• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Roza Otunbajewa

    Przeczytaj także...
    Wybory prezydenckie w Kirgistanie w 2011 roku odbyły się 30 października i wygrał je w I turze dotychczasowy premier Ałmazbek Atambajew zdobywając 62,52% głosów. Pokonał on byłego przewodniczącego parlamentu Adachana Madumarowa (14,78%) i byłego boksera Kamczibeka Taszijewa (14,31%). Frekwencja wyborcza wyniosła 60,27%.Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 28 300 000 (wg stanu na 2010 r.), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.
    Osz (kirg. Oш) – miasto obwodowe w Kirgistanie, w południowej części Kotliny Fergańskiej, w dolinie rzeki Akbura (dorzecze Syr-darii). Ludność: 208,5 tys. (1999). Drugie pod względem liczby ludności miasto kraju, po stolicy Biszkek. Ośrodek administracyjny obwodu oszyńskiego. W centrum miasta jest też w parku pomnik – samolot JAK – 40. Znajduje się tu także ambasada rosyjska.
    Roza Otunbajewa i Barack Obama. (2010)
    Roza Otunbajewa i Dmitrij Miedwiediew. (2010)
    Roza Otunbajewa i Hillary Clinton. (2011)

    Roza Isakowna Otunbajewa (kirg.: Роза Исаковна Отунбаева) (ur. 23 sierpnia 1950 w Osz) – kirgiska polityk i dyplomatka, wieloletnia ambasador. Trzykrotna Minister Spraw Zagranicznych Kirgistanu (luty - maj 1992, kwiecień 1994 - czerwiec 1997, marzec - sierpień 2005). Jedna z liderów tulipanowej rewolucji, a następnie działaczka opozycji i przywódczyni rewolucji w 2010. Od 7 kwietnia do 17 grudnia 2010 premier rządu tymczasowego, prezydent Kirgistanu od 15 kwietnia 2010 do 1 grudnia 2011.

    Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, OBWE (ang. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) – organizacja międzynarodowa uznawana za organizację regionalną w rozumieniu rozdziału VIII Karty Narodów Zjednoczonych. Jej celem jest zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie. Oprócz państw europejskich jej członkami są także Stany Zjednoczone, Kanada, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan, Mongolia. OBWE powstała 1 stycznia 1995 w wyniku przekształcenia Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w organizację.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Biografia[]

    Roza Otunbajewa urodziła się w 1950 w mieście Osz. W 1972 ukończyła filozofię na Uniwersytecie Moskiewskim, a następnie przez sześć lat była profesorem i szefem Wydziału Filozofii na Kirgiskim Uniwersytecie Narodowym.

    W latach 80. XX w. rozpoczęła karierę polityczną. W 1981 została drugim sekretarzem KPZR w radzie regionalnej Frunze (ob. Biszkek). Następnie zajmowała stanowisko szefa delegacji ZSRR przy UNESCO w Paryżu (1989-1991) oraz ambasadora ZSRR w Malezji. Po uzyskaniu przez Kirgistan niepodległości, od lutego do maja 1992 pełniła funkcję ministra spraw zagranicznych i wicepremiera w czasie rządów prezydenta Askara Akajewa. Jeszcze w tym samym roku objęła stanowisko ambasadora Kirgistanu w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie (1992-1994). Od kwietnia 1994 do czerwca 1997 ponownie była ministrem spraw zagranicznych. Od 1998 do 2001 zajmowała stanowisko ambasadora w Wielkiej Brytanii. W latach 2002-2004 była zastępcą szefa specjalnej misji ONZ w Gruzji.

    UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Uniwersytet Moskiewski im. M. Łomonosowa (ros. Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова, w skrócie МГУ, MGU) – największy i najbardziej znany uniwersytet w Rosji, otwarty 25 stycznia 1755, założony przez carycę Elżbietę Piotrowną, dzięki pomysłowi Michaiła Łomonosowa i aktywnym zabiegom Iwana Szuwałowa.

    Po przyjeździe do ojczyzny we wrześniu 2004 powróciła do działalności politycznej. W grudniu 2004 była jednym z założycieli partii Ata-Dżurt (Ojczyzna) przed planowanymi na luty 2005 wyborami parlamentarnymi. Do wyborów nie została jednak dopuszczona z powodu niespełnienia prawnego wymogu 5-letniego domicylu.

    Azja Środkowa, Azja Centralna – region o nie w pełni zdefiniowanych granicach, w swej swej najpopularniejszej definicji graniczący od zachodu z Morzem Kaspijskim, od wschodu z Chińską Republiką Ludową, od południa z Afganistanem a od północy z Rosją. Region ten obejmuje pięć państw, byłych członków ZSRR, tzw. „stanów” co nawiązuje do obecności w nazwie wszystkich pięciu poradzieckich republik perskiego sufiksu „-stan” oznaczającego „kraj”. Są to: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan.Kurmanbek Salijewicz Bakijew, kirg. Курманбек Сали уулу Бакиев, ros. Курманбек Салиевич Бакиев (ur. 1 sierpnia 1949 w Masadanie, obwód Dżalalabad) – kirgijski polityk, tymczasowy prezydent Kirgistanu od 25 marca do 14 sierpnia 2005, prezydent od 14 sierpnia 2005. Premier Kirgistanu w latach 2000-2002 oraz tymczasowo od marca do sierpnia 2005. Doszedł do władzy w wyniku tzw. tulipanowej rewolucji. 7 kwietnia 2010 utracił władzę w kraju w wyniku kolejnej rewolucji, z urzędu oficjalnie zrezygnował 15 kwietnia 2010.

    Wzięła aktywny udział w tulipanowej rewolucji w marcu 2005, w wyniku której obalony został prezydent Akajew. W nowym tymczasowym rządzie premiera i p.o. prezydenta Kurmanbeka Bakijewa objęła funkcję ministra spraw zagranicznych. W sierpniu 2005 parlament nie zatwierdził jej kandydatury na stanowisku szefa dyplomacji w nowym rządzie premiera Feliksa Kułowa.

    Biszkek (kir. Бишкек trl. Biškek, trb. Biszkek; ros. Бишкек trl. Biškek, trb. Biszkiek), do roku 1926 Piszpek, w latach 1926-1991 Frunze, to największe miasto i stolica Kirgistanu. Miasto jest położone u podnóża Gór Kirgiskich (Tienszan) w Kotlinie Czujskiej, nad rzekami Ała Arcza i Ałamedin, na północy miasto przecina kanał Wielki Czujski; blisko granicy z Kazachstanem.Kirgistan, Republika Kirgiska (kirgiski Кыргызстан, Кыргыз Республикасы trl. i trb. Kyrgyzstan, Kyrgyz Respublikasy; ros. Киргизия, Киргизская Республика trl. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaâ Respublika, trb. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Riespublika; w okresie radzieckim w języku polskim pod nazwą Kirgizja, po ogłoszeniu niepodległości przejściowo również jako Kyrgystan) – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1099 km).

    W późniejszym czasie zdystansowała się od polityki Bakijewa i przeszła w szeregi opozycji. W wyborach parlamentarnych w Kirgistanie w grudniu 2007 dostała się do Rady Najwyższej z ramienia opozycyjnej Socjaldemokratycznej Partii Kirgistanu, zostając jedną z liderek opozycji.

    Prezydent Kirgistanu[]

     Osobny artykuł: Rewolucja w Kirgistanie (2010).

    7 kwietnia 2010 w czasie antyrządowej rewolucji w Kirgistanie została ogłoszona przez opozycję nowym szefem rządu tymczasowego, który celem miało być opracowanie nowej konstytucji i zorganizowanie demokratycznych wyborów w ciągu 6 miesięcy. Rząd ogłosił rozwiązanie parlamentu i przejęcie obowiązków prezydenta. Rząd premiera Danijara Usenowa tego samego dnia podał się dymisji. Obalony prezydent Bakijew uciekł ze stolicy na południe kraju, odmówił jednak rezygnacji z urzędu. W kolejnych dniach próbował mobilizować swoich zwolenników z południa kraju. Jednak pod wpływem nacisków ze strony OBWE, USA i Rosji oraz zapowiedzi rządu tymczasowego o rozpoczęciu akcji policyjnej skierowanej przeciw niemu, 15 kwietnia 2010 odleciał do sąsiedniego Kazachstanu. Tego samego dnia przesłał do kazachskiej ambasady w Biszkeku oficjalne pismo informujące o rezygnacji ze stanowiska szefa państwa.

    Socjaldemokratyczna Partia Kirgistanu – kirgiskie ugrupowanie polityczne założone w 1993 roku. Z tego ugrupowania wywodzi się obecny prezydent Kirgistanu Ałmazbek Atambajew. Od 2011 na jej czele stoi były Ambasador Kirgistanu do Indii Bakyt Beszimow.Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.

    19 maja 2010 rząd tymczasowy w wydanym dekrecie ogłosił Rozę Otunbajewę pełnoprawnym prezydentem Kirgistanu i przedłużył jej mandat do końca 2011. Decyzja ta miała zostać potwierdzona przez obywateli w referendum konstytucyjnym 27 czerwca 2010. W referendum tym ponad 90% głosujących zatwierdziło projekt nowej konstytucji, ograniczającej uprawnienia prezydenta i wprowadzającej parlamentarny system rządów oraz poparło wydłużenie mandatu Otunbajewy. 3 lipca 2010 została uroczyście zaprzysiężona na stanowisku prezydenta Kirgistanu. Zgodnie z prawem nie mogła ubiegać się ponownie o ten urząd w wyborach prezydenckich planowanych przed końcem 2011.

    Rada Najwyższa (kirg. Жогорку Кеңеш) - jednoizbowy parlament Kirgistanu, złożony z 90 członków wybieranych na pięcioletnią kadencję. Wybory przeprowadzane są w jednym okręgu wyborczym, obejmującym całość kraju. Stosuje się ordynację proporcjonalną oraz próg wyborczy na poziomie 5%. Czynne prawo wyborcze przysługuje obywatelom Kirgistanu, którzy najpóźniej w chwili rejestracji przedwyborczej ukończyli 18 lat. Głosować nie mogą osoby skazane za niektóre kategorie przestępstw, m.in. zdradę stanu oraz korupcję. Kandydować mogą osoby w wieku co najmniej 25 lat, zamieszkujące na terytorium Kirgistanu przez co najmniej 5 lat przed wyborami (i posiadające obywatelstwo tego państwa). Kandydatami nie mogą być osoby odbywające karę pozbawienia wolności, niezależnie od przyczyny jej zasądzenia. Mandatu parlamentarnego nie można łączyć z pracą sędziego, urzędnika państwowego, żołnierza ani policjanta. Nie można być również zatrudnionym w państwowym przedsiębiorstwie.Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

    Wybory prezydenckie przeprowadzone zostały 30 października 2011. Zwyciężył w nich premier Ałmazbek Atambajew, który został zaprzysiężony na stanowisku 1 grudnia 2011.

    Roza Otunbajewa była pierwszą i jak dotąd jedyną kobietą piastująca urząd premiera oraz urząd prezydenta w Azji Środkowej. Za rolę jaką odegrała w procesie transformacji ustrojowej Kirgistanu odebrała wiele międzynarodowych nagród jak np. International Women of Courage Award (2011) i Global Women's Leadership Award (2012). Roza Otunbajewa jest zamężna, na dwoje dzieci. Mówi płynnie w języku angielskim i rosyjskim.

    Domicyl (łac. domicilium - miejsce zamieszkania) – stałe miejsce zamieszkania osoby fizycznej lub siedziba osoby prawnej. Może oznaczać również stałe miejsce dopełniania zobowiązań finansowych. W prawie międzynarodowym prywatnym jeden z łączników wskazujących, jakie prawo należy zastosować dla oceny spornego stosunku. Pojęcie domicylu jest również obecne w prawie konstytucyjnym wielu państw. Przykładem może być wymóg domicylu (minimum 14 lat) w stosunku do kandydata na urząd Prezydenta USA. W polskim prawie wekslowym oznacza miejsce (miejscowość), w którym weksel jest płatny (art. 37 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe).Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза – КПСС) – ostatnia nazwa założonej w 1903 partii komunistycznej, rządzącej w RFSRR i ZSRR od 1917 do 1991 (1903-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji, frakcja bolszewików; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Formalnie centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne i Sekretariat Komitetu Centralnego na czele z sekretarzem generalnym. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. Sekretariatowi KC podlegały wydziały Komitetu Centralnego, oparte na zasadzie funkcjonalnej i pełniące funkcje ministerstw. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie sekcje (komunistyczne partie republik związkowych ZSRR) z wyjątkiem (do 1990) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowania i utrzymywania kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny Komitetu Centralnego i radziecki wywiad (INO NKWD i GRU).

    Przypisy

    1. The new Kyrgyz government will have to do its best not to let the new era of Kyrgyzstan's history become associated with looting (ang.). Pravda.ru, 26 marca 2005. [dostęp 2010-04-07].
    2. Profile: Roza Otunbayeva (ang.). BBC News, 8 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-09].
    3. Profile: Roza Otunbayeva, the head of Kyrgyzstan's interim government (ang.). Telegraph.co.uk, 8 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-09].
    4. Profile: Roza Otunbayeva (ang.). People's Daily Online, 4 lipca 2010. [dostęp 2010-07-08].
    5. Kyrgyzstan opposition stage national protests (ang.). euronews, 27 marca 2009. [dostęp 2010-04-07].
    6. World Kyrgyz opposition forms government led by ex-FM Otunbayeva (ang.). RIA Novosti, 7 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-07].
    7. Q&A: Kyrgyz unrest (ang.). BBC News, 9 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-09].
    8. Kyrgyz president formally resigns after turmoil (ang.). Reuters, 16 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-16].
    9. Kyrgyzstan extends US lease on Manas air base (ang.). BBC News, 16 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-16].
    10. State of emergency in S.Kyrgyzstan after ethnic clash (ang.). Reuters, 19 maja 2010. [dostęp 2010-06-12].
    11. Kyrgyzstan ethnic clashes kill two (ang.). BBC News, 19 maja 2010. [dostęp 2010-06-12].
    12. Kyrgyz vote wins 90 percent support (ang.). Reuters, 28 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-28].
    13. Otunbayeva sworn in as Kyrgyz leader in historic first (ang.). BBC News, 3 lipca 2010. [dostęp 2010-07-08].
    14. CEC makes Atambayev victory official (ang.). universalnewswires.com, 14 listopada 2011. [dostęp 2011-11-17].
    15. New Kyrgyz President Atambayev pledges 'new page' (ang.). BBC News, 1 grudnia 2011. [dostęp 2011-12-04].
    16. International Women of Courage Awards, whitehouse.gov, 2011-03-11
    17. Global Summit of Women Supports Greece During Difficult Time at 2012 Summit
    Referendum w Kirgistanie w 2010 roku – referendum konstytucyjne przeprowadzone w Kirgistanie 27 czerwca 2010. Jego przedmiotem było udzielenie zgody przez obywateli na przyjęcie nowej konstytucji. Oznaczało to zmianę prezydenckiego systemu rządów na system parlamentarny i zatwierdzenie Rozy Otunbajewy na stanowisku prezydenta do końca 2011. Projekt nowej konstytucji zyskał poparcie ponad 90% głosujących.Kazachstan, Republika Kazachstanu (kaz. Қазақстан, Қазақстан Республикасы, trl. Ķazaķstan, Ķazaķstan Respublikasy, trb. Kazakstan, Kazakstan Respublikasy; ros. Казахстан, Республика Казахстан trl. Kazahstan, Respublika Kazahstan, trb. Kazachstan, Riespublika Kazachstan) – państwo leżące częściowo w Azji (88% powierzchni) i częściowo w Europie (12% powierzchni – tereny na zachód od rzeki Emba), powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12 187 km. Kazachstan ma również dostęp do największego jeziora świata – Morza Kaspijskiego – na długości 2340 km.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
    Askar Akajewicz Akajew (ur. 10 listopada 1944 w Kyzyłbajraku) – kirgiski polityk, prezydent Kirgistanu od 27 października 1990 do 24 marca 2005.
    Tulipanowa rewolucja w Kirgistanie (zwana też migdałową) - wydarzenia z marca 2005, które nastąpiły w wyniku protestu kirgiskiej opozycji. Jej liderzy, wywodzący się spośród odsuniętych w poprzednich latach współpracowników prezydenta Askara Akajewa, domagali się jego ustąpienia i unieważnienia wyborów parlamentarnych z 27 lutego i 13 marca. Ich żądania były poparte opinią OBWE, która uznała, że wybory nie spełniały demokratycznych standardów. Skutkiem rewolucji było obalenie prezydenta Askara Akajewa. Jego następcą został Kurmanbek Bakijew.
    Feliks Kułow (ur. 29 października 1948 we Frunze, obecnie Biszkek) – kirgiski polityk, wiceprezydent Kirgistanu w latach 1992-1993, były minister i gubernator obwaodu czujskiego. Burmistrz Biszkeku w latach 1998-1999. Przywódca partii Ar Namys od 1999. Premier Kirgistanu od 15 sierpnia 2005 do 29 stycznia 2007.
    Wybory parlamentarne w Kirgistanie - odbyły się 16 grudnia 2007 po rozwiązaniu starego parlamentu przez prezydenta Kurmanbeka Bakijewa.
    Wybory parlamentarne w Kirgistanie w 2010 roku – odbyły się 10 października 2010 i były pierwszymi wyborami po zmianie konstytucji i wprowadzeniu w kraju parlamentarnego systemu rządów. W ich wyniku wyłoniony został skład 120-osobowego parlamentu. Najwięcej głosów i mandatów uzyskała nacjonalistyczna partia Ata Żurt, mająca silne poparcie na południu kraju i grupująca część dawnych współpracowników prezydenta Kurmanbeka Bakijewa.
    Hillary Diane Rodham Clinton (ur. 26 października 1947 w Chicago) – w latach 2009–2013 67. sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych nominowana przez prezydenta Baracka Obamę. Od 2001 do 2009 roku zasiadała w Senacie jako reprezentantka stanu Nowy Jork. Jako żona 42. prezydenta Stanów Zjednoczonych Billa Clintona była pierwszą damą w latach 1993-2001. W amerykańskich wyborach prezydenckich w 2008 roku Clinton była główną kontrkandydatką Baracka Obamy w uzyskaniu nominacji Partii Demokratycznej.

    Reklama