• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Roztocze - kraina



    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5]
    Przeczytaj także...
    Jarzębatka, pokrzewka jarzębata, gajówka jarzębata (Sylvia nisoria) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny pokrzewkowatych (Sylviidae).Wielki Dział (390,4 m n.p.m.) – do niedawna był uznawany za najwyższy szczyt polskiego Roztocza. Obecnie drugi pod względem wysokości po Długim Goraju.
    Historia[ | edytuj kod]

    W średniowieczu Roztocze zamieszkiwane było przez zachodniosłowiańskich Lędzian i znajdowało się na pograniczu Małopolski i Rusi, na obszarze tzw. Grodów Czerwieńskich. W wyniku walk polsko-ruskich większa jego część znalazła się w XI wieku w granicach Rusi. Jego lędziccy mieszkańcy zostali wysiedleni przez Jarosława Mądrego lub ulegli zruszczeniu.

    Jaworowski Park Narodowy (ukr.: Яворівський національний природний парк, „Jaworowski Narodowy Park Przyrodniczy”) – park narodowy w zachodniej Ukrainie, położony na Roztoczu Janowskim, głównie w dorzeczu Wereszycy. Park został utworzony 4 lipca 1998 roku i obejmuje 7078,6 ha. Szata roślinna składa się z około 700 gatunków roślin naczyniowych, z czego 40 wpisanych jest do Czerwonej księgi Ukrainy. Na terenie parku występuje m.in wąż Eskulap. Ukształtowanie terenu wyżynne z najwyższym wzniesieniem - Buława 397 m n.p.m.Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.

    Peryferyjne i pokryte gęstymi lasami Roztocze było słabo zaludnione. Dopiero po przyłączeniu Rusi Czerwonej przez Kazimierza Wielkiego nastąpił stopniowy napływ osadników z Małopolski, Lubelszczyzny i Mazowsza. W okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów Roztocze znajdowało się w granicach województw: lubelskiego, bełskiego i ruskiego. Zamieszkiwane było głównie przez ludność polską (na zachodzie) i ukraińską (na wschodzie), w miasteczkach liczni byli Żydzi, występowali także Niemcy, Ormianie i Wołosi. Rozwój regionu hamowały powtarzające się najazdy tatarskie.

    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy – park krajobrazowy położony na Roztoczu Zachodnim oraz Równinie Biłgorajskiej, na pograniczu Roztocza i Puszczy Solskiej. Zajmuje powierzchnię 20 209 ha, od południowego wschodu przylega do Roztoczańskiego Parku Narodowego. Większość parku leży na terenie wschodniej części Roztocza Zachodniego zwanej również Roztoczem Szczebrzeszyńskim, w dolinie rzeki Gorajec. Jest to najwyższa część Roztocza Zachodniego, posiadająca najbardziej urozmaicone ukształtowanie terenu.

    Po rozbiorach Roztocze znalazło się w granicach Austrii (Królestwo Galicji i Lodomerii). W 1809 roku jego północną część włączono do Księstwa Warszawskiego, a następnie Królestwa Kongresowego w ramach Cesarstwa Rosyjskiego. W czasie powstania styczniowego było bazą polskich oddziałów partyzanckich (m.in. partii „Lelewela”).

    Oddział Marcina Borelowskiego "Lelewela" – partia powstańcza okresu powstania styczniowego, operująca na terenie Lubelszczyzny i Podlasia.Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej – park krajobrazowy położony na terenie Roztocza Środkowego (makroregion Roztocze) i Równiny Biłgorajskiej (makroregion Kotlina Sandomierska). Powierzchnia parku wynosi 28980 ha (21305 ha – w województwie lubelskim, 7675 ha – w województwie podkarpackim). Otulina obejmuje 48726 ha. Park znajduje się na terenie gmin: Józefów, Aleksandrów, Łukowa, Obsza, Susiec, Narol, Cieszanów.

    Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku Roztocze wchodziło w skład województwa lubelskiego i lwowskiego.

    Podczas kampanii wrześniowej na terenie Roztocza wojska niemieckie rozbiły liczne oddziały polskie, zmierzające w stronę Lwowa (Bitwa pod Tomaszowem Lubelskim). Kraina ponownie została podzielona przez granicę, tym razem niemiecko-sowiecką (powstała tzw. Linia Mołotowa). W czasie okupacji Roztocze było terenem działania polskich oddziałów partyzanckich, toczących boje z Niemcami (Powstanie zamojskie) oraz ukraińskimi nacjonalistami (Partyzanckie walki polsko-ukraińskie w latach 1944–1945). Ostatecznie Roztocze podzielono między Polskę a ZSRR. W latach 1944–1947 usunięto z polskiej części ludność ukraińską (przesiedlenia do ZSRR, później Akcja „Wisła”), a polską z ukraińskiej (Wysiedlenie Polaków ze Lwowa).

    Roztocze Wschodnie (343.23), zwane też Roztoczem Południowym – jeden z trzech mezoregionów Roztocza, najwyższa jego część o powierzchni 1056 km. Przecięte jest granicą polsko-ukraińską; na Ukrainie sięgające po Lwów. Osiąga po polskiej stronie wysokości od 230 do 391,5 m n.p.m. a po ukraińskiej do 409 m n.p.m.Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Pierwszą wzmiankę o Roztoczu podał Stanisław Staszic w zapiskach z podróży w 1799 roku. Nazwa Roztocze pojawiła się dopiero pod koniec XIX wieku w opracowaniach geografów i geologów galicyjskich (B. Gustawicz 1881). Określenie to wywodzi się od gwarowego słowa roztoka, oznaczającego dział wodny. Prace A. M. Łomnickiego (1884–1898) przyczyniły się do wyodrębnienia Roztocza jako odrębnej krainy. Badania prowadzone na przełomie XIX i XX wieku dotyczyły wyłącznie jego południowej części, znajdującej się wówczas w granicach Galicji, stąd też pierwotnie stosowano nazwę Roztocze Lwowsko-Tomaszowskie. (Buraczyński 2002 ↓, s. 11–16, 71–74)
    2. Według nowszych publikacji najwyższymi wzniesieniami Roztocza są: Czartowska Skała (409,0 m n.p.m.) i Wysoki Zamek (409,5 m n.p.m.). (Buraczyński 2002 ↓, s. 192)
    3. PL111 Roztocze. BirdLife Data Zone. [dostęp 15 maja 2014].
    Wyżyna Lubelska (343.1) – makroregion geograficzny w południowo-wschodniej części Polski, rozciągający się pomiędzy doliną Wisły na zachodzie i Bugu na wschodzie. Dalej ku północy przechodzi w Polesie Lubelskie, a ku południu wał Roztocza. Obejmuje powierzchnię około 7000 km², a jej wysokość dochodzi do 311 m n.p.m. (Działy Grabowieckie). Prawie cały obszar wyżyny leży na terenie województwa lubelskiego, jedynie małe fragmenty Małopolskiego Przełomu Wisły i Wzniesień Urzędowskich wykraczają na tereny województw sąsiednich.Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie, niem. Herzogtum Warschau) – istniejące w latach 1807–1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji państwo, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym Księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.


    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Roztocze Środkowe (343.22) (Roztocze Tomaszowskie) — mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, jeden z trzech mezoregionów Roztocza. Roztocze Środkowe graniczy od zachodu z Roztoczem Zachodnim, od północy z Padołem Zamojskim, od wschodu z Grzędą Sokalską i Równiną Bełską a od południa z Roztoczem Wschodnim i Równiną Biłgorajską.
    Próg rzeczny (inne spotykane nazwy: poroh, sula, szum, szypot) – stopień skalny położony poprzecznie w korycie rzeki powstały w wyniku różnic w erozji skał, przez które przepływa rzeka. Utworzony jest ze skał o większej odporności na erozję. Rzadziej pochodzenia tektonicznego. Jest rodzajem progu skalnego.
    Roztocze Zachodnie (343.21) — mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, jeden z trzech mezoregionów Roztocza. Roztocze Zachodnie wcina się niczym klin w Wyżynę Lubelską, granicząc od północnego zachodu ze Wzniesieniami Urzędowskimi, od północy z Padołem Zamojskim, od wschodu z Roztoczem Środkowym a od południa z Równiną Biłgorajską.
    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.
    Długi Goraj (391,5 m n.p.m.) – najwyższy szczyt w polskiej części Roztocza. Z poziomic na mapach topograficznych wynika, że Długi Goraj jest nieco wyższy od Wielkiego Działu, wymienianego powszechnie w literaturze jako najwyższe wzniesienie polskiego Roztocza.
    Lędzianie, także Lachowie, Lędzanie, Lędzice, Lendisi, Lendzaninoi, staronormańskie Laesa, Laesar (1031), staroruskie Лѧхъ (Lęch/Ljach/Lach) (1115) – zachodniosłowiańskie plemię lechickie zamieszkujące tereny pogranicza dzisiejszej Polski i Ukrainy.
    Regionalny Park Krajobrazowy "Roztocze Rawskie" (ukr.: Регіональний ландшафтний парк "Равське Розточчя" ) - park krajobrazowy na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, założony 13 czerwca 2007 r. na łącznej powierzchni 19 103 ha. Park utworzony został w celu zachowania naturalnego charakteru lasów sosnowych, bukowych i sosnowo-dębowo-bukowych oraz łąk i terenów bagiennych Roztocza Południowego. Na obszarze parku rosną gatunki roślin chronionych, m.in.: wroniec widlasty, lilia złotogłów, gnieźnik leśny, śnieżyczka przebiśnieg i obuwik pospolity. Występują tu takie zwierzęta jak: sarny, dziki, lisy, borsuki, piżmaki, kuny domowe oraz ptaki wpisane do Czerwonej Księgi Ukrainy: bocian czarny, gadożer i bielik. Regionalny Park Krajobrazowy "Roztocze Rawskie" jest częścią planowanego polsko-ukraińskiego Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery "Roztocze".

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.