• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rewolucyjny Komitet Wojskowy

    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.
    Ulotka z 7 listopada 1917 (na ulotce według kalendarza juliańskiego), informująca o przejęciu władzy przez Rewolucyjny Komitet Wojskowy przy Piotrogrodzkiej Radzie Delegatów Robotniczych i Żołnierskich

    Rewolucyjny komitet wojskowy, wojenrewkom ros. Военно-революционный комитет, военревком, ВРК) – w okresie rewolucji październikowej określenie sztabów i pierwszych organów wojskowo-porządkowych tworzonych przez partię bolszewicką - SDPRR(b) po obaleniu Rządu Tymczasowego i przejęciu władzy.

    Kalendarz juliański – kalendarz słoneczny opracowany na życzenie Juliusza Cezara przez astronoma greckiego Sosygenesa i wprowadzony w życie w roku 709 AUC (45 p.n.e.) jako kalendarz obowiązujący w państwie rzymskim. Obowiązywał w Europie przez wiele stuleci, np. w Hiszpanii, Portugalii, Polsce i Włoszech do 1582, w Rosji od 1700 do 1918 (wcześniej stosowano kalendarz bizantyjski, w którym rok zaczynał się 1 września), a w Grecji aż do 1923. Kalendarz juliański został zastąpiony przez kalendarz gregoriański w roku 1582; do dzisiaj jednak niektóre Kościoły wciąż posługują się tym kalendarzem aby podkreślić swoją odrębność.Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:

    Pierwszy rewolucyjny komitet wojskowy został zawiązany w okresie październik - listopad 1917 w Piotrogrodzie przy tamtejszej Radzie Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, był kierowniczym organem przewrotu bolszewickiego (rozpoczynającego rewolucję październikową w Rosji); kolejne powstawały głównie w miastach, które planowano opanować.

    Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, utworzona 12 marca 1917 w wyniku rewolucji lutowej, władza rewolucyjna, element systemu dwuwładzy w Rosji w okresie rewolucji lutowej. W kwietniu 1917 przekształcona we Wszechrosyjską Radę Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Rady te, obok Rządu Tymczasowego stanowiły rzeczywistą władzę w Rosji, aż do rewolucji październikowej. Do 18 lipca 1917 miejscem obrad Rady był Pałac Taurydzki, od tej daty Instytut Smolny w Piotrogrodzie.Galicja Wschodnia – określenie używane w latach 1795-1809 na określenie całej Galicji, w opozycji do Nowej Galicji, zwanej niekiedy Zachodnią. Później, do roku 1850, do Galicji Wschodniej wliczano zaś wszystkie tereny na wschód od Tarnowa (z samym miastem włącznie). Po roku 1850 określenie to stosowano dla wschodnich terenów Królestwa Galicji i Lodomerii ze Lwowem, Stanisławowem, Tarnopolem, Przemyślem i Sanokiem, jej zachodni kres stanowiła granica okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie - zachodnie granice powiatów: jarosławskiego, brzozowskiego i sanockiego. Stolicą tego regionu był Lwów.

    Do czasu zwycięstwa bolszewików w Piotrogrodzie w Rosji działało ponad 40 rewolucyjnych komitetów wojskowych, których główna działalność sprowadzała się do wojskowo-technicznego przygotowania zbliżającego się powstania.

    Rozprzestrzenianie się władzy radzieckiej było bezpośrednio związane z masowym formowaniem wojskowych komitetów rewolucyjnych. 25 października (7 listopada) utworzono Moskiewski Rewolucyjny Komitet Wojskowy. Wiele komitetów powstało z inicjatywy wysyłanych w teren delegatów II Wszechrosyjskiego Zjazdu Rad Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, jak też komisarzy, emisariuszy i agitatorów. Oprócz wspomnianego Moskiewskiego RKW powstały między innymi:

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Galicyjski Komitet Rewolucyjny (Galrewkom) – rząd marionetkowy podporządkowany Rosji sowieckiej, utworzony 8 lipca 1920 w Kijowie. Jego przewodniczącym był komisarz polityczny 14 Armii Armii Czerwonej Wołodymyr Zatonskyj.
  • Rewolucyjny Komitet Wojskowy Kraju Estońskiego, utworzony 22 października (4 listopada);
  • Rewolucyjny Komitet Wojskowy Rejonu 12 Armii, utworzony 18 (31) października, do 26 października działający nielegalnie;
  • Miński Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 27 października (9 listopada), wkrótce przemianowany na Rewolucyjny Komitet Wojskowy Frontu Zachodniego i Obwodu Północno-Zachodniego;
  • Pskowski Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 22—23 października (4—5 listopada, 26 października przemianowany na Rewolucyjny Komitet Wojskowy Frontu Północnego;
  • Smoleński Rewolucyjny Komitet Wojskowy utworzony 29 października (11 listopada);
  • Rewolucyjny Komitet Wojskowy Frontu Południowo-Zachodniego, utworzony 18 listopada (1 grudnia);
  • Rewolucyjny Komitet Wojskowy Frontu Rumuńskiego, utworzony 2 (15) grudnia 1918;
  • Kijowski Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 29 października (11 listopada) 1917;
  • Kijowski Komitet Rewolucyjny, utworzony 15 (28) stycznia 1918;
  • Charkowski Rewolucyjny Komitet Wojskowy, powtórnie utworzony 10 (23) grudnia 1917;
  • Jekaterynburski Rewolucyjny Komitet Wojskowy;
  • Winnicki Rewolucyjny Komitet Wojskowy;
  • Odeski Rewolucyjny Komitet Wojskowy;
  • Symferopolski Rewolucyjny Komitet Wojskowy;
  • Sewastopolski Komitet Rewolucyjny, utworzony 16 (29) grudnia 1917;
  • Woroneski Komitet Rewolucyjny, utworzony 25 października (7 listopada);
  • Tulski Komitet Rewolucyjny, utworzony 27 października (9 listopada);
  • Astrachański Komitet Rewolucyjny, utworzony w styczniu 1918;
  • Szujski Rewolucyjny Komitet Wojskowy;
  • Samarski Rewolucyjny Komitet Wojskowy utworzony 27 października (9 listopada);
  • Orenburski Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 14 (27) listopada 1917;
  • Riazański Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 26 października (8 listopada) 1917;
  • Barnaulski Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 7 (20) grudnia 1917;
  • Dagestański Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 8 (21) listopada;
  • Kubańsko-Czarnomorski Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 17 (30) stycznia 1918;
  • Rewolucyjny Komitet Wojskowy Armii Kaukaskiej, utworzony 28 grudnia 1917 (10 stycznia 1918);
  • Tomski Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 28 października (10 listopada) 1917;
  • Rewolucyjny Komitet Wojskowy Siedmiorzecza, utworzony 2 marca 1918;
  • Doński Rewolucyjny Komitet Wojskowy, utworzony 10 (23) stycznia 1918.
  • W okresie ustanawiania i konsolidacji władzy radzieckiej utworzono ponad 220 komitetów rewolucyjnych i rewolucyjnych komitetów wojskowych.

    Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза – КПСС) – ostatnia nazwa założonej w 1903 partii komunistycznej, rządzącej w RFSRR i ZSRR od 1917 do 1991 (1903-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji, frakcja bolszewików; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Formalnie centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne i Sekretariat Komitetu Centralnego na czele z sekretarzem generalnym. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. Sekretariatowi KC podlegały wydziały Komitetu Centralnego, oparte na zasadzie funkcjonalnej i pełniące funkcje ministerstw. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie sekcje (komunistyczne partie republik związkowych ZSRR) z wyjątkiem (do 1990) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowania i utrzymywania kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny Komitetu Centralnego i radziecki wywiad (INO NKWD i GRU).Julian Baltazar Marchlewski, ps. „Karski”, „Kujawiak” (ur. 17 maja 1866 we Włocławku, zm. 22 marca 1925 w Bogliasco k. Nervi) – działacz polskiego i międzynarodowego rewolucyjnego ruchu robotniczego i komunistycznego, współzałożyciel Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy i Związku Robotników Polskich, działacz lewego skrzydła socjaldemokracji niemieckiej, jeden z przywódców Związku Spartakusa, współtwórca Międzynarodówki Komunistycznej, przewodniczący Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski. Redaktor prasy socjalistycznej, publicysta i wydawca. Z wykształcenia ekonomista.

    W Polsce latem 1920, podczas wojny polsko-bolszewickiej powstał w Białymstoku odpowiednik rewolucyjnego komitetu wojskowego - Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski, na jego czele stali J. Marchlewski, F. Kon, F. Dzierżyński. Inny, Galicyjski Komitet Rewolucyjny (pod skrótową nazwą galrewkom) przygotowywany był dla Galicji Wschodniej, z siedzibą we Lwowie.

    Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski (TKRP), Polrewkom (ros. Польревком) – zaczątek władz komunistycznych na terenach Polski zajętych przez Armię Czerwoną w trakcie ofensywy letniej 1920 roku.Moskiewski Rewolucyjny Komitet Wojskowy – instytucja powołana przez partię bolszewicką w okresie rewolucji październikowej jako sztab i pierwszy organ wojskowo-porządkowy.

    Wraz z organizacją radzieckiego aparatu państwowego, konsolidacją władzy radzieckiej w miastach i na wsi, zmalała rola rewolucyjnych komitetów wojskowych i komitetów rewolucyjnych. Cała władza była praktycznie skoncentrowana w rękach rad delegatów robotniczych, żołnierskich i chłopów. Likwidacja komitetów następowała w różnym czasie, w zależności od określonych warunków.

    Feliks Kon (pseudonim Bolesław Strożyński) (ur. 30 maja 1864 w Warszawie, zm. 30 lipca 1941 w Moskwie) – polski komunista pochodzenia żydowskiego, działacz ruchu robotniczego.Rząd Tymczasowy Rosji (ros. Временное правительство России) został utworzony w Rosji w wyniku rewolucji lutowej (1917) w dniu 15 marca 1917 r., w wyniku porozumienia Komitetu Tymczasowego Dumy i Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

    Uwagi[ | edytuj kod]

    W literaturze tematu spotkać można nazwę będącą częściową kalką nazwy rosyjskiej - "komitet wojskowo-rewolucyjny".

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • redakcja zbiorowa: Большая Советская Энциклопедия. Moskwa: Советская энциклопедия, 1970. ISBN 5-85270-324-9.
  • Feliks Dzierżyński ros. Феликс Эдмундович Дзержинский, ps. partyjne: Jacek, Jakub, Franek, Astronom, Józef, Domański (ur. 30 sierpnia/11 września 1877 w Oziembłowie, w Puszczy Nalibockiej, zm. 20 lipca 1926 w Moskwie) – polski i rosyjski działacz socjaldemokratyczny i komunistyczny, twórca i szef pierwszych sowieckich organów bezpieczeństwa: Czeka, GPU i OGPU, symbol terroru w rewolucyjnej i porewolucyjnej Rosji, zyskał przez to miano Żelazny Feliks, Krwawy Feliks i Czerwony Kat. Uważany za jednego z twórców państwa radzieckiego. Brat prof. Władysława Dzierżyńskiego, neurologa i psychiatry.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.884 sek.