• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Romantyzm



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    William Blake (ur. 28 listopada 1757 w Londynie, zm. 12 sierpnia 1827 w Londynie) – XVIII-wieczny angielski poeta, pisarz, rytownik, malarz, drukarz i mistyk, prekursor romantyzmu. Przez współczesnych nazywany często mad Blake (szalony Blake), zaliczany czasem do grona tzw. poetów wyklętych w literaturze angielskiej.Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.
    Literatura[]

    Niemcy[]

    Sztandarową powieścią preromantyzmu jest dzieło Goethego z 1774 Cierpienia młodego Wertera. Powieść ta wyrażała w sposób niezwykle trafny „ducha epoki” i stanowiła wstęp do zbliżającego się przełomu w sztukach. Po jej publikacji Europa, a szczególnie Niemcy, zaznały fali samobójstw młodych ludzi – na wzór postępowania bohatera Goethego.

    Felicia Hemans (ur. 1793, zm. 1835) – angielska poetka epoki romantyzmu, wysoko ceniona i bardzo popularna w swoich czasach, później zapomniana.Johann Ludwig Tieck (ur. 31 maja 1773 r. w Berlinie, zm. 28 kwietnia 1853 r. tamże) – poeta, dramaturg, powieściopisarz, nowelista, bajkopisarz, tłumacz i krytyk, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli wczesnego romantyzmu w Niemczech. Był także wydawcą i doradcą teatralnym w Berlinie i Dreźnie. Publikował również pod pseudonimem Peter Lebrecht i Gottlieb Färber. Pionier romantyzmu w teatrze, głównie poprzez poświęcone jemu prace Friedricha Schlegla, teoretyka wczesnego romantyzmu, wywarł wpływ na całą tę epokę. W późniejszym okresie swojej twórczości zbliżył się do realizmu.

    W literaturze niemieckiej jednym z symboli romantycznej tęsknoty (albo lepiej: jej celu) był czarny kot, traktowany również jako symbol romantyzmu. Novalis wprowadził ten symbol do swej fragmentarycznej powieści Heinrich von Ofterdingen, w której średniowieczny młodzieniec wędruje przez świat, szukając wymarzonego raju. Dociera do czarodziejskiej krainy, w centrum której znajduje się niebieski kwiat – mieszanina rośliny, człowieka oraz dobrego duszka. Ten symbol oznacza nieskończoną tęsknotę i miłość oraz dążenie do nieskończoności.

    Racjonalizm (łac. ratio – rozum; rationalis – rozumny, rozsądny) – filozoficzne podejście w epistemologii zakładające możliwość dotarcia do prawdy z użyciem samego rozumu z pominięciem doświadczenia, poprzez stworzenie systemu opartego na aksjomatach, z których poprzez dedukcję można wywieść całość wiedzy. Racjonalizm w nowożytnej filozofii wywodzi się od Kartezjusza. W anglosaskiej tradycji filozoficznej bywa nazywany racjonalizmem kontynentalnym.Emily Elizabeth Dickinson (ur. 10 grudnia 1830 w Amherst w stanie Massachusetts, zm. 15 maja 1886 tamże) – poetka amerykańska.
    Heinrich Heine

    W niemieckojęzycznej literaturze romantyzm reprezentują, w okresie wczesnym: romantycy z kręgu jenajskiego, jak: Wilhelm Heinrich Wackenroder, Ludwig Tieck, Novalis, August Wilhelm Schlegel, Friedrich Schlegel oraz działający w Berlinie Heinrich von Kleist, a później: Heinrich Heine, Joseph von Eichendorff, Adalbert Stifter i inni. W pierwszych dziesięcioleciach XX wieku wpływy romantyzmu wystąpiły w pojawiających się wtedy ruchach młodzieżowych, jak skauting, a w Niemczech: Bündische Jugend, Wandervogel, Waldjugend, Freischärler i inne. Symbole romantyzmu są wykorzystywane ponownie we współczesnym malarstwie fantastycznym i w literaturze, a także przez ruchy New Age. Nowe spojrzenie na romantyzm wniosła twórczość Arno Schmidta (1914-1979).

    Gotycyzm (ang. gothicism) – nurt kultury europejskiej, stanowiący jeden z jej przedromantycznych prądów. Dążył on do przywrócenia rangi i znaczenia utworom i budowlom pochodzącym ze średniowiecza. Prądowi nadano nazwę gotycyzmu, gdyż tradycje średniowieczne były wiązane przede wszystkim z gotyckim stylem architektonicznym.Johann Heinrich Füssli (ur. 7 lutego 1741 w Zurychu, zm. 16 kwietnia 1825 w Putney, obecnie dzielnica Londynu) – malarz, rysownik, teoretyk sztuki i poeta szwajcarski tworzący głównie w Wielkiej Brytanii, znany tamże jako John Henry Fuseli.

    Wielka Brytania[]

    Strona tytułowa pierwszego wydania Wichrowych wzgórz Emily Brontë z 1847 roku z widocznym pseudonimem Ellis Bell.

    W literaturze brytyjskiej romantyzm wyrasta z mocno zarysowanego preromantyzmu, którego ważnym nurtem był gotycyzm. Pierwszym dziełem tego kierunku była powieść Horace Walpole'a The Castle of Otranto (Zamczysko w Otranto), zaś jego najbardziej znanym przykładem The Monk (Mnich) Matthew Gregory'ego Lewisa. Za prekursora romantyzmu uchodzi Szkot Robert Burns. Za romantyka uważa się również czasem mistyka Williama Blake'a. W literaturze angielskiej romantyzm dzieli się na dwie fazy. Najważniejszymi autorami pierwszej fazy byli poeci jezior, William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge i Robert Southey. Manifestem nowego kierunku był wspólny tom Wordswortha i Coleridge'a Lyrical Ballads (Ballady liryczne), wydany w roku 1798, zawierający poemat Coleridge'a The Rime of the Ancient Mariner (Rymy o starym marynarzu (poemat). Do drugiej fazy romantyzmu zaliczają się przede wszystkim George Gordon Byron, Percy Bysshe Shelley i John Keats. Byron zasłynął jako twórca Wędrówek Childe Harolda, Dona Juana, Korsarza i Giaur. Innymi twórcami byli John Clare, Thomas Hood, Leigh Hunt, Charles Lamb, Walter Savage Landor, Felicia Hemans i Caroline Norton. Z epoki romantyzmu wyrósł również Edwin Atherstone, autor monumentalnego eposu Upadek Niniwy, osadzonego w scenerii bliskowschodniej starożytności. Czołowym krytykiem był William Hazlitt. W dziedzinie prozy historycznej wyróżniał się Walter Scott, autor powieści Waverley, Rob Roy i Ivanhoe. Największym osiągnięciem romantycznego powieściopisarstwa są Wichrowe Wzgórza Emily Brontë, odwołujące się zarówno do gotycyzmu, jak i zapoczątkowanej przez Thomasa Kyda tradycji elżbietańskiej tragedii zemsty. Do klasyki należy też Frankenstein Mary Shelley. Romantyczne tradycje kontynuował w epoce wiktoriańskiej Alfred Tennyson. Do romantyzmu nawiązywali również Prerafaelici. Z brytyjskiego preromantyzmu i romantyzmu właściwego wywodzą się trzy prądy obecne w literaturze europejskiej omawianej epoki: wspomniany gotycyzm, bajronizm i walterskotyzm. Romantyzm angielski bardzo mocno oddziaływał na ówczesną twórczość w innych krajach, w tym w Polsce. Naśladowano zwłaszcza Byrona. Podjęto byronowski model nowego gatunku - poematu dygresyjnego, jak również powieści poetyckiej. Wpływy Byrona mozna odnaleźć w literaturze polskiej w dziele największych romantyków, Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego. Konrad Wallenrod zawdzięcza wiele byronowskiemu Korsarzowi, a Beniowski Słowackiego Don Juanowi.

    Portret Adama Mickiewicza na Judahu skale – portret olejny Adama Mickiewicza namalowany przez Walentego Wańkowicza w Petersburgu w latach 1827–1828.Heinrich von Kleist (ur. 18 października 1777, według niektórych źródeł 10 października, we Frankfurcie nad Odrą, zm. 21 listopada 1811 w Wannsee pod Berlinem) – pisarz, dramaturg, poeta i publicysta niemiecki.

    Stany Zjednoczone[]

    Edgar Allan Poe

    W czasach romantyzmu do głosu doszli anglojęzyczni autorzy tworzący za oceanem. W Stanach Zjednoczonych do twórców romantyzmu zalicza się przede wszystkim mistrza opowiadań grozy, autora ballad Kruk i Eldorado Edgara Allana Poe, Henry'ego Wadswortha Longfellowa, autora epopei indiańskiej Pieśń o Hajawacie i tajemniczej ballady Excelsior, Emily Dickinson, Henry'go Davida Thoreau i Ralpha Waldo Emersona, a także Walta Whitmana.

    Marie-Henri Beyle (ur. 23 stycznia 1783 w Grenoble - zm. 23 marca 1842 w Paryżu), bardziej znany jako Stendhal – francuski pisarz romantyk, prekursor realizmu w literaturze, wolnomularz.František Ladislav Čelakovský pseudonim Marcian Hromotluk (ur. 7 marca 1799 w Strakonicach, zm. 5 sierpnia 1852 w Pradze) – czeski pisarz, poeta, krytyk i tłumacz. Przedstawiciel czeskiego odrodzenia narodowego.

    Francja[]

    Do Francji romantyzm zawitał w początkach XIX wieku. Rozwijał się w czasach restauracji i za monarchii lipcowej. Był reakcją i ruchem protestu przeciw skostniałym formom klasycyzmu, szczególnie długo i silnie oddziałującego we Francji. Francuski romantyzm wywodzi się z ducha Rousseau i preromantyków, którzy wysuwali na pierwszy plan uczucie i stawiali je w opozycji do rozumu. Pojawił się rozległy ruch w kulturze, w którym jednostka emancypuje się od ograniczeń ancien régime’u (absolutyzmu) i wyraża swoje wyzwolenie. Wzrost sentymentalizmu ma świadczyć, że nie ma już konieczności opierania się wyłącznie na racjach rozumu. Anne-Louise Germaine de Staël-Holstein (znana jako Madame de Staël, 1766-1817) i Alphonse de Lamartine (1790-1869) są dobrymi przykładami twórców poszukujących nieskończonego w każdej, najdrobniejszej nawet emocji, osoby traktowanej jako świat sam w sobie. Człowiek staje się tym, kim kiedyś dla artysty był Bóg – to w głębinach ludzkiego, pojedynczego serca szuka się teraz prawd ostatecznych.

    Siergiej Wasiljewicz Rachmaninow (ros. Сергей Васильевич Рахманинов; ur. 20 marca/1 kwietnia 1873, zm. 28 marca 1943) – rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent.Matthew Gregory Lewis (ur. 9 lipca 1775 w Londynie – zm. 14 maja 1818) – angielski pisarz i dramaturg, autor słynnej powieści gotyckiej Mnich. Do fascynacji tą powieścią gotycką przyznawali się m.in. Byron i de Sade.
    Victor Hugo

    Wielkie nazwiska twórców francuskiego romantyzmu otwiera François-René de Chateaubriand (1768-1848) oraz Charles Nodier (dzięki zorganizowaniu swojego Cénacle (koło artystyczne) w Bibliothèque de l'Arsenal). Następnie dołączyli: Victor Hugo (1802-1885), Stendhal (1783-1842), Théophile Gautier (1811-1872), Alfred de Vigny (1797-1863), Charles Leconte de Lisle (1818-1894), Gérard de Nerval (1808-1855) oraz Joséphin Soulary (1815-1891). Charles Baudelaire w Sztuce romantycznej wymienia również takich twórców jak Jean de Falaise, Champfleury, Pierre Dupont, Jules Janin, Filibert Rouviere, Gustave Flaubert, Charles Asselineau, August Barbier, Marceline Desbordes-Valmore, Pétrus Borel, Hegezyp Moreau, Gustave Le Vavasseur.

    Samuel Palmer (ur. 27 stycznia 1805 w Londynie, zm. 24 maja 1881 w Redhill) – angielski malarz pejzażysta, grafik i pisarz romantyczny.Robert Southey (ur. 12 sierpnia 1774, zm. 21 marca 1843), angielski poeta, przedstawiciel romantyzmu w literaturze angielskiej. Przez niektórych historyków literatury uznawany za jednego z tzw. poetów jezior.

    We Francji romantyzm trwał dłużej niż do roku 1830, jednak do tego czasu miał inną dynamikę niż w późniejszym okresie: początkowo dominował indywidualizm. Bohater romantyczny miał naturę arystokratyczną i gardził tłumem. Odczuwał niesmak w stosunku do życia, ale czcił przodków i dawne czasy. Marzył o samotności i przeżywał głębokie, skomplikowane i „niemożliwe” uczucia miłosne. Ucieleśniał wieczystą niezgodę wobec powszechnie wyznawanych ideałów; był przy tym niezdolny do czynu. Po roku 1830 wizja romantyczna zmienia charakter: więcej uwagi poświęca się społecznym uwarunkowaniom kondycji ludzkiej. Bohater romantyczny angażuję się w walkę o wyzwolenie. Jego namiętności znajdują ujście w jego działalności (wyzwolenie narodowe, walka o emancypację klas niższych, walka z niewolnictwem w koloniach). Sztandarową postacią staje się Lorenzo de Médicis – bohater Alfreda de Musset. Wielką rolę w przełamaniu dominacji ideału epoki klasycyzmu odegrał dramat Victora Hugo Hernani, który stał się powodem znamiennej walki klasyków z romantykami.

    Dwaj mężczyźni kontemplujący księżyc (niem. Zwei Männer in Betrachtung des Mondes) to jeden z najbardziej znanych obrazów olejnych Caspara Davida Friedricha, namalowany w trzech wersjach w latach 1818–1830. Wersja pierwsza została namalowana w 1819 roku i znajduje się w Galerii Nowych Mistrzów w Dreźnie, natomiast trzecia, z lat 1825–1830, znajduje się w zbiorach Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.Wilhelm Heinrich Wackenroder (ur. 13 lipca 1773 w Berlinie, zm. 13 lutego 1798 tamże), jeden z prekursorów niemieckiego romantyzmu.

    Portugalia[]

    W Portugalii pierwsze oznaki romantyzmu można odnaleźć w napisanych pod koniec XVIII wieku sonetach Manuela Marii Barbosa du Bocage, twórcy zasadniczo wiernego klasycyzmowi. Najważniejszym poetą romantycznym jest jednak Almeida Garrett, autor między innymi poematu Camões (1825) i zbiorku Folhas Caídas (Opadłe liście). Motywy romantyczne pojawiły się w twórczości takich poetów jak Alexandre Herculano, Cesário Verde i António Nobre pod koniec wieku XIX.

    Miłość – pojęcie wieloznaczne i trudne do zdefiniowania, odnoszone do uczuć, stanów emocjonalnych, relacji międzyludzkich, postaw.Andrzej Tomasz Towiański (ur. 1 stycznia 1799 w Antoszwińciach k. Janiszek w powiecie wileńskim, zm. 13 maja 1878 w Zurychu) – polski ziemianin, filozof i przywódca religijny, mesjanista. Charyzmatyczny przywódca towiańczyków, organizacji zwanej też Kołem Sprawy Bożej.

    Rosja[]

    Aleksander Puszkin, detal pomnika w Tbilisi

    Jakkolwiek w okresie romantyzmu literatura rosyjska była jeszcze stosunkowo młoda, jako że rozwijała się dopiero od około stulecia, nie tylko wydała przynajmniej dwóch wybitnych autorów, ale zdołała dorównać do głównych literatur zachodnioeuropejskich. Autorami tymi byli Aleksander Puszkin i Michaił Lermontow. Pierwszy z nich zasłynął jako wszechstronny twórca dużej liczby wierszy lirycznych, poematów, jak Jeździec miedziany i Domek w Kołomnie oraz opowiadań (Córka kapitana, Dama pikowa). Najważniejszym dziełem Puszkina jest powieść wierszem Eugeniusz Oniegin, tłumaczona na wiele języków, w tym kilkakrotnie na język polski. Lermontow jest znany przede wszystkim jako autor powieści Bohater naszych czasów i poematów Demon i Mcyri (Laik klasztorny). Do najbardziej znanych wierszy Lermontowa należą Wychodzę sam jeden – przede mną w step droga i Żagiel.

    Empiryzm (od stgr. ἐμπειρία empeiría – "doświadczenie") – doktryna filozoficzna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie lub przede wszystkim bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, zaś wszelkie idee, teorie itp. są w stosunku do nich wtórne.Preromantyzm – zespół zjawisk w kulturze i literaturze rozwijający się od połowy XVIII w. i zapowiadający nadejście romantycznego przełomu w kulturze europejskiej.

    Polska[]

    Romantyzm w historii literatury polskiej przypadał na lata 1822–1863, jego czołowymi przedstawicielami byli Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Cyprian Kamil Norwid, Zygmunt Krasiński, Józef Ignacy Kraszewski.

    Czechy[]

    Karel Hynek Mácha, rysował Jan Vilímek

    W Czechach najważniejszymi twórcami romantyzmu byli pionier nowego kierunku František Ladislav Čelakovský, autor cykli Ohlas písní ruských (Echo pieśni rosyjskich, 1829) i Ohlas písní českých (Echo pieśni czeskich, 1839), Karel Hynek Mácha, autor poematu Máj (Maj, 1836) i Karel Jaromír Erben, autor zbioru mistrzowskich ballad Kytice z pověstí národních, w skrócie Kytice (Bukiet (z opowieści ludowych)1853), który w literaturze czeskiej odgrywa taką samą rolę jak Ballady i romanse Adama Mickiewicza w Polsce. Pomniejsi twórcy to satyryk Karel Havlíček Borovský, autor antytotalitarnego w wymowie poematu Křest svatého Vladimíra (Chrzest świętego Włodzimierza wyd. 1877), Josef Václav Frič, autor cyklu Písně z bašty (Wiersze z lochu, 1862, wyd. pośmiertnie), Václav Bolemír Nebeský, autor poematu Protichůdci (Antypodzi, 1844) i Václav Šolc, autor cyklu Prvosenky (Pierwiosnki, 1868). Romantykiem był też Josef Kajetán Tyl autor dramatu (śpiewogry) Fidlovačka z której pochodzi pieśń Kde domov můj, która stała się hymnem Republiki Czeskiej. Za przedstawicielkę romantyzmu uznaje się też Boženę Němcovą, autorkę opowiadania Babička (Babunia), która zapoczątkowała nowoczesną czeską prozę, jakkolwiek bywa ona zaliczana do prekursorów realizmu. Z romantyzmu wywodzi się generacja Majowców, odwołujących się bezpośrednio do twórczości Karela Hynka Máchy. Należeli do niej między innymi Jan Neruda, Vítězslav Hálek, Karolína Světlá, Jakub Arbes.

    Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.Cyprian Kamil Norwid, właściwie Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid herbu Topór (ur. 24 września 1821 w Laskowie-Głuchach, zm. 23 maja 1883 w Paryżu) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz, eseista, grafik, rzeźbiarz, malarz i filozof.

    Słowacja[]

    Podobizna Ľudovíta Štúra na banknocie

    Najważniejszymi twórcami słowackiego romantyzmu byli Ľudovít Štúr, kodyfikator słowackiej normy językowej i autor poematu Matúš z Trenčína (Mateusz z Trenczyna) oraz Andrej Sládkovič, autor poematu miłosnego Marína (Maryna, 1844). Cenionym poetą jest też Janko Kráľ, autor między innymi wiersza Orol (Orzeł) i ballady Zakliata panna vo Váhu a divný Janko (Zaczarowana dziewczyna z Wagu i dziwny Janko).

    Novalis, właściwie Georg Philipp Friedrich Freiherr von Hardenberg (ur. 2 maja 1772 w Oberwiederstedt, niedaleko Hettstedt w Saksonii, zm. 25 marca 1801 w Weißenfels) – niemiecki poeta i prozaik, jeden z najbardziej znaczących przedstawicieli okresu wczesnego romantyzmu, uważany czasem za jednego z twórców tego kierunku.Henri Auguste Barbier (ur. 29 kwietnia 1805 w Paryżu, zm. 13 lutego 1882 w Nicei) – dramaturg i poeta francuski, członek Akademii Francuskiej.

    Słowenia[]

    rękopis wiersza France Prešerena Kam? (Dokąd?)

    Najważniejszym przedstawicielem słoweńskiego romantyzmu i jedynym jego twórcą znanym na świecie jest France Prešeren, autor między innymi cykli Sonetni venec (Wieniec sonetów) i Sonetje nesreče (Sonety nieszczęścia). Poeta ten napisał również poemat Krst pri Savici (Chrzest nad Sawicą), który pełni rolę narodowego eposu Słoweńców. Utwór jest ułożony oktawą, a wstęp do niego tercyną. Po uzyskaniu przez Słowenię niepodległości wiersz Prešerena Zdravljíca (Toast) stał się jej hymnem państwowym. Oprócz sonetów Prešeren pisał również gazele, co jest przejawem orientalizmu. Zasługą Prešerena jest stworzenie nowoczesnego słoweńskiego języka poetyckiego i wypracowanie repertuaru wersyfikacyjnego.

    Frankenstein (ang. Frankenstein; or, The Modern Prometheus − Frankenstein, czyli współczesny Prometeusz) − powieść angielskiej pisarki i poetki okresu romantyzmu Mary Shelley z 1818 roku. Pisarz SF Brian Aldiss uważa Frankensteina za pierwszą powieść SF lub przynajmniej zapowiedź tego gatunku.Alfred Louis Charles de Musset (ur. 11 grudnia 1810, zm. 2 maja 1857) – francuski poeta i pisarz epoki romantyzmu, członek Akademii Francuskiej.

    Sztuki plastyczne[]

    Prace malarzy, rzeźbiarzy i architektów, tworzących w tym czasie, są bardzo różnorodne. Wyrażają one przede wszystkim romantyczną postawę i światopogląd. Częste są, podobnie jak w literaturze, nawiązania do legend, poezji Dantego i Johna Miltona, dzieł Szekspira.

    Théophile Gautier, (pol.) Teofil Gautier (ur. 31 sierpnia 1811 w Tarbes, zm. 23 października 1872 w Neuilly-sur-Seine koło Paryża) – francuski pisarz, poeta, dramaturg, krytyk literacki, teatralny i krytyk sztuki; przedstawiciel francuskiego romantyzmu, prekursor parnasizmu.Eden (hebr. Gan Eden, גַּן עֵדֶן "ogród rozkoszy") – biblijny raj stworzony przez Boga dla pierwszych ludzi – Adama i Ewy. W ogrodzie ludzie wszystkiego mieli pod dostatkiem i ze wszystkiego mogli korzystać, z wyjątkiem Drzewa Poznania Dobra i Zła, którego owoców nie mogli zrywać. Jednak Szatan pod postacią węża skusił Ewę do zerwania zakazanego owocu, który po skosztowaniu podała mężowi. Za ten akt nieposłuszeństwa wobec Boga zostali oboje wygnani z Edenu, którego od tej pory strzegły cheruby i wirujący ognisty miecz, aby nikt nie mógł zerwać owoców z drzewa życia. W Biblii da się wyróżnić dwie tradycje dotyczące Edenu – zawartą w Księdze Ezechiela i zawartą w Księdze Rodzaju. Prawdopodobnie obie są niezależnymi od siebie nawiązaniami do mezopotamskich mitów i tradycji królewskich i boskich ogrodów, takich jak wiszące ogrody Semiramidy, dostosowanymi do teologii judaistycznej.

    Malarstwo[]

    Malarstwo okresu romantyzmu jest niejednolite. Można wyróżnić jednak pewne cechy malarstwa tej epoki na podstawie czołowych, głównych i najbardziej znaczących artystów tego nurtu, takie jak bogaty koloryt, kontrastowy światłocień, miękki modelunek, podkreślanie wartości fakturalnych płótna i dynamizowanie kompozycji. Równocześnie część artystów pozostawała wierna ideałom klasycyzmu i realizmu.

    António Nobre (ur. 16 sierpnia 1867 w Porto, zm. 18 Marca 1900 tamże) – poeta portugalski. W swojej twórczości skłaniał się ku subiektywizmowi spojrzenia na świat i estetycznemu odbiorowi rzeczywistości. Wykorzystywał doświadczenia francuskiego symbolizmu.Hernani, czyli honor kastylijski – dramat Wiktora Hugo napisany w sierpniu i wrześniu 1829. Stanowi on przełomowy moment w historii literatury francuskiej, praktyczną realizację zasad dramatu romantycznego wyłożoną teoretycznie przez Wiktora Hugo w przedmowie do dramatu Cromwell. Premiera dramatu odbyła się 25 lutego 1830 i wywołała tak żywe emocje między starszym i młodszym pokoleniem krytyków literackich oraz autorów, jak również tak wyraźny oddźwięk społeczny, że przeszła do historii jako "bitwa o Hernaniego".

    Za prekursorów romantyzmu uważa się: Johanna Heinricha Füssli (gdyż stosował bliską tej epoce kolorystykę i ekspresję) oraz Francisco Goyę. Za artystę, który najlepiej wyraża romantyczne idee uważany jest niemiecki pejzażysta Caspar David Friedrich, dla którego charakterystyczne są nokturny, przedstawienia ruin, cmentarzy, roztrzaskanych statków, świtów i zmierzchów. W Anglii w tym czasie tworzą także czterej inni pejzażyści: Samuel Palmer, Richard Parkes Bonington, John Constable i William Turner, we Francji natomiast: Théodore Géricault i Eugène Delacroix. W Niemczech działali w tym okresie Nazareńczycy: Johann Friedrich Overbeck, Franz Pforr, Peter von Cornelius, Julius Schnorr von Carolsfeld. Najwybitniejszym polskim malarzem romantycznym niewątpliwie był Piotr Michałowski, który oprócz znakomitych portretów, tworzył sceny batalistyczne oraz wizerunki koni. Warto także wspomnieć o Walentym Wańkowiczu i jego słynnym obrazie Mickiewicz na Judahu skale.

    Jean-Jacques Rousseau (ur. 28 czerwca 1712 w Genewie, zm. 2 lipca 1778 w Ermenonville) – genewski pisarz tworzący w języku francuskim, filozof i pedagog, autor koncepcji swobodnego wychowania.Romantyzm w muzyce zaczął się rodzić już za życia Beethovena, w okresie po rewolucji francuskiej, kiedy to w całej Europie zaczęły zachodzić zmiany o przełomowym znaczeniu. Najwyższym celem romantyków było połączenie religii, nauki i życia w jedną wyższą, wspólną jakość, jaką była sztuka. Najkrócej można powiedzieć, że romantyzm zrodziła potrzeba i pragnienie wolności. Ta idea pozostała żywa we wszystkich następnych pokoleniach twórców, aż do dnia dzisiejszego. W latach osiemdziesiątych XIX w. zaczął się jednak odwrót od romantyzmu, czego efektem była muzyka modernistyczna.

    Architektura[]

    Nie wykształciła się odmienna, typowo romantyczna architektura, jednak nazwą tą określa się czasem budowle utrzymane w nurcie historyzmu, zwł. neogotyckie i neorenesansowe zamki, wille i pałace. W tym okresie popularny był także ogród angielski z budowlami w różnych stylach bądź ruinami. Często wykorzystywano również wątki egzotyczne.

    John Keats (ur. 31 października 1795 w Moorgate w pobliżu Londynu, zm. 23 lutego 1821 w Rzymie) – angielski poeta, jeden z głównych przedstawicieli romantyzmu; obok Edmunda Spensera nazywany w Anglii poetą poetów. Za życia niedoceniany i atakowany przez krytykę literacką (jego poetykę pogardliwie określano mianem Cocktly School), po śmierci wywarł ogromny wpływ na poetów postromantycznych z kręgu Alfreda Tennysona. Jego legenda stała się tematem dzieł wielu ówczesnych i późniejszych twórców, tj.: Percy Bysshe Shelley, Lord Byron, Wallace Stevens czy William Butler Yeats. Keats był wyznawcą ideału piękna pojmowanego sensualistycznie, które starał się oddawać przez zastosowanie rozbudowanych form wierszowanych i rytmicznych oraz malowniczość opisu. Plastyka i muzyczność jego utworów wywarła spory wpływ na twórczość tzw. prerafaelitów.Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ludowość w literaturze – program nawiązywania do ludowej literatury, czerpania z niej motywów i wzorców stylistycznych, a niekiedy też przyswajanie właściwych jej postaw wobec świata, sformułowany po raz pierwszy w okresie romantyzmu. Wyraził się on w zwrocie do motywów ludowych, przede wszystkim fantastycznych, w dążeniu do ukazywania świata przez pryzmat ludowego bohatera, w przywołaniu gatunków literackich, które do tej pory funkcjonowały głównie w folklorze (przede wszystkim ballada).
    Wędrowiec nad morzem mgły (niem.: Der Wanderer über dem Nebelmeer) - obraz olejny, o wymiarach 94.8 × 74.8 cm, autorstwa niemieckiego malarza okresu romantyzmu Caspara Davida Friedricha, namalowany w 1818 roku.
    Mary Shelley lub Mary Wollstonecraft Godwin (ur. 30 sierpnia 1797 w Londynie, zm. 1 lutego 1851 w Londynie) – angielska poetka i pisarka okresu romantyzmu. Tworzyła w gatunku powieści gotyckiej, prekursorka powieści SF.
    Marceline Desbordes-Valmore (ur. 20 czerwca 1786 w Douai, zm. 23 lipca 1859 w Paryżu) – francuska poetka romantyczna, aktorka i śpiewaczka operowa.
    Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).
    Caspar David Friedrich (ur. 5 września 1774 w Greifswaldzie, zm. 7 maja 1840 w Dreźnie) – niemiecki malarz, uznawany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli malarstwa romantycznego.
    Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.138 sek.