• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rezerwat przyrody Cisy Staropolskie

    Przeczytaj także...
    Leon Jan Wyczółkowski (ur. 11 kwietnia 1852 w Hucie Miastkowskiej, zm. 27 grudnia 1936 w Warszawie) – polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czołowych przedstawicieli Młodej Polski w nurcie malarstwa realistycznego.Kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine (L.) Crantz) – gatunek byliny z rodziny storczykowatych. Występuje w Europie, północnej Afryce, w Azji południowo-zachodniej i środkowej sięgając na wschodzie do Chin, Bhutanu i Nepalu, zawleczony został i rozprzestrzenił się w Ameryce Północnej. W Polsce roślina dość pospolita.
    Mukrz – jezioro w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim, w gminie Cekcyn, zlokalizowane w miejscowości Mukrz, w obrębie Borów Tucholskich, na terenie Wysoczyzny Świeckiej. Północne i zachodnie brzegi jeziora stanowią granicę między gminą Cekcyn, a gminą Lniano.

    Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego – najstarszy rezerwat przyrody w Polsce i drugi pod tym względem w Europie. W roku 2017 minęło 190 lat od chwili jego założenia. Jest to największy rezerwat cisa w Polsce – 3559 okazów według inwentaryzacji z roku 1991, w tym wiele kilkusetletnich. Położony na południowo-wschodnim krańcu Borów Tucholskich, obejmuje obszar lasów, łąk i zadrzewień oraz wód jeziora Mukrz. Administracyjnie leży w województwie kujawsko-pomorskim, głównie na terenie gminy Cekcyn w powiecie tucholskim, jedynie niewielki fragment na południowo-wschodnim obrzeżu rezerwatu należy do gminy Lniano w powiecie świeckim.

    Bory Tucholskie (kasz. Tëchòlsczé Bòrë, niem. Tucheler Heide) – jeden z największych kompleksów borów sosnowych w Polsce. Zajmuje ok. 3 tys. km sandru w dorzeczu Brdy i Wdy oraz Równiny Tucholskiej i Równiny Charzykowskiej. Od lasów tych wziął nazwę również mezoregion fizycznogeograficzny Bory Tucholskie znajdujący się we wschodniej części kompleksu oraz szereg powierzchniowych form ochrony przyrody: park narodowy, rezerwat biosfery, obszar Natura 2000, a także leśny kompleks promocyjny. Bory Tucholskie dały również nazwy jednostkom różnych systemów podziału geobotanicznego, np. okręg Borów Tucholskich w systemie Szafera i Zarzyckiego lub dzielnica Borów Tucholskich w systemie Mroczkiewicza.Powiat tucholski – powiat w Polsce (w północnej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Tuchola.

    „Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego” to rezerwat leśny zajmujący obecnie powierzchnię 113,61 ha. Obszar rezerwatu w większości podlega ochronie czynnej (99,11 ha), 14,50 ha jest objęte ochroną ścisłą. Rezerwat posiada niewielką otulinę o powierzchni 12,34 ha.

    Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie najliczniejszego na niżu Polski stanowiska cisa pospolitego Taxus baccata. Mimo ochrony rezerwatowej, prowadzone na przestrzeni wielu lat inwentaryzacje wykazują stały spadek liczebności tego gatunku.

    Cis pospolity (Taxus baccata L.) – gatunek wiecznie zielonego iglastego drzewa lub dużego krzewu z rodziny cisowatych. Występuje naturalnie w Europie; na północy do południowej Skandynawii, na wschodzie do Iranu (w Azji) oraz w północnej Afryce (Algieria). Największe osobniki znane są z Kaukazu i Szkocji. Na Kaukazie rosną do wysokości ok. 2000 m n.p.m., osiągając wysokość do 25 m i średnicę w pierśnicy do 150 cm. W Szkocji (Fortingall) osiągają do 32 m wysokości i 9 m obwodu pnia.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Poza cisem na obszarze rezerwatu występują takie gatunki chronione, jak lilia złotogłów, wawrzynek wilczełyko czy storczyk kruszczyk szerokolistny.

    Historia[ | edytuj kod]

    Z roku 1827 pochodzi notatka odnaleziona przez niemieckiego przyrodnika Hugo Conwentza o „surowej ochronie” uroczyska Ziesbusch w Nadleśnictwie Wierzchlas. Tak wczesna ochrona odegrała znaczącą rolę, ponieważ najliczniejsze skupisko cisa na stanowisku naturalnym w Europie zostało uratowane i przetrwało do czasów obecnych.

    Hugo Wilhelm Conwentz (ur. 20 stycznia 1855 w miejscowości Święty Wojciech koło Gdańska, zm. 12 maja 1922 w Berlinie) – botanik niemiecki, twórca nowego znaczenia pojęcia „pomnik przyrody” (wprowadzonego przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku), pionier europejskiej ochrony przyrody, propagator idei parków narodowych, inicjator rezerwatu w Górkach Wschodnich, na terenie którego znajduje się obecnie rezerwat „Mewia Łacha”, dyrektor muzeum przyrodniczego w Zielonej Bramie (Zachodniopruskie Muzeum Prowincjonalne).Otulina – wydzielony obszar ochronny wokół chronionego przyrodniczo terenu (zazwyczaj parków narodowych i krajobrazowych), zabezpieczający go przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka (definicja według Ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r. Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880). Otulina nie jest, w rozumieniu art. 5 ust. 14 ustawy, formą ochrony przyrody, lecz obszarem, na którym działalność człowieka nie może negatywnie oddziaływać na przyrodę obszaru chronionego.

    W 1841 miejscowy nadleśniczy określił znajdujące się tu cisy jako "obiekty szczególnie interesujące dla leśników, myśliwych i badaczy przyrody". Szczególnym sentymentem rezerwat darzył nadleśniczy Wilhelm von Bock, pochowany po śmierci na terenie rezerwatu.

    Polskie władze administracji leśnej przejęły teren rezerwatu w 1920 roku. W latach 1928-1934 przeprowadzono dokładne inwentaryzacje drzewostanu. W czasie niemieckiej okupacji oficjalnie rezerwat również podlegał ochronie.

    Rezerwat leśny (symbol L) – rodzaj rezerwatu przyrody, w którym przedmiotem ochrony są pozostałości i fragmenty dawnych puszcz o charakterze pierwotnym, typy zbiorowisk leśnych, a także stanowiska drzew na granicach zasięgu. Lilia złotogłów (Lilium martagon L.) – gatunek byliny z rodziny liliowatych (Liliaceae). Występuje w Europie i Azji. W Polsce jest rośliną rzadką.

    Po wojnie obszar objęty został prawnie ochroną 16 lipca 1956 roku jako rezerwat przyrody o powierzchni 80,90 ha. Dla podkreślenia zasług i oddania należnego hołdu Leonowi Wyczółkowskiemu, niezrównanemu odtwórcy przyrody polskiej, umiłowany przez niego „święty gaj”, ulubione przez wiele lat miejsce pracy nazwano imieniem artysty. Wyczółkowski po raz pierwszy znalazł się tu w 1926 roku. Powstało tu ponad 100 jego prac (obrazów, litografii i rysunków), w których z mistrzostwem utrwalił najokazalszego cisa nazywanego przez niego „Chrobrym”, oraz „Siostrzane Sosny”, pojedyncze drzewa (Orzeł), fantazyjnie powykręcane pnie cisów i inne szczegóły rezerwatu. Za obraz Cis, przedstawiający najokazalsze z wierzchleskich drzew, otrzymał nagrodę główną na biennale w Wenecji. O nadanie takiego patronatu rezerwatowi zabiegał pierwszy Wojewódzki Konserwator Przyrody, Kazimierz Sulisławski.

    Rezerwat przyrody – jedna z obszarowych form ochrony przyrody w Polsce. Podobne pod względem funkcji tereny chronione powoływane są też w wielu innych krajach na świecie.Powiat świecki - powiat w Polsce (w północnej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Świecie.

    W 1978 roku rezerwat powiększono do 85,73 ha, a w 2007 roku do 116,90 ha. Według najnowszego zarządzenia z 2017 roku powierzchnia rezerwatu wynosi 113,61 ha.

    Rezerwat „Cisy Staropolskie”
    Cisy01(js).jpg
    Cisy02(js).jpg
    Cisy03(js).jpg
    Cisy04(js).jpg
    Cisy05(js).jpg
    Cisy06(js).jpg
    Nibyjagody
    Cisy11(js).jpg
    „Chrobry” - najstarszy cis w rezerwacie
    „Kochankowie” - cis spleciony z lipą drobnolistną


    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Rezerwat przyrody Cisy Staropolskie imienia Leona Wyczółkowskiego. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-04-23].
    2. Rezerwat Cisów Staropolskich. W: wyborcza.pl [on-line]. 2017-07-13. [dostęp 2019-04-23].
    3. Informacje o rezerwacie. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły. [dostęp 2019-04-23].
    4. Katarzyna Sękowska: Cisy Staropolskie w Wierzchlesie. polska.pl. [dostęp 2017-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-01-20)].
    5. Rozporządzenie Nr 4/2007 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 13 czerwca 2007 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Cisów Staropolskich imienia Leona Wyczółkowskiego”. W: Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego Nr 74, poz. 1194 [on-line]. 2007-06-25. [dostęp 2019-04-23].
    6. Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie rezerwatu „Cisy Staropolskie imienia Leona Wyczółkowskiego”. W: Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego poz. 5365 [on-line]. 2017-12-19. [dostęp 2019-04-23].
    7. Zarządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 18 czerwca 1956 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M.P. z 1956 r. nr 59, poz. 719)
    8. Marcin Grochowski Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego w Wierzchlesie
    9. Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 10 kwietnia 1978 r. zmieniające zarządzenia w sprawie uznania za rezerwaty przyrody (M.P. z 1978 r. nr 15, poz. 53)

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Strona oficjalna
  • Strona z materiałami naukowymi (wersja archiwalna)
  • Informacje o rezerwacie. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły. [dostęp 2019-04-23].
  • Katarzyna Sękowska: Cisy Staropolskie w Wierzchlesie. polska.pl. [dostęp 2017-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-01-20)].
  • Tajemnice świętego gaju. W: Grzegorz Łyś: Warto zobaczyć. Miejsca niezwykłe w Lasach Państwowych. Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2011, s. 28-41. ISBN 978-83-61633-36-5.
  • Województwo kujawsko-pomorskie – jedno z 16 województw leżące w północnej części Polski centralnej. Zostało utworzone na mocy ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. w przybliżeniu z dawnych województw: bydgoskiego, toruńskiego i włocławskiego.Wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum L.) – gatunek krzewu należący do rodziny wawrzynkowatych. Występuje w całej Europie, w zachodniej Syberii, na Ałtaju i Kaukazie, także w Azji Mniejszej. W Polsce na całym terytorium, ale jest rośliną rzadką.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gmina Cekcyn – gmina wiejska w województwie kujawsko-pomorskim w powiecie tucholskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.
    Niż Polski – polska część prowincji Niziny Środkowoeuropejskiej; pas nizin między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i pasem wyżyn na południu.
    Gmina Lniano – gmina wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.
    Ochrona czynna – sposób ochrony przyrody stosowany na całości lub części rezerwatu przyrody lub parku narodowego, dopuszczający wykonywanie w razie potrzeby zabiegów ochronnych, ingerujących w naturalne procesy.
    Wenecja (wen. Venezsia/Venexia, wł. Venezia, łac. Venetia) – miasto i gmina na północy Włoch nad Adriatykiem, stolica regionu Wenecja Euganejska. Ludność Wenecji w granicach administracyjnych wynosi około 270 tys. mieszkańców, z czego większość (176 tys.) mieszka na lądzie stałym, a historyczne centrum zamieszkuje niecałe 60 tys., natomiast pozostałe wyspy laguny są zamieszkane przez 31 tys. mieszkańców (2011). Przez ponad tysiąc lat (726-1797) miasto było stolicą niezależnej Republiki Weneckiej, która była jedną z morskich i handlowych potęg Morza Śródziemnego. Z okresu największego rozkwitu Republiki (XIII-XVI wiek) pochodzą liczne zabytki miasta, których bogactwo i forma decyduje o pierwszorzędnym znaczeniu Wenecji jako ośrodka turystyki nie tylko w skali Włoch, ale też w skali ogólnoświatowej. Zabytki te, tworząc unikatowy zespół urbanistyczny miasta kanałów i mostów, stanowią o uznaniu Wenecji za jedną z najcenniejszych pozycji na liście światowego dziedzictwa ludzkości.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.