• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Rewolucja goździków

    Przeczytaj także...
    Republika Zielonego Przylądka rozłożona jest na archipelagu Wysp Zielonego Przylądka (port. Arquipelago de Cabo Verde) w środkowej części Oceanu Atlantyckiego, 620 km na zachód od wybrzeży Afryki, na wysokości Przylądka Zielonego.Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.
    Portugalia była pierwszym na świecie państwem prowadzącym politykę kolonialną (od 1415) i ostatnim, które ją zakończyło (1999) (z wyjątkiem Francji). Wraz z zakończeniem rekonkwisty w prowincjach Algarve i Alentejo, kraj ten kontynuował ekspansję chrześcijaństwa poprzez eksplorację wybrzeży Afryki. W połowie XVI wieku to niewielkie królestwo było niekwestionowanym liderem globalnego handlu.
    Mural z okazji 25-lecia rewolucji

    Rewolucja goździków (port. Revolução dos Cravos) – wojskowy zamach stanu w Portugalii w 1974 roku. Pucz doprowadził do obalenia dyktatury następcy Antónia SalazaraMarcela Caetana. W konsekwencji doszło do przywrócenia swobód obywatelskich i politycznych oraz dekolonizacji portugalskich posiadłości w Afryce i Azji.

    PIDE (Skrót od port. Polícia Internacional e de Defesa do Estado w dosłownym tłumaczeniu znaczy Policja Międzynarodowa i Ochrony Państwa) - portugalska tajna policja polityczna, istniejąca w latach 1945-1969, w okresie dyktatury Salazara.Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.

    Historia[]

    Przebieg puczu[]

    Pucz miał miejsce 25 kwietnia 1974 roku. Za jego organizację i przeprowadzenie odpowiedzialni byli lewicowi oficerowie zrzeszeni w Ruchu Sił Zbrojnych (MFA) – organizacja skupiała głównie młodych kapitanów. lecz patronat nad nimi objęli Francisco da Costa Gomes i António de Spínola. W dowodzonej przez Otelo Saraiva de Carvalho akcji uczestniczyło bezpośrednio dwa tysiące żołnierzy. Spiskowcy zajęli sztab generalny, siedzibę rządu, radio i telewizję znajdujące się w Lizbonie i Porto. Premier Marcelo Caetano schronił się w koszarach Gwardii Republikańskiej. Po tym, gdy jak sam przyznał, nie spotkał nikogo, kto by chciał walczyć w obronie rządu, sam oddał się w ręce puczystów. Zamach stanu został przeprowadzony pokojowo, a jedynymi ofiarami była czwórka obywateli zastrzelonych przez funkcjonariuszy policji politycznej podczas oblężenia siedziby PIDE. Organizatorzy puczu zostali masowo poparci przez obywateli, którzy w geście poparcia armii wyszli na ulice. Mieszkańcy Lizbony w dowód wdzięczności wręczali żołnierzom białe i czerwone goździki. Kwiaty wetknięte w lufy karabinów stały się symbolem rewolucji.

    Otelo Nuno Romão Saraiva de Carvalho (ur. 1936) – portugalski generał i polityk, w 1973 jeden z założycieli konspiracyjnego Ruchu Sił Zbrojnych (MFA), kierował przewrotem wojskowym w dniu 25 kwietnia 1974 (rewolucja goździków), od 1974 do 1975 szef dowództwa operacyjnego Sił Zbrojnych, także przywódca lewego skrzydła MFA, kandydat na prezydenta Portugalii w 1974 i w 1988. Od 1984 do 1989 więziony pod zarzutem kierowania Siłami Ludowymi (grupa terrorystyczna).Timor Wschodni (Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego) – państwo na wyspie Timor w Archipelagu Malajskim, 450 km na północ od Australii. Do 1975 jako Timor Portugalski, w 1976 anektowany przez Indonezję, czego nigdy nie uznała Organizacja Narodów Zjednoczonych. Od 1999 pod administracją ONZ. Pełna niepodległość od 20 maja 2002. Od zachodu graniczy z Indonezją.

    Rządy rewolucyjne[]

    Wojskowi utworzyli Radę Ocalenia Narodowego i rząd tymczasowy oraz zlikwidowali główne instytucje obalonej dyktatury. Prezydentem i przewodniczącym Rady Ocalenia Narodowego został generał de Spínola. Wybory do konstytuanty wojsko zapowiedziało na 1975 rok. W społeczeństwie dużą popularnością cieszyły się poglądy radykalnie lewicowe i antykolonialne. Nastroje społeczne były więc nieprzychylne raczej konserwatywnemu de Spínoli, który pozostawał zwolennikiem utworzenia szerokiej konfederacji Portugalii i jej zamorskich kolonii. We wrześniu niepopularny generał złożył dymisję, a na stanowisku zastąpił go Costa Gomes.

    Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią.Nowe Państwo (port. Estado Novo) – określenie państwa portugalskiego w latach 1933–1974, w okresie dyktatury Antónia de Oliveiry Salazara, który doszedł do władzy w 1926 roku. W 1974 roku Nowe Państwo, wskutek rewolucji goździków i reform demokratycznych, zastąpione zostało obecną Trzecią Republiką Portugalską. Państwo autorytarne, niedemokratyczne, przez część historyków określane jako faszystowskie.

    Od września prym w rządzie objęła skrajna lewica, w tym komuniści, którym przypadło stanowisko premiera i czterech ministrów. Pod jej rządami Portugalia przyznała niepodległość Angoli, Mozambikowi, Gwinei-Bissau, Wyspom Święto Tomasza i Książęcej, Wyspom Zielonego Przylądka i Timorowi Wschodniemu (wkrótce zaatakowanemu i zaanektowanemu przez Indonezję). Takiemu obiegowi sprawy sprzeciwił się Spínola, który w marcu zorganizował nieudaną próbę puczu (jego niepowodzenie wynikało z powodu braku poparcia - puczyści zostali zaatakowani przez mieszkańców stolicy). Próba ta doprowadziła do dalszego wzmocnienia radykalnych lewicowców. Radykalne skrzydło MFA przejęło przewagę w wojskowej Radzie Rewolucji. Radykalni wojskowi wdrożyli szereg daleko idących zmian gospodarczych: nacjonalizację banków, wielkiego przemysłu, banków, transportu i energetyki. Ruszyła reforma rolna.

    Skrajna lewica (radykalna lewica, ultralewica, ekstremizm lewicowy, rewolucyjna lewica) – postawa społeczno-polityczna, obejmująca lewicowe nurty polityczne charakteryzujące się postawami antykapitalistycznymi i jednocześnie rewolucyjnymi, takie jak:Portugalska Partia Komunistyczna (port. Partido Comunista Português, PCP) jest portugalską lewicową partią polityczną. Jest ugrupowaniem marksistowsko-leninowskim, a jego organizacja bazuje na zasadzie centralizmu demokratycznego. Partia ta jednocześnie określa się jako patriotyczna i internacjonalistyczna.

    Zapowiedziane przez wojsko wybory do konstytuanty odbyły się 25 kwietnia 1975 roku. Zwycięstwo w nich zdobyły partie umiarkowane - Partia Socjalistyczna (38%) i centroprawica (12%). Triumf sił umiarkowanych potwierdziły demonstracje, które objęły konserwatywną północ kraju w okresie letnim. Po wyborczym sukcesie sił umiarkowanych, major Ernesto Augusto de Melo Antunes, pozostający sojusznikiem socjalistów, doprowadził do dymisji skrajnie lewicowego rządu. Do nowego gabinetu weszli socjaliści i umiarkowani prawicowcy.

    António Sebastião Ribeiro de Spínola (ur. 11 kwietnia 1910 w Estremoz, zm. 13 sierpnia 1996 w Lizbonie) – portugalski wojskowy, polityk, prezydent kraju.Dekolonizacja – proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami, likwidacja kolonializmu. Może następować za porozumieniem stron – w sposób pokojowy, lub na skutek powstania, rewolucji czy innego konfliktu zbrojnego.

    25 listopada 1975 roku doszło do nieudanej próby buntu żołnierzy związanych z lewicą MFA. W 1976 roku uchwalono została nowa konstytucja i odbyły się wybory parlamentarne oraz prezydenckie. Konstytucja zapewniła równowagę władzy pomiędzy organami pochodzącymi z wyboru, a Radą Rewolucji (istniejącą do 1982 roku). Wybory wygrali socjaliści, a na czele pierwszego rządu konstytucyjnego stanął Mario Soares. Prezydentem republiki został António Ramalho Eanes. Prezydent doprowadził do odsunięcia od władzy radykalniejszych przedstawicieli lewicy oraz ograniczenia wpływów armii.

    Nacjonalizacja – akt przejęcia przez państwo prywatnego mienia. W rzadkich przypadkach może to być również przejęcie mienia należącego do samorządu. Nie należy mylić nacjonalizacji, która jest stosowana wobec określonej kategorii mienia lub osób, z wywłaszczeniem, które dotyczy konkretnej osoby i konkretnej sprawy.Reforma rolna – usankcjonowana prawnie zmiana stosunków własnościowych na wsi połączona ze zmianą struktury agrarnej przez komasację lub parcelację gruntów.

    Przypisy

    1. Portugal (ang.). http://web.stanford.edu/.
    2. Portugalia. Historia (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
    3. Rewolucja Goździków w Portugalii. Kwiaty w lufach karabinów (pol.). wyborcza.pl.
    4. Partie Socjaldemokratyczne Europy, Książka i Wiedza, 1982, s. 234-235
    5. Nowy Leksykon PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1998, ISBN 83-01-12490-3, s. 1637.
    6. Rothchild, Donald S. (1997). Managing Ethnic Conflict in Africa: Pressures and Incentives for Cooperation. s. 115–116.
    7. Ze świata, „Przekrój” nr 1631 z 11 lipca 1976, s. 2.
    8. Nowy Leksykon PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1998, ISBN 83-01-12490-3, s. 420.


    Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).António de Oliveira Salazar (ur. 28 kwietnia 1889 w Santa Comba Dão, zm. 27 lipca 1970 w Lizbonie) – portugalski polityk, profesor ekonomii. W latach 1932-1968 pełnił funkcję premiera, a także ministra finansów (1928-1940) i ministra wojny (1936-1944). Twórca tzw. Nowego Państwa (Estado Novo), w którym sprawował władzę dyktatorską.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język portugalski (port. língua portuguesa, português) – język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Gwineę Równikową, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą, Republikę Zielonego Przylądka oraz Timor Wschodni. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.
    Marcello Caetano, właśc. Marcelo José das Neves Alves Caetano (ur. 17 sierpnia 1906 w Lizbonie, zm. 26 października 1980 w Rio de Janeiro) – portugalski polityk, pełniący funkcję premiera w latach 1968–1974.
    Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.
    Przekrój – tygodnik społeczno-kulturalny, wydawany w latach 1945-2002 w Krakowie, następnie w Warszawie (2002-2009). Po kolejnej sprzedaży ponownie wydawany był w Krakowie, a jego ostatni numer ukazał się 30 września 2013. Obecnym właścicielem pisma jest Tomasz Niewiadomski.
    Ernesto Augusto de Melo Antunes (ur. 2 października 1933 w Lizbonie, zm. 10 sierpnia 1999 w Sintrze) − portugalski polityk, minister.
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Konserwatyzm ((łac.) conservare – zachowywać, dochować zmian) − ideologia, która bazuje na hasłach obrony porządku społeczno-gospodarczego oraz zachowywania i umacniania tradycyjnych wartości, takich jak: religia, naród, państwo, rodzina, hierarchia, autorytet, własność prywatna. Konserwatyści chcą obronić stary porządek ze względu na przekonanie o ewolucyjnym charakterze zmian społecznych. Konserwatyzm zrodził się na przełomie XVIII i XIX w., był próbą przeciwstawienia się racjonalistycznej myśli oświeceniowej. Nowoczesny konserwatyzm stanowił reakcję na wydarzenia rewolucji francuskiej. Za twórcę podstaw ideologicznych nurtu uważany jest Edmund Burke. Jako idea polityczna termin ten po raz pierwszy użyty został w 1820 r. przez zwolennika restauracji dynastii Burbonów, François-René de Chateaubriand (1768–1848), który wydawał pismo „Konserwatysta”.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.041 sek.