• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Robert I Bruce

    Przeczytaj także...
    Irlandia – trzecia pod względem wielkości wyspa w Europie. Pod względem politycznym wyspa podzielona jest na dwie części: Irlandię i Irlandię Północną, która jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.Jan XXII (łac. Ioannes XXII, właśc. Jacques Duèse; ur. ok. 1244 w Cahors, zm. 4 grudnia 1334 w Awinionie) – papież w okresie od 7 sierpnia 1316 do 4 grudnia 1334.
    Paisley (gael. Pàislig) - miasto w Szkocji, administracyjne centrum Renfrewshire, w zespole miejskim Glasgow, liczba mieszkańców: 74 170 (2001). Paisley jest piątym co do wielkości miastem w Szkocji. Paisley jest miastem uniwersyteckim. University of the West of Scotland został utworzony w 1992 r. z Studiuje na nim obecnie ponad 18.000 studentów. W mieście znajduje się największy na świecie kościół baptystów - Coats Memorial Church Przemysł włókienniczy, maszynowy, spożywczy, metalowy, chemiczny oraz drzewny. W 2005 roku rozegrano w Paisley mistrzostwa świata kobiet w curlingu.

    Robert I, Robert VIII de Bruce (średniowieczny gael. Roibert a Briuis; współczesny gael. Raibeart Bruis; ur. 11 lipca 1274, zm. 7 czerwca 1329) – król Szkocji 1306–1329.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Najstarszy syn Roberta de Bruce’a, 8. lorda Annandale (zm. 1304) i Marjorie z Carrick (zm. 1292); ojciec pochodził z rodziny normańskiej, a matka z celtyckiej. Jego młodszymi braćmi byli: Edward de Brucewielki król Irlandii, Aleksander, Tomasz i Niall, jego młodszymi siostrami były: Krystyna, Małgorzata, Matylda, Maria i Izabela de Bruce – królowa Norwegii. Pretensje do tronu rodu Bruce’ów opierały się na pochodzeniu po kądzieli od króla Dawida I, zwanego Świętym. Robert I znany był pod przydomkiem „Waleczne Serce” (ang. Braveheart), który ostatnio jest przypisywany Williamowi Wallace’owi.

    Dumfries (gael. Dùn Phris lub Druim Phris) - miasto w Szkocji, ośrodek administracyjny hrabstwa Dumfries and Galloway. Ok. 38 tysięcy mieszkańców.Dumbarton (gael. Dùn Breatainn) - miasto w Szkocji, ośrodek administracyjny hrabstwa West Dunbartonshire. Ok. 20,5 tysiąca mieszkańców.

    W 1296 podpisał Szmatławy rejestr, uznając tym samym rządy króla angielskiego. Po podboju Szkocji przez Anglię wybuchło powstanie narodowe, któremu przewodził William Wallace. Bruce nie popierał powstania. Według niektórych przekazów walczył nawet po stronie angielskiej. Przez cały zresztą okres powstania nie mógł się do końca zdecydować, kogo poprzeć i prowadził podwójną grę razem z Williamem Lambertonem, biskupem St. Andrews. W 1304 objął hrabstwo Carnick. Dopiero 27 marca 1306 jawnie wystąpił przeciw Anglikom, koronując się (symbolicznej koronacji złotą opaską dokonała Izabela MacDuff, hrabina Buchan, gdyż koronę wywiózł Edward I, który nakazał również pojmanie Roberta I, a później uwięzienie jego żony oraz Izabeli Buchan). Robert I został ekskomunikowany przez papieża za zabicie 10 lutego 1306 swojego głównego rywala do tronu szkockiego, Johna Comyn, w pojedynku w kościele franciszkanów w Dumfries. 19 czerwca 1306 został pokonany przez głównodowodzącego angielskiego w Szkocji, Aymera de Valence, Earla Pembroke, w bitwie pod Methven koło Perth. 11 sierpnia pod Dalry poniósł klęskę z rąk earla Alexandra Argylla, stojącego na czele klanu MacDougallów. Kilka następnych miesięcy spędził na wygnaniu (prawdopodobnie na wyspie Rathlin u północnych wybrzeży Irlandii lub na Orkadach, z którego powrócił w lutym 1307, by rozpocząć kolejne powstanie.

    Rathlin (ang. Rathlin Island) – wyspa na Kanale Północnym, największa a zarazem jedyna zamieszkana wyspa Irlandii Północnej, położona u północnego wybrzeża Irlandii, administracyjnie część hrabstwa Antrim. Edward de Bruce (średniow. gaelicki :Edubard a Briuis; współcz. szkocki gaelicki: Eideard Bruis/Iomhair Bruis, ur. ok. 1280 - zm. 14 października 1318) - król Irlandii w latach 1316-1318.
    Robert Bruce i Elżbieta de Burgh

    Okresu wygnania dotyczy legenda, iż ukrywając się przed Anglikami w nadmorskiej jaskini Robert Bruce, bliski załamania, poważnie rozważający rezygnację z walki, dostrzegł pająka usiłującego przeciągnąć nić przez całe wejście do groty. Kolejne próby kończyły się niepowodzeniami i upadkami, jednak pająk ostatecznie zdołał swą nić przeciągnąć. Wówczas Bruce miał podjąć decyzję, że będzie prowadził walkę z Anglią do skutku.

    Inverness (wym. [ˌɪnvərˈnɛs]; gael. Inbhir Nis, wym. [iɲɪɾʲˈniʃ]) – miasto w Wielkiej Brytanii, w północnej Szkocji. Ośrodek administracyjny Highland. W 2001 roku miasto liczyło 44 180 mieszkańców. Perth (wym. [ˈpɜrθ]) – miasto w Australii będące stolicą stanu Australia Zachodnia. Położone jest przy ujściu rzeki Łabędziej do Oceanu Indyjskiego, u podnóża gór Darling. Jest czwartym miastem Australii pod względem populacji, zamieszkuje je ponad 2 mln mieszkańców.

    Po powrocie dowiedział się, że Anglicy zdobyli zamek Kildrummy i schwytali i zabili brata Roberta, Nigela. Zrozpaczony napadł na najbliższy garnizon angielski w Turnberry Castle i wyciął część zaskoczonej załogi, ale samej warowni nie zdołał zdobyć. W tym samym czasie dwaj inni jego bracia, Thomas i Alexander, wylądowali w Galloway i wpadli w ręce wrogiego klanu MacDougallów, którzy wydali ich na śmierć Anglikom. W kwietniu 1307 Robert wygrał bitwę pod Glen Troll. 10 maja 1307 pokonał Valence’a pod Loudon Hill. Ani te zwycięstwa, ani nawet śmierć Edwarda „Młota na Szkotów” 7 lipca 1307, nie oznaczały uzyskania niepodległości Szkocji. Przyszło o nią Robertowi I wytrwale walczyć, ale jego sytuacja, wobec objęcia rządów w Anglii przez słabego Edwarda II, była znacznie lepsza niż na początku wojny. Do 1309 opanował większość Szkocji, przeganiając garnizony angielskie. Na początku 1308 pokonał klan Comynów pod Inverurie, a latem tego roku wyprawił się przeciwko MacDougallom, których pokonał na przełęczy Brander pod szczytem Ben Cruachan. W 1309 zwołał swój pierwszy parlament. Roberta poparło w 1310 całe duchowieństwo szkockie, które w lutym wydało deklarację lojalności wobec króla. W tym samym roku, na wieść o przygotowaniach Edwarda II do wojny, uprzedził najazd angielski, niszcząc tereny przygraniczne, przez które miały przejść wojska Edwarda II. W 1311 przekroczył rzekę Solway i opanował Tynedale. Później najechał Northumberland, paląc Corbridge i okolicę. W 1312 złupił Hexham, wysyłając Jamesa Douglasa aż po Hartlepool. W Inverness zawarł traktat sojuszniczy z królem Norwegii Haakonem V Magnussonem. Z pomocą Norwegów zajął wyspę Man. Kolejno, w latach 1310–1313, padały ostatnie twierdze pozostające w rękach Anglików, jak Linlightgow (1310), Dumbarton (1311), Perth (w styczniu 1312), Broxburn i Edynburg (w marcu 1314). Ostatnim punktem oporu był zamek w Stirling, który wiosną 1313 Robert polecił oblegać swemu bratu Edwardowi. Po rocznym oblężeniu Edward uzyskał wiosną 1314 od jego komendanta, Sir Philipa de Mowbray’a, obietnicę, że po roku opuści on zamek i przekaże go Szkotom. Fakt ten postanowił wykorzystać Edward II dla przeprowadzenia rozstrzygającej kampanii przeciwko Szkocji. 24 czerwca 1314 roku Robert odniósł świetne zwycięstwo pod Bannockburn. Z niewoli angielskiej powróciła żona Elżbieta oraz Isabella MacDuff. Panowanie angielskie było definitywnie skończone. Dla utrwalenia niepodległości Robert przedsięwziął kilka wypraw na Anglię (w kwietniu 1318 odzyskał Berwick, w 1322 odniósł zwycięstwo pod Old Byland), ale przede wszystkim wsparł powstańców w Irlandii. Irlandczycy, podobnie jak Szkoci, mieli dość panowania angielskiego. W 1316 królem Irlandii został Edward de Bruce, brat Roberta, co znacznie osłabiło pozycję Anglii. 6 kwietnia 1320 została opracowana deklaracja niepodległości, słynna Deklaracja z Arbroath. W 1326 parlament szkocki w Cambuskenneth uznał syna Roberta, Dawida, za prawowitego następcę tronu. Starania podjęte w Awinionie spowodowały, że wreszcie w 1328 papież Jan XXII zdjął ekskomunikę z Roberta I, którego w roku 1328 Edward III formalnie uznał za króla Szkocji. Wcześniej (w roku 1324) za króla uznał go papież Jan XXII.

    Zamek w Stirling (ang. Stirling Castle, gael. Caisteal Shruighlea) – zamek w Stirling, w środkowej Szkocji, położony na skale dominującej nad miastem, w przeszłości strzegący najbardziej na wschód wysuniętej przeprawy mostowej przez rzekę Forth, którędy przebiegał jeden z głównych szlaków łączących północną i południową część kraju. Jako miejsce koronacji i siedziba wielu szkockich królów, a także licznych starć z Anglikami, jest jednym z najbardziej znaczących zamków w kraju oraz przedmiotem szkockiej dumy narodowej. International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    W 1328 przeprowadzono w Edynburgu ostateczne rokowania pokojowe z Anglią, które przyniosły formalne uznanie niepodległości Szkocji, ale i obowiązek wypłaty 20 tysięcy funtów szterlingów na rzecz króla Anglii. Układ został przypieczętowany umową o małżeństwie między Dawidem, następcą tronu Szkocji, a Joanną, siostrą Edwarda III. 4 maja 1329 Edward III potwierdził w Northampton układ pokojowy ze Szkocją. Nie miał on szczerych intencji wobec Roberta I, gdyż od razu wsparł zarówno Edwarda Balliola, syna Johna Balliola, w jego pretensjach do tronu Szkocji, jak również udzielił obietnic panom angielskim w ich dążeniach do odzyskania utraconych w Szkocji majątków.

    Średniowieczna irlandzka tradycja historyczna podała, że Irlandia była rządzona przez zwierzchnich królów (irl. ard-rí) od czasów starożytnych. Kompilacje, takie jak Lebor Gabála Érenn, a następnie nowożytne dzieła, takie jak Roczniki Czterech Mistrzów i Geoffreya Keatinga Foras Feasa ar Éirinn rzekomo śledziły linię zwierzchnich królów. Korpus wczesnego prawa irlandzkiego nie podał istnienia takiej instytucji, a obecni uczeni uważają, że jest to pseudohistoryczna konstrukcja, powstała w VIII w. n.e., dająca rzut do odległej przeszłości politycznej, który nie stanie się rzeczywistością do czasów Normanów. Máel Sechnaill I mac Máele Ruanaid deklarował się, jako król całej Irlandii, ale takie roszczenia nie uzyskały poparcia politycznego innych królestw (tj. Munsteru), nordyckich i nordycko-gaelickich oraz nie był w stanie utrzymać pokoju z własnymi krewnymi Uí Néill. Tradycyjna lista arcykrólów Irlandii jest więc mieszanką faktów, legend, fikcji i propagandy. Osoby znajdujące się przed V w. n.e. są ogólnie uważane za legendarne, a aplikacja tytułu osobom przed IX w. jest uważana za anachroniczną.Trąd, z łac. również lepra – jedna z najdłużej towarzyszących człowiekowi zakaźnych chorób skóry i nerwów. Wywoływana jest przez prątki Mycobacterium leprae, bakterię odkrytą w 1873 roku przez norweskiego naukowca Armauera Hansena. Występuje w dwóch postaciach: lepromatycznej (lepra lepromatosa tuberosa) i tuberkuloidowej (lepra tuberculoides). Odmiana lepromatyczna jest zaraźliwa, a jej objawy to guzowate krosty podobne do występujących w innych infekcjach i alergiach. Postać tuberkuloidowa jest mniej zaraźliwa, ale bardziej groźna dla samego zarażonego, początkowo pojawiają się plamy na skórze, stopniowo utrata czucia, szczególnie w palcach nóg i rąk, nieleczona prowadzi do zwyrodnień i utraty tkanki.

    Robert I zmarł w zamku Cardross w 1329, 7 czerwca. Został pochowany w kościele w Dunfermline, a jego serce spoczęło w opactwie w Melrose.

    Robert Bruce przejął tron jako potomek Dawida I, króla Szkocji. W ostatnich latach życia zmagał się z trądem, którego nabawił się w czasie swych licznych podróży.

    Rodzina[ | edytuj kod]

    W 1295 Robert poślubił Izabelę of Mar (ur. ok. 1277 i zm. 1296), córkę Domhnalla I, earla Mar. Mieli jedynie córkę:

    Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
  • Marjorie Bruce, która poślubiła Waltera Stewarta, VI Wielkiego Stewarda Szkocji (1293 – 1326). Zmarła 2 marca 1316, niedaleko Paisley w Renfrewshire – została zrzucona z końskiego grzbietu – a była w zaawansowanej ciąży. Jej dziecko przeżyło i zostało później Robertem II – królem Szkocji.
  • W 1302 Robert ożenił się po raz drugi, z Irlandką Elżbietą de Burgh (ur. 1289). Para miała 2 synów i dwie córki: Jana, Matyldę, Małgorzatę i Dawida. Elżbieta zmarła 27 października 1327 w zamku Cullen, w Banffshire i została pochowana w Dunfermline.

    Broxburn – miasto w południowo-wschodniej Szkocji, w hrabstwie West Lothian, położone nad strumieniem Brox Burn i kanałem Union Canal, na zachód od Edynburga. W 2011 roku liczyło 15 296 mieszkańców. Renfrewshire (gael. Siorrachd Rinn Friù) jest jedną z 32 jednostek administracyjnych (ang. unitary authority areas) w Szkocji. W 2011 roku liczyła 174 900 mieszkańców.

    Dodatkowo Robert miał kilkoro dzieci nieślubnych, z nieznanymi kobietami:

  • Sir Roberta (zm. 12 sierpnia 1332, w bitwie pod Dupplin Moor),
  • Waltera z Odistoun on the Clyde,
  • Nialla z Carrick (zm. 17 października 1346, w bitwie pod Neville's Cross),
  • Elżbietę, żonę Waltera Olifanta z Gask,
  • Małgorzatę, żonę Roberta Glena,
  • Krystynę z Carrick (zm. po 1329).
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. John Kelly Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 296-299.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Robert Bruce – BBC
  • Izabela de Bruce, właściwie: Isabella de Brus lub Isobail a Brus - księżniczka szkocka, królowa Norwegii jako druga żona króla Eryka II "Wroga Księży".WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.




    Warto wiedzieć że... beta

    Galloway (gael. Gall-Ghaidhealaibh) – region w południowo-zachodniej Szkocji, między zatoką Solway Firth na południu i zatoką Firth of Clyde na północy. Obejmuje obszary dawnych hrabstw Kirkcudbrightshire i Wigtownshire, stanowiących część jednostki administracyjnej Dumfries and Galloway. Zajmuje powierzchnię ok. 5 tys. km². Najwyżej położonym szczytem regionu jest Merrick, wznoszący się na 843 m n.p.m. W zachodniej części Galloway znajduje się półwysep The Rhins of Galloway, którego południowy kraniec, przylądek Mull of Galloway, stanowi najdalej wysunięty na południe punkt Szkocji. Gospodarka regionu oparta jest przede wszystkim na hodowli bydła (bezrogie bydło rasy Galloway).
    Orkady (ang. Orkney Islands, wym. [ˌɔːknɪˈaɪləndz]; gael. Àrcaibh) – archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego. W jego skład wchodzi 67 wysp o łącznej powierzchni 990 km². Ok. 20 z nich jest zamieszkanych.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Sir William Wallace of Elerslie (gael. Uilleam Uallas; ur. 7 lutego 1270 w Renfrewshire, Szkocja, zm. 23 sierpnia 1305 w Londynie) – przywódca szkockiego powstania przeciwko rządom Anglii (Normanów) Edwarda I Długonogiego, bohater narodowy Szkocji.
    Język gaelicki szkocki (gaelicki, Scots Gaelic, nazwa własna: Gàidhlig) - język z grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Posługuje się nim około 58 tys. osób (2001) zamieszkujących północną część Wielkiej Brytanii, tj. północno-zachodnią Szkocję i archipelag Hebrydów. Władze brytyjskie przyznały mu status regionalnego języka urzędowego na Hebrydach Zewnętrznych (region Western Isles).
    Berwick-upon-Tweed – miejscowość w hrabstwie Northumberland w północnej Anglii na pograniczu ze Szkocją, przy ujściu rzeki Tweed. Port rybacki, przemysł stoczniowy. Liczba mieszkańców wyniosła w 2001 roku 11 665.
    Tynedale – były dystrykt w hrabstwie Northumberland w Anglii. W 2001 roku dystrykt liczył 58 808 mieszkańców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.05 sek.