• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Robert Fortune

    Przeczytaj także...
    Chryzantema (Dendranthema Des Moul) – rodzaj bylin lub półkrzewów należący do rodziny astrowatych (Asteraceae). Liczy ok. 50 gatunków występujących w stanie dzikim głównie w Chinach, Japonii, Korei i Mongolii. W Polsce rośnie jedynie chryzantema Zawadzkiego. Problematyczne jest rozdzielanie tego rodzaju od złocieni (Chrysanthemum). Taki podział uznają autorzy krytycznej listy roślin naczyniowych Polski, podczas gdy w innych ujęciach rodzaj ten nie jest wyróżniany i należące tu gatunki zaliczane są do złocieni (Chrysanthemum).Alfabetyczna lista skrótów niektórych nazwisk botaników i mykologów umieszczanych w nazwach naukowych roślin. Najczęściej są to autorzy, którzy w publikacjach jako pierwsi ważnie opisali dany takson i nadali mu nazwę systematyczną. Wykaz standardowych skrótów autorów diagnoz taksonomicznych jest publikowany przez Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew (Authors of Plant Names).
    Royal Botanic Garden Edinburgh (Królewski Ogród Botaniczny w Edynburgu, w skrócie RBGE) - ogród botaniczny w Edynburgu, założony pierwotnie w II połowie XVII wieku.

    Robert Fortune (ur. 16 września 1812 w Kelloe, Berwickshire, zm. 13 kwietnia 1880 w Londynie) – szkocki botanik, znany ze sprowadzenia nasion i sadzonek chińskiej herbaty do Indii.

    Biografia[]

    Urodzony w ubogiej rodzinie, praktykował w ogrodzie botanicznym w Edynburgu, a następnie w ogrodach w Chiswick, należących do Royal Horticultural Society. Po I wojnie opiumowej Towarzystwo wysłało go do Chin z misją zbierania roślin. Misja ta zakończyła się tak dużym sukcesem, że Fortune został mianowany dyrektorem ogrodów w Chiswick.

    Morwa (Morus L.) – rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych (Moraceae), obejmujący około 10-16 gatunków żyjących w subtropikalnych do umiarkowanych regionach przede wszystkim Azji, a także Afryki i Ameryki Północnej. Występuje również w niektórych regionach Polski. Gatunkiem typowym jest Morus nigra L..Pierwsza wojna opiumowa znana także jako I wojna chińsko-brytyjska (1839-1842) została rozegrana między Wielką Brytanią a chińską dynastią Qing.

    W 1848 Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska zwróciła się do Fortune'a z propozycją zorganizowania kolejnej wyprawy do Chin; tym razem jego zadaniem miało być wywiezienie z Chin nasion i sadzonek herbaty, w celu rozwinięcia upraw tej używki w posiadłościach kompanii w północnych Indiach, na stokach Himalajów. W tym okresie zarówno uprawa jak i proces przetwórstwa herbaty był ściśle strzeżonym chińskim sekretem: cesarstwo chińskie posiadało światowy monopol na tę używkę, ogromnie już wówczas popularną w Anglii, i czerpało wielkie zyski z eksportu, jak i z podatków pobieranych wewnątrz kraju. Co prawda w Indiach występowały rodzime gatunki herbat (w Asam), ale były one podrzędnej jakości i nie liczyły się na rynku.

    Herbata chińska (Camellia sinensis (L.) Kuntze) – gatunek rośliny z rodziny herbatowatych. Jej liście i pączki wykorzystywane są do przygotowania napoju - herbaty. Pochodzi prawdopodobnie z gór na pograniczu Chin, Indii i Mjanmy, lecz obecnie jest rośliną uprawną i nie występuje w stanie dzikim.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    Fortune w chińskim przebraniu i z pomocą chińskich służących odbył dwie wyprawy, jedną do Anhui, drugą do Fujianu (okolice Wuyi Shan), by zdobyć sadzonki i nasiona odpowiednio herbat zielonych i czarnych (Fortune, jako pierwszy, udowodnił, że oba te typy herbat pochodzą z jednej rośliny, kończąc długotrwałą debatę na ten temat, niemniej do ich produkcji używa się innych odmian krzewu herbacianego). Pierwsza ekspedycja zakończyła się niepowodzeniem: aczkolwiek Fortune wysłał ponad 13 tys. zdrowych sadzonek w szczelnych, szklanych pojemnikach, tzw. skrzynkach Warda, przez opóźnienia w transporcie i błędy ogrodników w Indiach zginęły niemal wszystkie. Sadzonki i nasiona wysłane jako efekt drugiej wyprawy dotarły bezpiecznie i dały początek sławnym plantacjom herbaty w Darjeeling. Fortune najął też w Chinach specjalistów od uprawy i przetwórstwa herbaty.

    Tajwan, hist. Formoza (chiń. upr.: 台湾; chiń. trad.: 臺灣 lub 台灣; pinyin: Táiwān; pe̍h-ōe-jī: Tâi-oân) – wyspa na Oceanie Spokojnym, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest wyspą w większości wyżynną, obrzeża Tajwanu są nizinne.Darjeeling - wspólna nazwa dla gatunków herbaty, przeważnie czarnej, pochodzących z prowincji Dardżyling (ang. Darjeeling) i okolic. Uznawane za najlepsze z indyjskich gatunków herbat i jedne z najlepszych na świecie.

    Fortune przywiózł z Chin bardzo wiele roślin ozdobnych: różaneczników i azalii, chryzantem, krzewów (m.in. berberysów) i drzew. Drugą pod względem znaczenia (po herbacie) rośliną użytkową, jaką wywiózł z Chin, był kumkwat – drobny owoc cytrusowy, jadalny ze skórką. Opisał też szczegóły produkcji papieru ryżowego, uprawy morwy i hodowli jedwabników.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.

    W późniejszych latach Fortune ponownie odwiedził Chiny, podróżował też na Tajwan i do Japonii; swoje podróże opisał w serii bardzo poczytnych książek, które przyniosły mu znaczny rozgłos i dochody. Jest upamiętniony w nazwach kilkudziesięciu roślin, m.in. kumkwatu (łac. Fortunella), trzmieliny Fortune'a, szorstkowca Fortunego, funkii Fortunego i głowocisu chińskiego (Cephalotaxus fortunei). Rośliny oznaczone przez Fortune'a opisywane są skrótem Fortune.

    Wuyi Shan (chiń.: 武夷山; pinyin: Wǔyí Shān) - pasmo górskie w południowo-wschodnich Chinach, na granicy prowincji Fujian i Jiangxi. Rozciąga się na długości ok. 500 km, średnia wysokość wynosi pomiędzy 1000 a 1500 m n.p.m. Najwyższym szczytem jest Huanggang Shan, który ma wysokość 2158 m n.p.m. Obszar gór jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska (ang. British East India Company, początkowo Angielska Kompania Wschodnioindyjska – English East India Company, czasami potocznie nazywana John Company) – kompania handlowa angielskich inwestorów, z siedzibą w Londynie, działająca od 1600 roku do 1858 roku, głównie na terenie dzisiejszych Indii, także w Azji Południowo-Wschodniej i na Dalekim Wschodzie.

    Bibliografia[]

  • Robert Fortune. W: Encyclopædia Britannica. T. X. New York: Cambridge University Press, 1911, s. 727. (ang.)
  • Sarah Rose: For all the tea in China: how England stole the world's favorite drink and changed history. New York: Viking, 2010. ISBN 9780670021529. (ang.)
  • Linki zewnętrzne[]

  • Robert Fortune: Three years' wanderings in the northern provinces of China. 1847. (ang.)
  • Robert Fortune: A journey to the tea countries of China. Londyn: John Murray, 1852. (ang.)
  • Robert Fortune: Two visits to the tea countries of China and the British tea plantations in the Himalaya: with a narrative of adventures, and a full description of the culture of the tea plant, the agriculture, horticulture, and botany of China. T. 1. 1853. (ang.)
  • Robert Fortune: Two visits to the tea countries of China and the British tea plantations in the Himalaya: with a narrative of adventures, and a full description of the culture of the tea plant, the agriculture, horticulture, and botany of China. T. 2. 1853. (ang.)
  • PlantExplorers: Robert Fortune (1812–1880) (ang.).
  • Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.Różanecznik, azalia, rododendron (Rhododendron L.) – rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych (Ericaceae). Według niektórych ujęć taksonomicznych należy do niego ok. 1000 gatunków. W stanie naturalnym występują głównie w Azji, w mniejszej ilości w obydwu Amerykach i w Europie. Różanecznik jest jednym z częściej uprawianych krzewów ozdobnych. Te gatunki i odmiany, które mają zimozielone, skórzaste liście, nazywane są zwyczajowo rododendronami lub różanecznikami, natomiast te o miękkich, lekko owłosionych i zrzucanych na zimę lub półzimotrwałych liściach nazywa się azaliami. Te ostatnie z kolei można podzielić na gatunki o liściach w dużej mierze opadających zimą i "szklarniowe" o liściach zimozielonych, całkowicie nieodpornych na mróz, które stanowią odmiany różanecznika indyjskiego (Rhododendron simsii). Obecnie azalie i różaneczniki zaliczane są przez taksonomów do tego samego rodzaju Rhododendron, jednak w praktyce ogrodniczej w dalszym ciągu używa się utartych od bardzo dawna tradycyjnych nazw. Gatunkiem typowym jest Rhododendron ferrugineum.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Asam (hindi असम, trb.: Asam, trl.: Asam; ang. Assam) – stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispur. Leży u stóp Himalajów i sąsiaduje ze stanami: Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura i Meghalaya oraz z Bhutanem i Bangladeszem.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Chiswick – jeden z okręgów w Londynie leżący w London Borough of Hounslow, 9,5 km na zachód od Charing Cross. Nazwa pochodzi od staroangielskiego słowa oznaczającego Cheese Farm, serową fermę. W 2001 roku Chiswick zamieszkiwało ok. 31 500 ludzi. Po II wojnie światowej zamieszkała spora liczba Polaków; stworzono tu sobotnią szkołę polską im. Mikołaja Reja.
    Monopol (z grec. monos – jeden i poleo – sprzedaję) – rynek, na którym produkuje i sprzedaje produkt tylko jedno przedsiębiorstwo. Posiada ono pozycję monopolistyczną, czyli dla innych przedsiębiorstw istnieją bariery wejściu na ten rynek uniemożliwiające podjęcie konkurencji. Realizuje ono politykę monopolistyczną prowadzącą do zdobycia i utrzymania pozycji monopolistycznej.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Berberys, kwaśnica (Berberis L.) – rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych (Berberidaceae Juss.). Należy do nich ok. 450 gatunków. Występują w Eurazji, Ameryce i Afryce. W Polsce rośnie dziko tylko berberys pospolity.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.