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.