• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ruś Biała

    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Witebsk (biał. Віцебск, ros. Витебск) – miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną.
    Ruś Czerwona, łac. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra – kraina historyczna na południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.
    Polska w granicach z 1660 roku z zaznaczoną Białą Rusią (jako Weissreussen) na niemieckiej mapie z 1892 roku

    Ruś Biała – kraina historyczna na terenie dzisiejszej Białorusi i częściowo Rosji, położona w dorzeczu górnego Dniepru, między Ptyczem i Desną oraz w górnej części dorzecza Dźwiny, główne miasta: Mińsk, Mohylew, Smoleńsk, Połock, Witebsk i Mścisław. W historiografii polskiej definiowana jako obszar województw mińskiego (bez południowych powiatów rzeczyckiego i mozyrskiego, przynależących do Rusi Czarnej), mścisławskiego, połockiego, witebskiego i smoleńskiego (bez części południowej).

    Języki ałtajskie – grupa języków, tradycyjnie uznawanych za rodzinę językową, pochodząca od wspólnego prajęzyka. Obecnie często uważa się języki ałtajskie raczej za ligę językową – zespół języków, których podobieństwa wynikają ze wzajemnych interakcji. Grupa języków ałtajskich dzieli się trzy rodziny:Język uzbecki (uzb. Oʻzbekcha) – język z rodziny języków tureckich, urzędowy w Uzbekistanie. Dane mówiące o liczbie mówiących językiem uzbeckim są rozbieżne. Zgodnie ze spisem powszechnym, przeprowadzonym w 1989 r., językiem uzbeckim na terenie byłego ZSRR posługiwało się ok. 16,7 mln osób. Poza Uzbekistanem uzbecki jest i był w przeszłości używany głównie w Afganistanie, gdzie liczbę jego użytkowników ocenia się na ok. 1,2-1,4 mln osób. Uzbeckim posługują się także Uzbecy osiadli w sąsiednich republikach środkowoazjatyckich: w Kazachstanie, Kirgistanie, azjatyckiej części Rosji, w Turkmenistanie, a także w Chinach. Stosunkowo niewielkie skupiska emigrantów uzbeckich występują w Australii, Izraelu, Niemczech, Turcji, na Ukrainie i w USA.

    Do 1084 część Rusi Kijowskiej, potem jej księstwo zależne. Od XIII-XIV wieku pod panowaniem Wielkiego Księstwa Litewskiego, od 1569 aż do rozbiorów w składzie Rzeczypospolitej, potem część Imperium Rosyjskiego.

    Nazwa[]

    Niektórzy uczeni przypuszczają, że „kolorowe” nazwy Rusi powstały w XIII wieku i były zapożyczeniem od ludów ałtajsko-tureckich, które używały kolorów do oznaczenia kierunków geograficznych (czerwień = południe, biel=zachód, czerń=północ. Przykładowo tur., tuw., ałt. wyraz "kara" znaczy zarówno „czarny" jak i „północ”.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Język kazachski (także: język kazaski, kaz. қазақ тілі, қазақша) – język należący do podgrupy kipczacko-nogajskiej, grupy kipczackiej języków tureckich (wraz z z językiem karakałpackim, nogajskim i północnymi dialektami uzbeckiego). Jest on językiem ojczystym dla około 8,3 milionów ludzi. Poza Kazachstanem używa się go między innymi w Chińskiej Republice Ludowej, Uzbekistanie, Rosji i Mongolii. Mniejsze skupiska Kazachów znajdują się także w Afganistanie, Iranie, Turcji i Niemczech.

    Ruś Biała dała nazwę współczesnej Białorusi.

    Miasta[]

    Największe miasta Rusi Białej (w ujęciu historiografii polskiej) współcześnie:

    Bibliografia[]

  • Feliks Wrotnowski Powstanie na Wołyniu, Podolu i Ukrainie w roku 1831, podług podań..., Tom 1
  • Zobacz też[]

  • Ruś Czarna
  • Ruś Czerwona
  • Ruś Kijowska
  • Ruś Moskiewska
  • Ruś Nowogrodzka
  • Uwagi

    1. również w chińskim, np. 红 (hóng), oznacza czerwień, ogień i południe. Patrz hasło w angielskiej wiki Red(ang.)
    2. o stronach świata identyfikowanych przez kolory czytaj w Cardinal directions in world cultures (ang.)
    3. W przypadku Rusi kierunki świata nie do końca się zgadzają z powyższym zapisem, gdyż Ruś Czarna jest wysunięta na zachód w stosunku do Rusi Białej. Nie oznacza to jednak, że sam pomysł nazewnictwa poszczególnych krain nie został zaczerpnięty od ludów ałtajsko-tureckich.

    Przypisy

    1. azer., baszk. kazach. qara, turkm. gara, uzb. qora. Grzegorz Jagodziński, Ałtajska rodzina językowa
    2. Oleg Łatyszonek, Od Rusinów Białych do Białorusinów, Białystok 2006, s.18 i n., ISBN 978-83-7431-120-5
    Powiat lub ujezd mozyrski – dawny powiat w województwie mińskim, który w 1793 przeszedł pod panowanie Rosji i w nieco zmniejszonych granicach zaliczony został do guberni mińskiej. W latach 1919–1920 znajdował się pod polską administracją, w składzie okręgu brzeskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich. Odpowiadają mu dzisiejsze rejony mozyrski, jelski, lelczycki, łojowski, petrykowski i żytkowicki obwodu homelskiego.Język turkmeński (turkmeńskie: Тürkmençe (түркменче) lub türkmen dili (түркмен дили)) – język z rodziny języków tureckich. W Turkmenistanie posługuje się nim ok. 3,4 mln ludzi, poza tym ok. 3 mln w innych państwach: Afganistan (500 tys.), Iran (2 mln) i Turcja (1 tys.).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mścisław (biał. Мсціслаў, Амсьціслаў, Mścisłaŭ, Amścisłaŭ, ros. Мстиславль, Mstislawl) – miasto na Białorusi, stolica rejonu mścisławskiego obwodu mohylewskiego. 10,7 mieszkańców (2010).
    Powiat lub ujezd rzeczycki − dawny powiat województwa mińskiego Rzeczypospolitej, później w guberni mińskiej Rosji. Granicom powiatu guberni mińskiej (okrojonego w 1795) odpowiadają dzisiejsze rejony rzeczycki, brahiński, chojnicki, narowelski i świetłohorski należące do obwodu homelskiego na Białorusi.
    Dźwina (łot. Daugava, białorus. Дзьвiна - Dźwina lub Заходняя Дзьвiна - Zachodniaja Dźwina, ros. Западная Двина - Zapadnaja Dwina, , lit. Dauguva, liw. Väina, niem. Düna, dawna nazwa: Rubon) – druga pod względem wielkości rzeka uchodząca do Bałtyku. Przepływająca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, mająca swoje źródła na wzgórzach Wałdaju w zachodniej Rosji, na północny zachód od miasta Andrieapol, uchodząca do Zatoki Ryskiej.
    Województwo mińskie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów było rozległym chociaż niezbyt ludnym, zwłaszcza w południowej części, województwem położonym na ziemiach ruskich Wielkiego Księstwa Litewskiego.
    Wielkie Księstwo Moskiewskie (ros. Великое княжество Московское, łac. Magnus Ducatus Moscuensis; potocznie pol. Moskwita, łac. Moscovia lub Muscovia) – państwo ruskie istniejące w latach 1328-1547, ze stolicą w Moskwie. Wielkie Księstwo Moskiewskie było kontynuacją Księstwa Moskiewskiego (1213-1328), które zostało podniesione do rangi wielkiego księstwa w 1328 roku, w wyniku unii personalnej Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego i Księstwa Moskiewskiego oraz przeniesienia stolicy wielkiego księstwa z Włodzimierza do Moskwy.
    Język chiński (chiń. upr. 汉语, chiń. trad. 漢語, pinyin Hànyǔ; lub chiń. upr./chiń. trad. 中文, pinyin Zhōngwén) – język lub grupa spokrewnionych języków (tzw. makrojęzyk), należących do rodziny chińsko-tybetańskiej.
    Województwo smoleńskie – województwo w latach 1508-1514 i ponownie latach 1611-1654. W latach 1514-1611 i 1654-1793 było jedynie nominalne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.