• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Restenoza

    Przeczytaj także...
    Makrofag – komórka tkanki łącznej, wywodząca się z komórek prekursorowych pochodzących ze szpiku kostnego. Bezpośrednio wywodzi się z monocytów, które opuściły krew.Stent - niewielka "sprężynka", najczęściej ze stali 316 LVM lub stopu chromowo-kobaltowego, umieszczana wewnątrz naczynia krwionośnego w celu przywrócenia drożności naczynia. Elastyczność zapewnia specjalna konstrukcja z falistymi połączeniami zygzakowatych drucików stanowiących właściwe rusztowanie.
    Selektyny – rodzina białek, które biorą zasadniczy udział w reakcji zapalnej i wykazują charakterystyczny wspólny plan budowy. Białka te występują na powierzchni leukocytów oraz aktywowanych komórek śródbłonka.

    Restenoza – zjawisko obserwowane niekiedy po zabiegach angioplastyki naczyniowej polegające na nawrocie zwężenia leczonej tętnicy.

    Rozprężenie balonu (angioplastyka balonowa) lub implantacja stentu wewnątrznaczyniowego powoduje uszkodzenie ściany tętnicy i wyzwala z jej strony naturalną odpowiedź fizjologiczną, czyli gojenie. W części przypadków proces gojenia przebiega jednak nadmiernie (nadmierny przerost błony wewnętrznej tzw. neointimy), co w efekcie doprowadza do powstania zjawiska restenozy.

    Płytkopochodny czynnik wzrostu (PDGF - ang. Platelet-derived growth factor) - jeden z czynników wzrostu, czyli białek regulujących różnicowanie i podziały komórki. Odgrywa istotną rolę w angiogenezie. Jest dimerem.Tętnica, naczynie tętnicze (łac. arteria) - makroskopowo widoczne naczynie krwionośne o nieprzepuszczalnej ścianie, które bez względu na fizjologiczny skład krwi, prowadzi krew z serca do narządów ciała. Układ naczyń tętniczych jest połączony z układem naczyń żylnych poprzez sieć naczyń włosowatych.

    Od chwili wprowadzenia do praktyki klinicznej stentów pełniących rolę rusztowania, zjawisko tzw. elastycznego zapadania się światła tętnicy (ang. elastic recoil) występujące po angioplastyce balonowej, przestało mieć istotne znaczenie w powstawaniu restenozy.

    Obecnie uważa się, że w patofizjologii restenozy po implantacji stentu największe znaczenie ma nadmierny przerost neointimy. Spośród czynników do niego prowadzących dominuje proces zapalny, o którego znaczeniu w patofizjologii restenozy świadczy fakt, iż stopień jego nasilenia ściśle koreluje ze stopniem przerostu neointimy.

    Angioplastyka - zabieg przezskórny polegający na poszerzeniu naczyń krwionośnych, które zostały zwężone lub zamknięte w wyniku choroby (najczęściej miażdżycy). Wykonuje się angioplastykę tętnic wieńcowych, szyjnych, kończyn, narządów wewnętrznych, czasami również naczyń żylnych.Apoptoza (z gr. w tłumaczeniu dosłownym opadanie liści) – naturalny proces zaprogramowanej śmierci komórki w organizmie wielokomórkowym. Dzięki temu mechanizmowi z organizmu usuwane są zużyte lub uszkodzone komórki.

    Mechaniczne rozciągnięcie ściany tętnicy, zdarcie warstwy komórek śródbłonka, rozerwanie błony elastycznej wewnętrznej (i niekiedy również zewnętrznej) oraz dyssekcja błony środkowej prowadzi do odsłonięcia trombogennych podśródbłonkowych składników ściany tętnicy takich jak kolagen, czynnik von Willebranda, fibronektyna i laminina. Doprowadzają one do aktywacji płytek, tworzenia śródściennego zakrzepu, a także do powstania miejscowej reakcji zapalnej z uwalnianiem czynników wzrostu i cytokin. Aktywowane płytki krwi poprzez uwalnianie czynników wzrostu takich jak PDGF, TGF-β, bFGF, EGF i interleukina-1, jak również dzięki ekspresji molekuł adhezyjnych takich jak selektyna-P aktywują zjawisko „rollingu” krążących leukocytów. Leukocyty wiążą się następnie silnie w sposób bezpośredni poprzez integrynę Mac-1 (CD11b/CD18) z receptorami GPIbα na płytkach krwi oraz przez wiązanie krzyżowe z fibrynogenem do receptora GP IIb/IIIa. Migracja leukocytów w głąb ściany naczynia odbywa się dzięki obecności chemicznego gradientu cytokin, uwalnianych przez komórki mięśni gładkich oraz leukocyty osiadłe w medii. Aktywowane płytki krwi, leukocyty i tkankowe makrofagi poprzez uwalnianie czynników wzrostu i cytokin aktywują komórki mięśni gładkich. Dzięki zdarciu ochronnej warstwy komórek śródbłonka aktywacja ta odbywa się również poprzez działanie krążących we krwi miogenów, takich jak angiotensyna II, serotonina, endotelina czy bradykinina. Poprzez uruchomienie w komórkach mięśni gładkich pozostających normalnie w fazie G0, genów takich jak c-myc, c-fos, c-jun, regulujących podziały komórek, następuje ich proliferacja. Następnie dochodzi do wzmożonej produkcji metaloproteinaz, które prowadzą do remodelingu macierzy zewnątrzkomórkowej i ułatwiają migrację komórek mięśni gładkich do neointimy. Kolejnym etapem tej kaskady jest niekontrolowana proliferacja komórek mięśni gładkich i odkładanie się macierzy zewnątrzkomórkowej, czyli głównego składnika neointimy, co w efekcie prowadzi do powstania znacznego zwężenia w stencie. Dzieje się tak po kilku tygodniach od implantacji i trwa maksymalnie do sześciu miesięcy.

    Proteoglikany – wielkocząsteczkowe składniki substancji pozakomórkowej złożone z rdzenia białkowego połączonego kowalencyjnie z łańcuchami glikozaminoglikanów (siarczanu heparanu, siarczanu dermatanu, siarczanu keratanu, siarczanu chondroityny) o wysokim stopniu zróżnicowania.Czynnik von Willebranda - niezbędny składnik krwi biorący udział w procesie krzepnięcia krwi. Jest konieczny do adhezji płytek do kolagenu w miejscu uszkodzonego naczynia. We krwi łączy się z czynnikiem VIII, chroniąc go przed przedwczesną degradacją.

    Istotnym mechanizmem prowadzącym do restenozy może być również obserwowane w badaniach doświadczalnych zjawisko przechodzenia hematopoetycznych komórek progenitorowych, w tym szczególnie komórek mięśni gładkich, z krwi do neointimy. Implantacja stentu poprzez indukcję lokalnego stanu zapalnego prowadzi do produkcji cytokin takich jak interleukina-8, SDF-1 oraz MMP-9, które mobilizują następnie przechodzenie komórek progenitorowych ze szpiku do krwi i z krwi do segmentu tętnicy z toczącym się procesem zapalnym. W przeciągu kolejnych miesięcy od implantacji stentu dochodzi do degradacji białek macierzy zewnątrzkomórkowej, będącej częścią składową neointimy oraz do ich resyntezy z częściową zmianą fenotypu. Następuje stopniowa zamiana proteoglikanów na elastynę i dochodzi do stopniowej aopoptozy komórek mięśni gładkich. Powoduje to coraz większy udział macierzy zewnątrzkomórkowej w tworzeniu neointimy w stosunku do elementów komórkowych i doprowadza do nieznacznego zmniejszania powierzchni neointimy w okresie od sześciu miesięcy do trzech lat, co potwierdzono też w badaniach u ludzi.

    Endotelina - peptyd złożony z 21 aminokwasów o działaniu zwężającym naczynia, wydzielany przez komórki śródbłonka naczyń krwionośnych. Odgrywa kluczową rolę w homeostazie naczyniowej (utrzymywanie właściwego napięcia naczyń i perfuzji naczyniowej). Inne działania endoteliny: mitogenne i proagregacyjne, a w efekcie też aterogenne.Integryny, receptory integrynowe (ang. integrins) – glikoproteiny komórek zwierzęcych zaliczane do białek adhezyjnych (adhezyn). Współdziałają z innymi receptorami błonowymi (w tym przede wszystkim receptorami chemokin), umożliwiają agregację komórek oraz ich ukierunkowaną migrację, np. w procesie embriogenezy czy odpowiedzi immunologicznej organizmu. Komórki regulują swe właściwości adhezyjne poprzez ekspresję któregoś z około 21 rodzajów integryn.

    Biorąc pod uwagę kierunek badań prowadzonych na świecie wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem w zapobieganiu restenozie będzie stosowanie stentów uwalniających leki (stenty typu DES) zapobiegające nadmiernemu przerostowi neointimy i niehamujące tworzenia śródbłonka, uwalniane z powierzchni polimerów biodegradowalnych lub innych powłok niewywołujących przedłużonego w czasie zapalenia.

    Laminina – białko należące do glikoprotein o masie 240 kDa, zbudowane z trzech podjednostek (heterotrimer), syntetyzowane przez komórki nabłonkowe. Stanowi główny składnik substancji międzykomórkowej – blaszki jasnej w błonie podstawnej. Pełni ważną rolę w oddziaływaniach komórek nabłonka i śródbłonka z innymi składnikami błony podstawnej oraz w ukierunkowaniu ruchu komórek.Interleukina 1 (IL-1) – zbiorcza nazwa, którą określa się cytokiny o kluczowym znaczeniu dla procesu zapalnego i szerokim spektrum działania. Cytokina ta jest wydzielana w odpowiedzi na różne antygeny pochodzenia wirusowego, bakteryjnego i grzybiczego. Oprócz komórek układu odpornościowego wydzielać ją mogą również komórki "nieimmunologiczne", takie jak keratynocyty, co jeszcze podkreśla jej rolę jako uniwersalnego czynnika pobudzającego reakcję zapalną. IL-1 jest także zdolna do indukowania wydzielania innych cytokin prozapalnych, takich jak: IFN-γ, Interleukina 6 czy TNF. IL-1 wpływa również na procesy odpowiedzi swoistej, indukując wydzielanie interleukiny 6 przez limfocyty T oraz wpływając na rozwój limfocytów B. Ogólnie można powiedzieć, że IL-1 wpływa aktywująco na leukocyty oraz wiele innych komórek nie związanych bezpośrednio z układem odpornościowym, bierze bowiem udział także w przebudowie tkanek, syntezie białek ostrej fazy, wywołuje senność i jest pirogenem.
    (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Angiotensyna – hormon peptydowy wchodzący w skład układu hormonalnego RAA, którego zadaniem jest kontrola stężenia jonów sodowych i potasowych w organizmie. Angiotensyny stymulują wydzielanie mineralokortykosteroidu aldosteronu.Fibrynogen (I czynnik krzepnięcia) – białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, angażowane w końcowej fazie procesu krzepnięcia i przekształcane w białko fibrylarne – fibrynę (włóknik), współtworzącą skrzep krwi. Fibrynogen łącząc się z receptorami GpIIb/IIIa powoduje agregację aktywowanych trombocytów. Jest zaliczany do białek ostrej fazy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Proliferacja – zdolność namnażania komórek przez organizmy; jedna z cech organizmów żywych. Namnażanie się komórek jak również ich przeżywanie i śmierć regulowane są przez złożone mechanizmy kontroli cyklu komórkowego.
    TGF-β (ang. Transforming Growth Factor beta, pol. transformujący czynnik wzrostu) – białko, składające się z 3 izoform: TGF-β1, TGF-β2, TGF-β3. Należy do większej rodziny białek zwanej nadrodziną transformującego czynnika wzrostu, która zawiera m.in. inhibinę, aktywinę, AMH, białka morfogenetyczne kości. TGF-β kontroluje proliferację oraz różnicowanie w większości typów komórek. Ma działanie przeciwzapalne.
    Zakrzep, inaczej skrzeplina (łac. thrombus od greckiego θρόμβος - skrzep jako grudka skrzepniętej krwi lub grudka ściętego mleka) – tworzący się za życia organizmu, w świetle naczynia, czop, powstały na skutek wykrzepiania krwi lub zlepiania się i osadzania płytek krwi.
    Bradykinina to peptydowy hormon tkankowy. W sensie chemicznym jest to oligopeptyd zbudowany z 9 aminokwasów. W organizmie powstaje przez działanie proteaz, znajdujących się m.in. w pocie, ślinie i wydzielinach gruczołów wydzielania zewnętrznego. W osoczu występuje jego prekursor - bradykininogen, będący proenzymem, czyli nieaktywną fizjologicznie substancją, z której enzym powstaje w drodze odszczeniepia fragmentu, gdy dotrze do miejsca zapotrzebowania. Pod wpływem lokalnie uwalnianej kalikreiny tkankowej bradykininogen zmienia się w lizylobradykininę, która następnie za sprawą enzymu konwertującego przechodzi w aktywną bradikininę.
    Kolagen – główne białko tkanki łącznej. Ma ono bardzo wysoką odporność na rozciąganie i stanowi główny składnik ścięgien. Jest odpowiedzialny za elastyczność skóry. Ubytek kolagenu ze skóry powoduje powstawanie zmarszczek, w trakcie jej starzenia. Kolagen wypełnia także rogówkę oka, gdzie występuje w formie krystalicznej. Kolagen jest powszechnie stosowany w kosmetykach, zwłaszcza w kremach i maściach przeciwzmarszczkowych. Stosuje się go też jako wypełniacz w chirurgii kosmetycznej – np. do wypełniania ust.
    Leukocyty, krwinki białe – elementy morfotyczne krwi. Są niemal bezbarwne i mniej liczne od erytrocytów, posiadają zdolność ruchu. Żyją od kilku dni (granulocyty) nawet do 20 lat (limfocyty B pamięci immunologicznej). Ich zadaniem jest ochrona organizmu przed patogenami takimi jak wirusy i bakterie. Wszystkie leukocyty wykazują ekspresję cząsteczki CD45 .
    Śródbłonek (łac. endothelium) – wysoce wyspecjalizowana wyściółka naczyń krwionośnych i limfatycznych, utworzona z jednej warstwy płaskich komórek o niewielkim jądrze. W naczyniach krwionośnych komórki śródbłonka są ze sobą dość ściśle połączone przy pomocy tzw. obwódek zwierających (łac. zonula occludens), spoczywają na kolagenowej błonie podstawnej, tworząc wraz z nią błonę wewnętrzną (łac. tunica intima), będącą wewnętrzną warstwą tych naczyń (stanowią barierę między krwią i mięśniami gładkimi). Śródbłonki naczyń chłonnych leżą na nieciągłej błonie podstawnej i mają znacznie luźniejszą strukturę (są przepuszczalne nawet dla dużych cząsteczek chemicznych).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.