• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ruch ślizgowy

    Przeczytaj także...
    Sinice, cyjanofity, cyjanobakterie, cyjanoprokariota (Cyanobacteria) – gromada organizmów samożywnych, dawniej uznawanych za rośliny, według nowszej taksonomii zaliczanych do Procaryota (prokarioty, królestwo bakterii).Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.
    Cytoplazma – część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym a w przypadku, z definicji nie posiadających jądra, komórek prokariotycznych – cała protoplazma.

    Ruch ślizgowy – rodzaj ruchu lokomotorycznego występujący u niektórych organizmów jednokomórkowych i kolonijnych. Zdolne do niego są niektóre bakterie, w tym sinice, a także okrzemki, eugleniny, zielenice, krasnorosty (jednokomórkowe, np. Porphyridium cruentum, jak również zarodniki lub spermacja niektórych innych gatunków).

    Ruch pełzakowaty, ruch ameboidalny, ruch pseudopodialny – sposób poruszania się polegający na skurczach i przelewaniu się protoplazmy, co powoduje tworzenie charakterystycznych wypustek – nibynóżek. Ruch ten występuje m.in. u korzenionóżek, śluzowców i wielu pierwotniaków, a także u niektórych pojedynczo występujących komórek wielokomórkowców, jak np. leukocyty.Metabolia ((gr.) μεταβολη – zmiana) – zdolność niektórych wiciowców do zmiany kształtu komórki. Specyfika tych zmian wynika z tego, że komórki te są okryte stosunkowo sztywną powłoką, więc możliwości modyfikacji ich kształtu są mocno ograniczone, w odróżnieniu od zmian kształtu ciała protistów o pełzakowatym ciele. Efektem metabolii są ruchy metaboliczne (euglenoidalne). Podczas tych ruchów komórka wygina się, rozciąga, ścieśnia, obraca itp. Ruchy te mogą mieć charakter ruchu ślizgowego i działać na zasadzie kinezy, podczas gdy standardowym sposobem poruszania się większości euglenin jest ruch za pomocą wici, który może mieć charakter taksji. W warunkach laboratoryjnych można je wywołać przez zwiększenie oświetlenia (fotokineza), dodanie jonów wapnia, detergentu (który prawdopodobnie zwiększa przepuszczalność błony komórkowej dla rozpuszczonego w wodzie wapnia) lub kofeiny, a zahamować cyjankami. Mechanizm ruchów metabolicznych polega na wzajemnym przemieszczaniu się pasków pellikuli i wydzielaniu śluzu. U Euglena fusca ruch ślizgowy będący skutkiem metabolii osiąga prędkość 0,4 μm/s.

    Ślizganie się związane jest z wydzielaniem śluzu, który je ułatwia albo jest głównym czynnikiem je umożliwiającym, gdy komórki odpychają się przy jego pomocy od podłoża. Wydzielanie śluzu i ruch z nim związany występuje jedynie u okrzemek posiadających odpowiednią szczelinę, tj. rafę. U zielenic (desmidie, wstężnicowce) śluz wspomagający ruch ślizgowy wydzielany jest przez pory w ścianie komórkowej. W ruchu ślizgowym udział biorą również skurcze włókien cytoszkieletu i cytoplazmy, które mogą być skorelowane z pulsacyjnym wydzielaniem śluzu. U niektórych euglenin ruch ślizgowy jest skutkiem przemieszczania się pasków pelikuli, a śluz prawdopodobnie służy tylko do przymocowania komórki do podłoża, dając punkt podparcia. Ruchy ślizgowe będące następstwem zmian ciała zwanych metabolią są określane jako ruchy euglenoidalne. Wiele mechanizmów ruchu ślizgowego jest dotąd słabo zbadana.

    Desmidie - według różnych ujęć podrząd (Desmidiales) lub rodzina (Desmidiaceae) glonów z gromady zielenic. W większości jednokomórkowe (czasem tworzące nitkowate cenobia, np. Bambusina, Spondylosium). Komórki wykazują symetrię osiową, przy czym lustrzane części, najczęściej posiadające po jednym chloroplaście, oddzielone są przewężeniem i połączone przesmykiem (isthmus). W ten sposób uzyskują atrakcyjne estetycznie kształty półksiężyców (nowik), gwiazd (Micrasterias), krzyży maltańskich (Euastrum) itp. Błona komórkowa segmentowana, z otworkami.Bakterie (łac. bacteria, od gr. bakterion – pałeczka) – grupa mikroorganizmów, stanowiących osobne królestwo. Są to jednokomórkowce lub zespoły komórek o budowie prokariotycznej. Badaniem bakterii zajmuje się bakteriologia, gałąź mikrobiologii.

    Ruch ślizgowy może mieć charakter ruchu na wprost (np. u trzęsidłowców) lub ruchu śrubowego (np. u drgalnicowców). U organizmów jednokomórkowych może mieć charakter skokowy. Jego prędkość zwykle jest mała, ale może osiągać 20 μm/s.


    Nazwa ruch ślizgowy może dotyczyć również innych typów ruchu, np. wykonywanych przez owady żyjące na powierzchni wody (m.in. nartnikowate).

    Zobacz też[]

  • Pełzanie ameboidalne
  • Ruch undulipodialny
  • Przypisy

    1. Bakterie (pol.). encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2010-02-11].
    2. Stefan Gumiński: Fizjologia glonów i sinic. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1990, s. 141–143. ISBN 83-229-0372-3.
    3. Zbigniew Podbielkowski: Glony. Wyd. czwarte. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1985. ISBN 83-02-02352-3.
    4. Michael Melkonian, Martina Meinicke-Liebelt, Donat-P. Häder. Photokinesis and Photophobic Responses in the Gliding Flagellate, Euglena mutabilis. „Plant and Cell Physiology”. 27 (3), s. 505-513, 1986. ISSN 0032-0781 (ang.). 

    Linki zewnętrzne[]

  • Gliding movement (filmy w formacie .mov przedstawiające ruch ślizgowy wybranych glonów) (ang.). cells.de - The Online Service for Cell Biology with Videos and Interactive Media. [dostęp 2010-02-11].
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Nartnikowate (Gerridae) – rodzina pluskwiaków z podrzędu różnoskrzydłych i infrarzędu pluskwiaków półwodnych (Amphibicorisae, syn. Gerromorpha).Eugleniny, klejnotki (Euglenophyta, Euglenida) – takson glonów ze względów morfologicznych włączanych do nieformalnej grupy wiciowców. Grupa protistów z kladu Euglenozoa obejmującego zarówno protisty w dawnych systemach określane jako zwierzęce, jak i roślinne. Są to jednokomórkowe organizmy wodne, w większości wolno żyjące. Od pozostałych przedstawicieli Euglenozoa odróżniające się obecnością pelikuli zbudowanej z białkowych pasków, często zdolne do fotosyntezy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki służącej do rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik” jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też też używane są zarówno do określania komórek służących do rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego.
    Kolonia – forma współżycia organizmów (ekologia), np. kolonia lęgowa lub forma życiowa organizmów (morfologia, fizjologia) polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik. W kolonii poszczególne osobniki (moduły), choć żyją w skupieniach, zachowują pewną autonomiczność i funkcjonują jako niezależne organizmy. Stopień odrębności osobników może być różny od bardzo luźnego, gdy poszczególne osobniki są identyczne i mogą oddzielać się od kolonii (np. u chrookowców), do tak ścisłego, że poszczególne osobniki pełnią funkcję narządów i trudno rozstrzygnąć, czy taki twór jest kolonią, czy pojedynczym organizmem (np. u żeglarza portugalskiego albo toczka). W przypadku glonów za moduły uznawane są poszczególne komórki. Kolonie glonów mogą mieć kształty prostych (drgalnica) bądź rozgałęzionych nici, kul (gromadnica), płaskich dywaników (Scenedesmus) itp. U zwierząt tworzących kolonie (gąbki, parzydełkowce, mszywioły, graptolity) poszczególne moduły, połączone wspólnym ciałem, czyli stolonem, bywają nazywane zooidami.
    Spermacjum – nieuwiciona gameta męska. W odróżnieniu od typowych plemników, nie mając wici, spermacja nie są zdolne do aktywnego ruchu lub mogą w niewielkim zakresie wykonywać ruchy pełzakowate lub ślizgowe. Spermacja występują u krasnorostów. Wytwarzane są w plemniach (zwykle na końcu nici). Po uwolnieniu do wody wydzielają poza komórkę polisacharydy, tworząc wypustki ułatwiające dryfowanie i przyleganie do włostka gamety żeńskiej (karpogonium). Niekiedy spermacjami określa się również nieruchliwe, unoszone przez powietrze gamety męskie grzybów, a nawet pewnego rodzaju konidia (piknospory), mimo że wytwarzane są przez grzybnie obu płci.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Trzęsidłowce (Nostocales) – rząd sinic. Trychomy 1 rzędu mają rozgałęzienia pozorne lub nie mają żadnych rozgałęzień. Okryte są pochwą.
    Cytoszkielet – sieć włóknistych struktur białkowych w komórce eukariotycznej, dzięki którym organella i substancje nie pływają swobodnie w cytoplazmie, ale zajmują pewne przypisane sobie miejsca.
    Undulipodia (l.poj. undulipodium) - organelle występujące u wielu pierwotniaków np. u orzęsków, płazińców, które pełnią funkcję narządów ruchu. Występują pod postacią rzęsek lub wici. Ruch odbywający się przy użyciu tych organelli nazywany jest ruchem undulipodialnym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.047 sek.