• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Roman Sanguszko - hetman litewski

    Przeczytaj także...
    Żytomierz (ukr. Житомир, ros. Житомир, jidysz זשיטאָמיר, Żytomir) – miasto liczące ok. 270 tys. mieszkańców, położone nad rzeką Teterew na wyżynie Wołyńsko-Podolskiej na Ukrainie i będące stolicą obwodu żytomierskiego.Starosta – urząd związany z zarządzaniem jednostką administracyjną. W Polsce urząd starosty został wprowadzony podczas panowania króla Wacława II (1291-1305) z czeskiej dynastii Przemyślidów w celu sprawniejszego zarządzania krajem. Stanowisko to na przestrzeni lat zmieniało swoje znaczenie i funkcje, znane jest też w sąsiednich krajach. Obecnie w Polsce funkcja starosty oznacza osobę kierującą powiatem.
    Łokacze (ukr. Локачі) - osiedle typu miejskiego na Ukrainie i stolica rejonu w obwodzie wołyńskim. 4,0 tys. mieszkańców (szacunek na 2006).

    Roman Sanguszko (ur. ok. 1537, zm. 12 maja 1571) – książę na Niesuchojeżach i Łokaczach, hetman polny litewski w latach 1567-1571, wojewoda bracławski w latach 1566-1571, starosta żytomierski, był wyznawcą prawosławia.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Wywodził się z rodu kniaziowskiego. Był synem Fiodora Sanguszki i Anny Dospotówny.

    Dzieciństwo i młodość spędził na dworze królewskim. Był dworzaninem króla Zygmunta II Augusta. Karierę wojskową rozpoczął w 1555 roku biorąc udział na czele własnego oddziału w wojnie przeciwko Państwu Moskiewskiemu. W 1557 za zasługi na polu bitwy otrzymał starostwo żytomierskie.

    Unia lubelska – umowa międzynarodowa Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim zawarta 1 lipca 1569 na Sejmie w Lublinie. Określana jako unia realna, w odróżnieniu od poprzednich, wiążących oba państwa tylko osobą władcy (unia personalna). Została przyjęta 28 czerwca, a podpisana 1 lipca 1569, ostatecznie ratyfikowana przez króla 4 lipca 1569. W jej wyniku powstało państwo znane w historiografii jako Rzeczpospolita Obojga Narodów – ze wspólnym monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną – zachowano odrębny skarb, urzędy, wojsko i sądownictwo.Monaster św. Mikołaja w Mielcach – męski klasztor prawosławny w eparchii włodzimiersko-wołyńskiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.

    Od 1558 roku Roman Sanguszko brał udział w walkach z Tatarami, od 1564 roku uczestniczył w wojnie litewsko-moskiewskiej. 26 stycznia 1564 roku wziął udział w zwycięskiej w bitwie bitwa nad Ułą.

    W 1566 roku na sejmie w Wilnie został mianowany pierwszym wojewodą bracławskim. W marcu następnego roku otrzymał buławę hetmana polnego litewskiego. W lipcu 1567 przeprowadził błyskawiczną mobilizację wojsk i w okolicach Połocka stoczył serię zwycięskich bitew z armią moskiewską, w tym bitwę pod Czaśnikami. We wrześniu 1568 roku brawurowym szturmem zdobył twierdzę Ułłę. Następnie korzystając z okazji spustoszył okolice Newla, Wieliża i Wielkich Łuków co przyniosło mu wiele cennych łupów wojennych. W 1569 roku pomimo niechęci do zacieśniania związków Korony z Litwą jako przedstawiciel Korony Królestwa Polskiego podpisał akt unii lubelskiej 1569 roku. podpisał unię lubelską.

    Fiodor Sanguszko - książę, starosta włodzimierski w 1531 r., marszałek ziemi wołyńskiej w 1535 r., starosta bracławski i winnicki w 1544 r. Syn Andrzeja Aleksandrowicza i Marii Ostrogska. Ożenił się z Hanną Brankowić (zm. 1578), z którą miał synów: Dymitra (1530-1554), Romana (1537-1571), Jarosława (zm.: 1564) oraz córkę Fiodorę.Fiodor (Roman) Sanguszko (zm. 1591) - książę, syn Romana i Aleksandry z Chodkiewiczów (zm. 1570). Kawaler, ostatni z linii niesuchoiżyskiej.

    W 1569 roku ponownie wyprawił się na Ukrainę gdzie pobił Tatarów pod Humaniem.

    Zmarł 12 maja 1571 roku. Swój ogromny majątek pozostawił synowi. Pochowany został w monasterskiej cerkwi św. Mikołaja w Mielcach.

    Roman Sanguszko uważany jest za jednego z najwybitniejszych dowódców litewskich doby jagiellońskiej. Wsławił się jako obrońca Litwy i Rusi przed najazdami Tatarów, z którymi stoczył liczne zwycięskie walki. W polityce wewnętrznej był zwolennikiem zachowania odrębności Litwy.

    Wojna litewsko-moskiewska w latach 1558–1570 – wojna pomiędzy Wielkim Księstwem Litewskim, wspieranym przez Polskę a Carstwem Moskiewskim. Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – zwyczajowa nazwa państwa polskiego w czasach średniowiecza, formalna nazwa jako odrębnego państwa w latach 1386-1569 i później, w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako jeden z dwóch równoprawnych członów obok Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1569-1795.

    Rodzina[ | edytuj kod]

    Poślubił podobnie jak on sam, wyznawczynię prawosławna Aleksandrę z Chodkiewiczów (zm. 1570), Mieli razem troje dzieci:

  • Fiodor Sanguszko († 1591), kawalera;
  • Teodorę († 1598), od 1583 poślubiła wojewodę Stanisława Radzimiński,w 1591 roku księcia Aleksandra Prońskiego, i po raz trzeci w 1596 roku Andrzeja Leszczyńskiego wojewodę brzeskokujawskiego;
  • Aleksandrę († 1602), żonę od 1577 roku Janusza Zasławskiego.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII. Warszawa: 1880-1902, s. 117.Sprawdź autora:1.
    2. Henryk Litwin, Napływ szlachty polskiej na Ukrainę 1569-1648, Warszawa 2000, s. 203.
    3. Akta Unji Polski z Litwą: 1385-1791, wydali Stanisław Kutrzeba i Władysław Semkowicz, Kraków 1932, s. 339.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mariusz Machynia: Sanguszko (Sanguszkowicz) Roman, kniaź z linii niesuchojesko-łokackiej (ok. 1537—1571). W: Polski Słownik Biograficzny. – T. XXXIV/4. – Zeszyt 143. – Wrocław – Warszawa – Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1993, s. 500–505.
  • Marcin Spórna, Słownik najsłynniejszych wodzów i dowódców polskich, Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006, ISBN 83-7435-094-6, OCLC 69297626.
  • Połock (biał. Полацк, Połack, biał.-taraszk. Полацак, ros. Полоцк) – miasto na Białorusi, u ujścia Połoty do Dźwiny, ok. 82,8 tys. mieszkańców (2010). Centrum rejonu połockiego. Przemysł elektromaszynowy (w tym zbrojeniowy), chemiczny, odzieżowy, skórzano-obuwniczy, mineralny, drzewny, spożywczy, węzeł komunikacyjny, port lotniczy; muzea.Województwo bracławskie – województwo I Rzeczypospolitej, część prowincji małopolskiej. Utworzone w 1566, na sejmie w Lublinie w roku 1569 przyłączone do Korony.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, żmudz. Lietovuos Dėdliuojė Konėgaikštīstė, biał. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.
    Polski Słownik Biograficzny (PSB) – wielotomowa publikacja mająca na celu gromadzenie biografii zasłużonych, nieżyjących już osób związanych z Polską (również z Wielkim Księstwem Litewskim, z Rzecząpospolitą Obojga Narodów i ich lennami), mieszkających czy działających w kraju i za granicą – od czasów legendarnego Popiela począwszy, aż do roku 2000.
    Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski (koregent), samodzielne rządy od 1548, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Humań (ukr. Умань) – miasto w środkowej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, przy połączeniu Kamionki i Umanki (dorzecze Bohu) – 88 730 mieszkańców (2004). Przemysł: maszynowy, materiałów budowlanych i spożywczy; 2 szkoły wyższe. Był miastem prywatnym Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Chodkiewiczowie – polsko-litewski ród magnacki, jedna z najważniejszych rodzin magnackich w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Bitwa pod Czaśnikami miała miejsce 20 lipca 1567 podczas wojny litewsko-rosyjskiej 1558-1570, będącej częścią ogólnoeuropejskich zmagań w ramach I wojny północnej 1563-1570.
    Bitwa pod Czaśnikami (znana także pod nazwą bitwa nad Ułą) miała miejsce 26 stycznia 1564 podczas wojny litewsko-rosyjskiej 1558-1570, będącej częścią ogólnoeuropejskich zmagań w ramach pierwszej wojny północnej 1561-1570.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.