• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rongorongo

    Przeczytaj także...
    Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wyniesienia Wschodniopacyficznego. 3791 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy), jedyna miejscowość to Hanga Roa. Należy do Chile, wchodzi w skład regionu Valparaíso. Znajduje się w odległości 2078 km od najbliższej zamieszkanej wyspy – Pitcairn i 3600 km od brzegów Chile i jest jedną z najbardziej oddalonych od wysp i lądów zamieszkaną wyspą na świecie, ustępując pierwszeństwa jedynie wyspom Tristan da Cunha. Znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy – moai.Pismo – system umownych znaków, za pomocą których przedstawiany jest język mówiony. Jako jeden z ludzkich wynalazków intelektualnych jest środkiem porozumiewania się oraz odzwierciedleniem mowy i myśli. Zanim powstało pismo, do przekazywania mowy służyły obrazki, różne środki mnemotechniczne oraz zrozumiałe dla danej społeczności, przedtem uzgodnione i odpowiednio spreparowane, symbole. Pismo ewoluowało od najstarszego stadium – piktografii, poprzez ideografię, pismo analityczne, aż do najmłodszego – pisma fonetycznego.
    Fonogram – pierwsze utrwalenie warstwy dźwiękowej jakiegoś utworu lub zjawiska akustycznego. W przemyśle fonograficznym najczęściej występuje pod postacią tzw. taśmy matki, nośnika, za pomocą którego następnie utwór może zostać powielony, zwielokrotniony i wprowadzony do obrotu.
    Próbka pisma rongorongo

    Rongorongopismo używane dawniej do zapisu prawdopodobnie języka rapanui używanego na Wyspie Wielkanocnej. Do czasów współczesnych zachowało się 25 artefaktów z napisami wyrytymi pismem rongorongo. Pismo zawiera nieco ponad 600 unikalnych znaków.

    Opis[ | edytuj kod]

    Data powstania pisma jest nieznana, jedna z teorii mówi, że powstało ono dopiero w wyniku kontaktu z europejskimi najeźdźcami, ale jest to mało prawdopodobne. Pierwsi europejscy odkrywcy wyspy w początku XVIII w. nie odnotowali znajomości pisma wśród miejscowej ludności. Pierwsze tablice zawierające teksty zanotowane pismem rongorongo zostały odkryte przypadkowo w 1869 r. przez biskupa Tahiti – Florentina-Étienne’a „Tepano” Jaussena (1815–1891). Biskup otrzymał prezent w postaci ozdobnego sznura nawiniętego na kołowrotek, który został wykonany przez misjonarzy poddanych biskupowi z jednej z ozdobnych tablic pokrytych pismem rongorongo. Zaciekawiony tablicą, której użyto do wykonania kołowrotka, biskup wysłał list do miejscowych misjonarzy z prośbą o zgromadzenie jak największej ilości tablic oraz rozpoczął pierwsze próby tłumaczenia. Na wyspie znaleziono jednak tylko kilkanaście tablic. Wówczas nikt nie potrafił odczytać pisma. Większość zabytków tego pisma zaginęła.

    Determinatyw – znaki stojące w systemach pisma ideograficzno-fonetycznego przed lub po znaku, oznaczające klasę pojęciową, jaką ten znak reprezentuje (drzewa, ludzie, bogowie).Pismo logograficzne (gr. λόγος logos – mowa, γράφω grapho – pisać) – rodzaj pisma złożony z logogramów, odpowiadających na ogół wyrazom lub morfemom. Logogram jest ideogramem, w którym symbol reprezentujący obiekt nie jest wizualnie związany z tym obiektem. W przeciwieństwie do pisma fonetycznego znaki pisma logograficznego mają nie tylko wartość fonetyczną, ale także wartość semantyczną. Podrodzajami pisma logograficznego są pismo piktograficzne i pismo ideograficzne.

    Pismo rongorongo było jedynym pismem na terenie całej Polinezji.

    Według ustnej tradycji wyspiarzy istniały dwa pisma: powszechne – rongorongo i pismo tau ceremonialne, związane z kultem bogów czy przodków. Sztuka pisania i czytania była zarezerwowana dla specjalnie kształconych pieśniarzy tangata manu o te-rongo-rongo, czyli „ludzi-ptaków znających rongorongo”, i była wielkim przywilejem. Tradycyjna nazwa pisma kohau rongo-rongo oznaczała „łamać włócznie” lub „łamać słowa”. Wyraz rongo lub rong w języku polinezyjskim oznacza „słyszeć”, „wysłuchać”. Natomiast w kilku odmianach quechua z terenów Andów istnieje słowo rongo-go, które oznacza „wiadomość”.

    Bustrofedon (z gr. bous - wół, strophe - bruzda - "bruzdy, jakie znaczy pługiem wół") – sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian od prawej do lewej, i od lewej do prawej.Thor Heyerdahl (ur. 6 października 1914 w Larviku, zm. 18 kwietnia 2002 w Colla Micheri we Włoszech) – norweski odkrywca i podróżnik, zajmował się także antropologią i archeologią. Sławę przyniosła mu wyprawa na tratwie „Kon-Tiki” w 1947.

    Rongorongo jest systemem pisma opartym na logogramach, fonogramach i determinatywach. Znaki zapisywane były systemem bustrofedonu odwracanego: czytanie rozpoczynano od lewego dolnego rogu w kierunku prawego i przy każdym końcu wersu odwracano tabliczkę o 180 stopni i kontynuowano czytanie od lewej do prawej.

    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.Język rapanui - język ze wschodniej gałęzi rodziny polinezyjskiej języków austronezyjskich używany przez rdzennych mieszkańców chilijskiej Wyspy Wielkanocnej na południowo-wschodnim Pacyfiku. Morfologicznie najbardziej zbliżony do języka markiskiego, fonologicznie do maoryskiego. W ostatnich dekadach, w związku z migracjami ludności, język ten został rozprzestrzeniony także na kontynentalną część Chile oraz inne wyspy Pacyfiku (zwłaszcza na Tahiti). Posługuje się nim w sumie blisko 5 tys. ludzi.

    Odszyfrowanie pisma[ | edytuj kod]

    Spis znaków pisma rongorongo zaproponowany przez Pozdniakov & Pozdniakov (2007). Opisuje on 99,7% znaków użytych we wszystkich tekstach, z wyjątkiem rzadkich znaków wyrytych na tzw. lasce z Santiago.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Polak próbuje odczytać unikatowe pismo z Wyspy Wielkanocnej, naukawpolsce.pap.pl, 8 września 2017 [dostęp 2017-09-09].
    2. Catherine and Michel Orliac, Des dieux regardent les étoiles. Za S. Fischer.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Thor Heyerdahl: Wyprawa Kon-Tiki, Warszawa 1995, ​ISBN 83-85661-89-1
  • Thor Heyerdahl: Aku-Aku: tajemnica Wyspy Wielkanocnej, Muza, Warszawa 1995
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Dr. Steven Roger Fischer, Easter Island’s “Rongorongo” Script (ang.)
  • Jacques B.M. Guy, RONGORONGO The Easter Island Tablets (ang.)
  • rapa-nui.net. Tradycja. Kultura. Współczesność




  • Reklama

    Czas generowania strony: 0.007 sek.