• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rewolucja w Rumunii



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.Sybin (rum. Sibiu, węg. Nagyszeben, niem. Hermannstadt) – miasto w środkowej Rumunii, w Siedmiogrodzie, stolica okręgu Sybin. Liczy 154 892 mieszkańców. Leży nad rzeką Cibin, dopływem Aluty.
    Rewolucja[ | edytuj kod]

    Timișoara[ | edytuj kod]

    15 grudnia 1989 roku, w odpowiedzi na próbę karnego przeniesienia do innej parafii, wywodzącego się z mniejszości węgierskiej ewangelickiego pastora, ks. László Tőkésa, wybuchł w Timișoarze protest. Tőkés krytykował reżim rumuński w międzynarodowych mediach. W odpowiedzi, rząd oskarżył go o prowokowanie nienawiści etnicznej. Biskup z Oradei nakazał przenieść duchownego do wsi Mineu w okręgu Salaj. Od 15 grudnia wierni gromadzili się wokół jego domu, aby uchronić go przed eksmisją. Wieczorem Tőkésa odwiedził burmistrz, który przy obecności dwóch świadków obiecał poprawę jego sytuacji. Po wizycie świadkowie (Węgier i Rumun) powiadomili tłum o decyzji i wezwali ludność do przyjścia ponownie następnego dnia, by sprawdzić, czy dotrzymano obietnic.

    Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.Uniwersytet Bukareszteński (rum. Universitatea din București) – największy i jeden z najstarszych uniwersytetów w Rumunii, mieszczący się w Bukareszcie. Tradycje uniwersytetu sięgają Książęcej Akademii św. Sawy, założonej w 1694 przez księcia Wołoszczyzny Constantina Brâncoveanu.

    16 grudnia tłum ponownie pojawił się pod plebanią pastora. W ciągu dnia demonstracja zaczęła manifestować swoje niezadowolenie z polityki Nicolae Ceaușescu. Po południu na miejscu pojawiły się pierwsze siły policji i Securitate. Uczestników protestów rozpędzono gumowymi kulami. Przez całą noc aresztowano manifestantów. Nocą Securitate wywiozło Tőkésa do okręgu Salaj. Wkrótce protesty wybuchły w innych miastach.

    Pałac Królewski (rum. Palatul Regal) – monumentalny gmach, znajdujący się w Bukareszcie, na Placu Rewolucji (Piaţa Revoluţiei, do 1989 znanym jako Plac Pałacowy (Piaţa Palatului). Obecnie w dawnej siedzibie królewskiej mieści się Narodowe Muzeum Sztuki (Muzeul Naţional de Artă al României).Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    17 grudnia w Bukareszcie odbyło się posiedzenie Egzekutywy Biura Politycznego. Podczas niego Ceaușescu zarzucił ministrowi spraw wewnętrznych Vasili Milei i szefowi Securitate Iulanowi Vladowi, że nie zapobiegli wydarzeniom w Timișoarze. Tego samego dnia w Timișoarze siły dowodzone przez generała Victora Stănculescu użyły broni przeciwko demonstrantom. Podczas starć zginęło ponad 60 osób. Pomimo szturmu walki trwały do następnego dnia. 19 grudnia miejscowe fabryki ogłosiły strajk.

    Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

    18 grudnia Nicolae Ceaușescu wyjechał do Iranu. Podczas nieobecności prezydenta doszło do przesilenia w strukturach siłowych i przejęcia w nich faktycznej władzy przez frakcję niepopierającej Ceaușescu. W wyniku niezłamania oporu w Timișoarze Victor Stănculescu złagodził swoje stanowisko wobec rewolucji. 19 grudnia delegacja wojskowa udała się do strajkujących zakładów w celu pojednania.

    Reżim, także reżym (fr. régime – porządek) – rygor, popularnie używany w znaczeniu pejoratywnym rząd, władza, system władzy, zwłaszcza nielegalny, nieuznawany, bezprawny, pochodzący z uzurpacji.Rumuńska Partia Komunistyczna (rum. Partidul Comunist Român), komunistyczna partia istniejąca w latach 1921-1989, sprawująca władzę w Rumunii w okresie 1948-1989, w latach 1948-1965 nosząca nazwę Rumuńskiej Partii Robotniczej.

    Bukareszt[ | edytuj kod]

    20 grudnia Ceaușescu wrócił do kraju, by stwierdzić, że sytuacja znacznie się pogorszyła. W dzienniku telewizyjnym o godz. 20:00 Nicolae Ceaușescu wygłosił przemówienie, w którym to nazwał protestujących w Timișoarze wrogami rewolucji socjalistycznej. Pomimo kolejnych demonstracji nie zdecydowano się na ponowne wysłanie żołnierzy do walki. Tego samego dnia w Timişoarze powstał Rumuński Front Demokratyczny.

    László Tőkés (ur. 1 kwietnia 1952 w Klużu-Napoce) – rumuński duchowny narodowości węgierskiej, biskup Kościoła Ewangelicko-Reformowanego z Siedmiogrodu, represjonowany jako opozycjonista w czasach rządów Nicolae Ceauşescu w Rumuńskiej Republice Ludowej. Poseł do Parlamentu Europejskiego VI i VII kadencji.Front Ocalenia Narodowego (rum. Frontul Salvării Naţionale) – organ sprawujący rządy w Rumunii w pierwszych tygodniach po rewolucji 1989 r., stopniowo przekształcony w partię polityczną o tej samej nazwie (do 1993 r.).

    W nocy z 21 na 22 grudnia zginął (prawdopodobnie w wyniku samobójstwa) minister obrony Vasile Milea. Dowiedziawszy się, że Milea nie żyje, 22 grudnia w godzinach porannych Ceaușescu powołał Victora Stănculescu na jego miejsce. Ten kazał żołnierzom wrócić do swych kwater, o czym nie poinformował dyktatora. Następnie o 11:30 na balkonie Komitetu Centralnego Nicolae Ceaușescu przemawiał do stutysięcznego tłumu na Piaţa Palatului (dziś Piaţa Revoluţiei). Przemówienie transmitowano w telewizji. Gdy zaczął mówić, do zorganizowanego aplauzu dochodziły gwizdy i buczenia. Zdezorientowany i niepewny Ceaușescu zaczął mówić „To prowokacja” i domagał się od tłumu uspokojenia. Gwizdy zagłuszyli zwolennicy Ceaușescu, którzy krzyczeli chóralnie „Ceaușescu – România”. Prezydent Rumunii obiecał podwyżkę płacy minimalnej, emerytur oraz dodatki na dzieci. Następnie ponownie pojawiły się oznaki niezadowolenia. Transmisję telewizyjną z Piaţa Palatului przerwano. Po przerwaniu transmisji Ceaușescu uciekł z Komitetu Centralnego śmigłowcem. Jednocześnie tłum wdarł się do budynku, licząc na to, że uda się złapać małżeństwo Ceaușescu.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Timişoara, Timiszoara (daw. pol. Temeszwar, węg. Temesvár, niem. Temeswar, Temeschwar lub Temeschburg) – miasto w zachodniej Rumunii, ośrodek administracyjny okręgu Temesz, przemysł maszynowy, chemiczny, skórzany, włókienniczy, spożywczy. Ważny węzeł komunikacyjny, uniwersytet. W VII wieku urodził się tu papież Konon. W latach 80. w mieście tym produkowana była Dacia 500 Lăstun.

    W Bukareszcie wybuchło powstanie. Pod hotelem Intercontinental i na Uniwersytecie Bukareszteńskim zaczęli gromadzić się ludzie (głównie licealiści i studenci), którzy zaczęli budować barykady i skandować Jos Ceaușescu, moarte dictatorului, jos comunismul („Precz z Ceaușescu, śmierć dyktatorowi, precz z komunizmem”). Manifestantów bito gumowymi pałkami oraz strzelano do nich. Około 16:00 były pierwsze ofiary. Najcięższe walki toczyły się o północy, kiedy to przerwano barykadę przy hotelu Intercontinental. Walki toczyły się do trzeciej nad ranem.

    Europa Wschodnia to region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją. Region ten jest różnie definiowany.Jassy, Iaşi (węg. Jászvásár) – miasto w północno-wschodniej Rumunii (w historycznej Mołdawii), nad rzeką Bahlui (dorzecze Prutu); ośrodek administracyjny okręgu Jassy; 308,8 tys. mieszkańców (2009).

    Ucieczka i śmierć Ceaușescu[ | edytuj kod]

    22 grudnia wieczorem wyłonił się Front Ocalenia Narodowego z Ionem Iliescu na czele. Małżeństwo Ceaușescu doleciało do rezydencji w Snagov, a potem do Târgoviște. Niedaleko Târgoviște, w Boteni, opuścili helikopter, którego pilot twierdził, że dostał rozkaz lądowania od wojska. Para w końcu dotarła do Târgoviște samochodem. Po krótkim błądzeniu po industrialnej dzielnicy, postanowili wejść do budynku przy hucie stali. Obecny na miejscu inżynier zawiadomił policję, ta z kolei przekazała wiadomość wojsku. Tam dowiedzieli się, że są aresztowani.

    Snagov – wieś i gmina w północnej części okręgu Ilfov w Rumunii, położona około 40 kilometrów na północ od stolicy kraju, Bukaresztu. Według danych ze spisu ludności z roku 2002, gmina liczyła 6041 mieszkańców, z czego 99% stanowią Rumuni. W skład jednostki administracyjnej, oprócz wsi Snagov, wchodzą także mniejsze miejscowości: Ciofliceni, Ghermăneşti, Tâncăbeşti i Vlădiceasca.Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.

    Pomimo wycofania wojsk, w wielu miastach toczyły się walki pomiędzy przeciwnikami Nicolae Ceaușescu a uzbrojonymi obrońcami reżimu, określanymi mianem „terrorystów”. W Sybinie walki toczyły się pomiędzy wojskiem a Securitate.

    25 grudnia Ceaușescu i jego żona zostali w ciągu ok. dwóch godzin osądzeni przed naprędce zwołanym trybunałem wojskowym i skazani na śmierć przez rozstrzelanie. Wyrok wykonano tego samego dnia o godzinie 15. Cały proces i egzekucja zostały sfilmowane i wyemitowane w telewizji rumuńskiej 27 grudnia. Filmy już wcześniej były dostępne na czarnym rynku w Bukareszcie.

    Blok wschodni (blok socjalistyczny, państwa socjalistyczne, kraje demokracji ludowej, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.Doktryna Breżniewa (zwana jest także doktryną "ograniczonej suwerenności") - przyjęta w 1968 roku doktryna radziecka stwierdzająca, że w krajach Układu Warszawskiego obowiązuje ograniczenie suwerenności państw członkowskich na rzecz interesów wspólnoty socjalistycznej (w praktyce ZSRR). Tłumaczono zatem, że interwencja w państwie bloku dążącym do secesji nie jest agresją lecz samoobroną przed ingerencją wrogiej ideologii. Była stworzona na potrzeby ideologiczne; potrzebowano usprawiedliwienia interwencji w Czechosłowacji (tzw. Praska Wiosna). Po raz pierwszy opublikowana 26 września 1968 r. w artykule S. Kowalowa pt. “Suwerenność i międzynarodowe zobowiązania państw socjalistycznych” na łamach “Prawdy”. Szerzej przedstawiona przez ministra spraw zagranicznych ZSRR Andrieja Gromykę na sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 3 października 1968. Potępiły ją demokratyczne państwa zachodnie oraz niektóre państwa socjalistyczne mniej zależne od ZSRR (Chiny, Albania, Jugosławia). Nie zaakceptowała jej również Rumunia.

    Rumunia po rewolucji[ | edytuj kod]

     Zapoznaj się również z: Mineriada.

    Po śmierci Nicolae Ceaușescu władzę w kraju objął Front Ocalenia Narodowego. Nowy rząd nie przeprowadzał demokratyzacji i walczył z członkami opozycji. W połowie czerwca 1990 roku prezydent Iliesciu wezwał do Bukaresztu górników, którzy brutalnie rozpędzili protest studentów. Siły wywodzące się z ugrupowań opozycyjnych zaczęły odsuwać Iliescu i jego ludzi od władzy w 1996 roku.

    Ion Iliescu (wym. [iˈon iliˈesku]; ur. 3 marca 1930 w Oltenița) – rumuński polityk, wieloletni działacz komunistyczny, minister do spraw młodzieży (1967–1991), jedna z głównych postaci rewolucji z 1989, lider Frontu Ocalenia Narodowego, tymczasowa głowa państwa w latach 1989–1990, prezydent Rumunii w latach 1990–1996 i 2000–2004, przewodniczący ugrupowań postkomunistycznych i senator. Korea Północna (kor. 조선민주주의인민공화국, hancha 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, w skrócie KRLD) – państwo totalitarne w Azji Wschodniej, powstałe w północnej części Półwyspu Koreańskiego po II wojnie światowej, na terenach zajętych przez Armię Czerwoną. Oficjalnie, według konstytucji, Korea Północna jest republiką socjalistyczną. Przynajmniej formalnie Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna nie jest państwem komunistycznym. Od 2009 roku władze Korei Północnej rozpoczęły wykreślać odniesienia sugerujące komunistyczny ustrój i charakter państwa z konstytucji oraz z innych oficjalnych dokumentów.

    Kontrowersje[ | edytuj kod]

    Kontrowersje budzi przejęcie władzy przez Iona Iliescu, spontaniczny wybuch powstania, wpływ Związku Radzieckiego na wydarzenia w Rumunii oraz sam przebieg wydarzeń. Po 1990 roku publicyści zaczęli wątpić w spontaniczność rewolucji. Według jednej z tez moment wybuchu protestów starannie wybrali ludzie, którzy przejęli władzę po Ceaușescu. Teza ta jest podważana z powodu braku dowodów.

    Elena Ceaușescu (ur. 7 stycznia 1916 w Petrești, zm. 25 grudnia 1989 w Târgovişte) - żona komunistycznego dyktatora Rumunii Nicolae Ceaușescu, pełniła funkcję wicepremiera Rumunii.Securitate z rum. "bezpieczeństwo" (właśc. Departament Bezpieczeństwa Państwowego, rum. Departamentul Securităţii Statului) – służba specjalna komunistycznej Rumunii ( Socjalistyczna Rep. Rum.), wcześniej Bezpieczeństwo Państwowe (Siguranţa statului). Służba została założona z pomocą NKWD 30 sierpnia 1948 i rozwiązana w grudniu 1989, zaraz po odsunięciu od władzy Nicolae Ceauşescu. DSS wchodził w skład Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (Ministerul de Interne). Instytucja bezpieczeństwa Rumunii często zmieniała nazwę, wcześniej znana m.in. jako Główny Zarząd Bezpieczeństwa Ludowego (Direcţia Generală a Securităţii Poporului) i Komitet Bezpieczeństwa Państwowego (Consiliul Securităţii Statului). Przełożonym funkcjonariuszy DSS i kierującym pracą Departamentu był sekretarz stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i szef Departamentu Bezpieczeństwa Państwowego (Ministru Secretar de Stat la Ministerul de Interne şi Şef al Departamentului Securităţii Statului).

    Według sondażu z 1999 roku 36% Rumunów uważało rewolucję za zamach stanu, zaś 41% uznało, że chodziło o prawdziwą rewolucję.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Michaił Siergiejewicz Gorbaczow, ros. Михаил Сергеевич Горбачёв (ur. 2 marca 1931 we wsi Priwolnoje) – radziecki i rosyjski polityk, ostatni przywódca Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) i jedyny prezydent ZSRR, laureat Pokojowej Nagrody Nobla.
    Victor Atanasie Stănculescu (ur. 10 maja 1928 w Tecuci, zm. 19 czerwca 2016) – rumuński generał, minister obrony i przemysłu w rządzie Petre Romana.
    Jesień Ludów (lub Jesień Narodów) – termin określający wydarzenia, które przypadły pod koniec 1989 roku w Europie Środkowo-Wschodniej, związane z obaleniem ustroju komunistycznego w krajach tej części świata. Rewolucyjny charakter wydarzeń z 1989 roku nasunął skojarzenie z Wiosną Ludów z 1848 roku. Jesień Narodów zamknęła kilkuletni proces rozpadu porządku jałtańskiego w Europie Środkowo-Wschodniej, zaś ogół przemian do 1991 roku spowodował przede wszystkim odsunięcie partii komunistycznych od władzy w krajach znajdujących się w strefie wpływów ZSRR.
    Mineriada (rum. Mineriadă, od: miner – górnik, termin urobiony na wzór cruciada = krucjata) – seria siłowych interwencji górników rumuńskich w Bukareszcie, na korzyść władz postkomunistycznych, w celu stłumienia opozycji demokratycznej. Najkrwawsza Mineriada miała miejsce 14-15 czerwca 1990 roku.
    Ludowa Republika Bułgarii (bułg. Народна република България) – oficjalna nazwa Bułgarii w okresie rządów Bułgarskiej Partii Komunistycznej.
    Oradea (węg. Nagyvárad) - miasto w Rumunii w okręgu Bihor, stolica krainy historycznej Kriszana. Miasto liczy, zgodnie ze spisem ludności z 2002 roku, 206 614 mieszkańców. Natomiast liczba mieszkańców całego zespołu miejskiego wynosi ok. 241 tys. Oradea należy do najlepiej rozwiniętych miast w Rumunii. Merem miasta jest Ilie Bolojan.
    Vasile Milea (ur. 1 stycznia 1927 w Lereşti, zm. 22 grudnia 1989 w Bukareszcie) – minister obrony Rumunii w latach 1985–1989, generał.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.876 sek.