• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rewolucja w Iraku - 1958



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Nuri as-Sa’id (ur. 1888, zm. 15 lipca 1958) - iracki polityk, wieloletni premier Iraku w czasach monarchii haszymidzkiej. Jeden z twórców nowoczesnego państwa irackiego i najbardziej wpływowy polityk w Iraku od początku lat 30. XX wieku do śmierci w czasie rewolucji irackiej. Orędownik prozachodniego (w szczególności probrytyjskiego) kursu w polityce zagranicznej Iraku, monarchii i tradycyjnego systemu społecznego opartego na wielkiej własności ziemskiej, wrogi panarabizmowi. Negatywnie odnosił się do systemu wielopartyjnego, w latach 1939-1941, 1941-1943, 1949 i 1954-1956 rządził jako premier w sposób autorytarny, dzieląc się władzą jedynie z regentem Abd al-Ilahem, a następnie z królem Fajsalem II i jego dworem.Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

    Rewolucja w Iraku, rewolucja 14 lipca – wojskowy zamach stanu w Iraku, w rezultacie którego zostały obalone rządy monarchii haszymidzkiej oraz rozpoczęły się procesy przekształceń politycznych, ekonomicznych i społecznych.

    Geneza rewolucji[ | edytuj kod]

    Organizatorami rewolucji byli wojskowi zrzeszeni w tajnej organizacji Wolnych Oficerów, utworzonej na wzór analogicznego stowarzyszenia w Egipcie, które przeprowadziło 23 lipca 1952 udaną rewolucję. Iraccy Wolni Oficerowie byli przedstawicielami najmłodszego pokolenia korpusu oficerskiego, będącego w służbie od końca lat 30. XX wieku i wykształconego już w Iraku. Do organizacji należało ok. 200 osób, tj. 5% wszystkich oficerów. Liderem sprzysiężenia był Abd al-Karim Kasim, który związał się z nim w 1957 i jeszcze w tym samym roku objął przywództwo organizacji. Był autorem ideologii grupy i organizatorem samego przewrotu. Obok niego kierowniczą rolę odgrywał Abd as-Salam Arif. Wolni Oficerowie planowali obalenie monarchii, proklamowanie republiki, opracowanie demokratycznej konstytucji i wdrożenie demokratycznych instytucji władzy, uznanie praw mniejszości narodowych, w tym Kurdów, opuszczenie paktów wojskowych, usunięcie zagranicznych baz militarnych z terytorium kraju, walkę z imperializmem, walkę z feudalizmem i wyzwolenie osobiste chłopów, bliską współpracę z innymi państwami arabskimi, w tym poparcie Palestyńczyków w walce o ich własne państwo i przyjęcie programu panarabskiego. Nie posiadali szczegółowego programu.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Raszid Ali al-Kilani (al-Kajlani) (arab. رشيد عالي الكيلاني; ur. w 1892, zm. 28 sierpnia 1965) – trzykrotny premier Królestwa Iraku, m.in. w rezultacie antybrytyjskiego zamachu stanu 1 kwietnia 1941 roku. Był zwolennikiem porozumienia się z państwami Osi w celu wyeliminowania wpływów brytyjskich w Iraku.

    Wojsko wystąpiło przeciwko monarchii w poczuciu marginalizacji i upokorzenia po klęsce przewrotu Raszida Alego al-Kilaniego i po wojnie izraelsko-arabskiej 1948-1949, w której siły irackie poniosły klęskę. Oprócz samej rewolucji egipskiej z 1952, spiskowców do działania inspirowały także konsekwencje zawarcia Paktu Bagdadzkiego w 1955 oraz nacjonalizacja Kanału Sueskiego i związana z nią interwencja mocarstw.

    Liga Państw Arabskich (LPA, Liga Arabska; arab. جامعة الدول العربية, Dżami‘a al-Duwal al-Arabija; ang. League of Arab States, Arab League) – organizacja międzynarodowa utworzona 22 marca 1945 w Kairze na mocy Paktu ustanawiającego Ligę Państw Arabskich przez państwa powiązane wspólnotą języka, historii, kultury i religii. Powstanie Ligi zostało poprzedzone podpisaniem przez 7 krajów założycielskich Protokołu Aleksandryjskiego na konferencji przygotowawczej w Aleksandrii (25 września - 5 października 1944), której przewodniczył premier Egiptu. Obecnie jej członkami są 22 państwa oraz Organizacja Wyzwolenia Palestyny. Siedzibą LPA jest Kair (w latach 1979–1990 był nią Tunis).Kryzys sueski (arab. أزمة السويس – العدوان الثلاثي; hebr. מבצע קדש, Operacja „Kadesz”) – militarna agresja Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt, która rozpoczęła się 29 października 1956. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956), jednak rzeczywistą przyczyną wybuchu wojny było pragnienie Wielkiej Brytanii i Francji utrzymania kontroli nad Kanałem. Państwa te dla realizacji swoich celów posłużyły się Izraelem, którego statki handlowe nie mogły korzystać z Kanału Sueskiego. Izrael miał także własne wystarczające powody, by wziąć udział w wojnie.

    Sukces rewolucji umożliwił ogólny stan wrzenia politycznego w kraju, do powstania którego przyczyniły się organizacje lewicowe.

    Przebieg przewrotu wojskowego[ | edytuj kod]

    Przywódcy rewolucji irackiej

    Wojskowi, rozpoczynając swoje wystąpienie w dniu 14 lipca 1958, od początku zamierzali całkowicie obalić monarchię, a nie jedynie doprowadzić do dymisji rządu i zastąpienia go innym w ramach panującego ustroju. W wymienionym dniu oddziały liczące łącznie 3 tys. żołnierzy (w tym znaczna część nieuzbrojonych) opuściły koszary i zajęły kluczowe punkty w Bagdadzie i innych miastach. Śmierć poniosła rodzina królewska na czele z królem Fajsalem II oraz politycy z nią związani, wśród nich wielokrotny premier Nuri as-Sa’id. Klęska monarchii była efektem jej oderwania od społeczeństwa i minimalnego poparcia, jakim się cieszyła. O planowanym przewrocie uprzedzone były Iracka Partia Komunistyczna, Narodowa Partia Demokratyczna oraz Partia Baas. Rewolucyjną odezwę odczytał przez radio o 6.30 14 lipca Arif.

    Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

    Rewolucja uzyskała powszechne poparcie obywateli Iraku, którzy wierzyli, że razem z nią ostatecznie zerwana zostanie zależność kraju od Wielkiej Brytanii, a rząd będzie realizował interesy narodowe. W rezultacie przewrotu ziemiaństwo straciło wiodącą rolę w kraju na rzecz nowej elity władzy złożonej z wojskowych i cywilów-pracowników instytucji państwowych.

    Fajsal II, właśc. Fajsal II ibn Ghazi, arab. الملك فيصل الثاني (ur. 2 maja 1935 w Bagdadzie, zm 14 lipca 1958 tamże) – król Iraku, syn Ghaziego I z dynastii Haszymitów. W 1939 po śmierci ojca, proklamowany królem, objął rządy w 1953, po dojściu do pełnoletności; kontynuował probrytyjską politykę Haszymitów, związał Irak z paktem bagdadzkim (1955); w lutym 1958 stanął na czele federacji Iraku z Jordanią (Federacja Arabska); zamordowany podczas rewolucji republikańskiej 14 lipca dowodzonej przez pułkownika Abd al-Karim Kasima.Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Demokratyczna Partia Kurdystanu, KDP - ugrupowanie polityczne założone w Kurdystanie irackim w 1946 roku przez Mustafę Barzaniego i związane z jego wpływowym klanem. Obecnie partii przewodzi syn Mustafy, Masud Barzani.
    Sowchoz (ros. совхоз skrótowo od советское хозяйство, ukr. радгосп) – państwowe przedsiębiorstwo rolne, charakterystyczne dla gospodarki ZSRR. W Polsce ich odpowiednikiem były PGR-y.
    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.
    Abd al-Karim Kasim (1914 – 9 lutego 1963), był nacjonalistycznym irackim wojskowym, który przejął władzę w roku 1958 w drodze zamachu stanu, likwidując tym samym iracką monarchię. Rządził krajem jako premier aż do swojego upadku i śmierci w 1963 roku.
    Arabia Saudyjska (arab. السعودية As-Su’udijja), Królestwo Arabii Saudyjskiej (arab. المملكة العربيّة السّعوديّة Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su’udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Stolica znajduje się w Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich.
    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.902 sek.