• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Roztropność

    Przeczytaj także...
    Rozum – zdolność do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia i wyciągania wniosków z przetworzonych danych. Używanie zdobytych doświadczeń do radzenia sobie w sytuacjach życiowych.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.
    Sprawiedliwość – "uczciwe, prawe postępowanie". Jedno z podstawowych pojęć etycznych i prawnych, oznaczające cechę przypisywaną jednostkom (osoba sprawiedliwa), działaniom (sprawiedliwe postępowanie) czy instytucjom społecznym (sprawiedliwe prawa, sprawiedliwy ustrój, sprawiedliwy wyrok), wiązaną najczęściej z odpowiednim rozdziałem dóbr lub bezstronnością.

    Roztropnośćcnota moralna, która wyraża się umiejętnością dobierania właściwych środków prowadzących do celu. Jest zasadą doskonalenia postępowania człowieka.

    Człowiek roztropny korzysta z rozumu, który powinien dostarczać elementów osądu czy też kryteriów oceny. Potrafi też zasięgnąć rady u innych.

    Roztropność jest jedną z czterech cnót kardynalnych w chrześcijaństwie. Pod pojęciem roztropności oddaje się często starożytne pojęcie fronesis.

    Cnoty kardynalne (łac. cardo - zawias) – pojęcie w chrześcijaństwie oznaczające cnoty ludzkie (KKK 1810), które odgrywają kluczową rolę i dlatego nazywa się je cnotami „kardynalnymi”; wszystkie inne grupują się wokół nich (KKK 1805).Fronesis (phronesis; gr. φρόνησις) - słowo pochodzące ze starożytnej Grecji, oznaczające mądrość praktyczną, czyli wiedzę o właściwych celach postępowania oraz środkach do nich prowadzących. Arystoteles uważał fronesis za cnotę i odróżniał ją zarówno od wiedzy teoretycznej, jak i umiejętności technicznych. Czasami fronesis tłumaczy się jako roztropność.

    W intelekcie[]

    W intelekcie człowieka roztropność jest mechanizmem pomagającym dobrać właściwe środki do konkretnych celów. Człowiek roztropny mimo wielu środków prowadzących do obranego celu wykazuje się roztropnością dopiero gdy wybrany przez niego środek jest środkiem dobrym w wymiarze moralnym.

    Męstwo – cnota moralna, która polega na umiejętności podjęcia dobrej decyzji mimo niesprzyjających uwarunkowań, zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych. Cnota męstwa czyni zdolnym do stawienia czoła próbom i narażenia się na nieprzyjemne konsekwencje, w imię wyższych wartości.Jacek Woroniecki (ur. 21 grudnia 1878 w Lublinie, zm. 18 maja 1949 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, dominikanin, Sługa Boży Kościoła katolickiego. Teolog, pedagog, etyk i moralista. Wieloletni wykładowca akademicki, rektor KUL w latach 1922–1924, profesor Angelicum, założyciel Zgromadzenia Sióstr Dominikanek Misjonarek Jezusa i Maryi.

    W woli[]

    Roztropność w woli jest to umiejętność dążenia do dobra, która została wykryta przez rozum i dotyczy ściśle określonego celu.

    W działaniu[]

    Pozwala określić, jak w konkretnych okolicznościach można pogodzić ze sobą dążenia wielu ludzi nie wykluczając własnych i nie tracąc przy tym wyczucia kiedy nie tylko można odstąpić od społecznie przyjętych norm, ale także zachować konieczny margines czynienia wyjątków od osobiście cenionych zasad i wartości.

    Umiarkowanie (łac. temperantia) – cnota moralna, która polega na używaniu rozumu dla panowania nad własnymi instynktami i potrzebami. Oznacza umiejętność korzystania z dóbr materialnych zgodnie z ich celem. Zapewnia panowanie woli nad popędami. Stawia pragnieniom pewne granice.Cnota (łac. virtus, gr. ἀρετή – areté ) – ugruntowana, stała etyczna dyspozycja człowieka gotowego posługiwać się swoimi władzami moralnymi - rozumem, wolą i zmysłami - do postaw i konkretnych czynów zgodnych z dobrem etycznym.

    Składniki[]

    Św. Tomasz z Akwinu wyróżnia 8 składników roztropności (5 pierwszych dotyczy zamierzenia, 3 pozostałe do wykonania):

    1. pamięć – czyli wyciąganie wniosków z przeszłości, historia jest nauczycielką życia, także historia mojego życia;
    2. zdrowy ogląd rzeczywistości – nieraz widzimy to, co chcielibyśmy widzieć, albo ze strachu lub ze wstydu nie dostrzegamy tego, czego nie chcemy widzieć;
    3. otwartość na pouczenia innych – chodzi o to, aby „dać sobie powiedzieć”, czyli mądrze korzystać z rad innych;
    4. domyślność – to umiejętność dostrzegania przyczyn różnych zdarzeń i ich powiązań,
    5. zdrowy osąd – niezbędne jest logiczne myślenie, zdolność rozumowania praktycznego;
    6. przewidywanie – to bywa najtrudniejsze, chodzi o wyobrażenie sobie skutków podejmowanych czynów, także tych sięgających daleko w przyszłość, aż w wieczność. Przysłowie mówi: „Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i patrz końca”;
    7. oględność – to jest pewna elastyczność, uwzględnienie nieprzewidywalności zdarzeń,
    8. zapobiegliwość – to jest forma ostrożności, to jest liczenie się z ewentualnymi trudnościami.

    Rodzaje[]

    Wyróżnia się dwa rodzaje roztropności:

  • osobista - roztropność w kierowaniu własnym życiem,
  • społeczna (polityczna) - roztropność w kierowaniu innymi (w rodzinie, wojsku, Kościele)
  • Grzechy przeciw roztropności[]

    Kościół katolicki wyróżnia 4 główne grzechy przeciw cnocie roztropności:

    1. Lekkomyślność - zbyt szybkie przechodzenie od ogólnej zasady do działania, bez wzięcia pod uwagę różnych zmiennych okoliczności; zapominanie o życiowych celach w podejmowaniu działań;
    2. Brak rozwagi - brak refleksji nad różnymi aspektami czynu, jaki chce się podjąć. Niektórzy autorzy (np. Jacek Woroniecki) łączą brak rozwagi z lekkomyślnością
    3. Brak stałości - brak realizacji dobrze podjętej decyzji (bo jest trudna, bo nie mam ochoty)
    4. Opieszałość, lenistwo - brak silnej woli, aby podjąć dobrą decyzję.

    Zobacz też[]

    Pozostałe cnoty kardynalne:

  • męstwo
  • sprawiedliwość
  • umiarkowanie
  • Przypisy

    1. Angel Rodríguez Luño, Elegidos en Cristo para ser santos. III. Moral especial, Roma 2008 http://www.eticaepolitica.net/corsodimorale/Especial02.pdf s. 10
    2. Angel Rodríguez Luño... s. 11]
    3. Angel Rodríguez Luño... s. 15]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.