• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Republika Wenecka



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Sułtanat mameluków – państwo istniejące w Egipcie i Lewancie w latach 1250–1517, ze stolicą w Kairze, rządzone przez sułtanów wywodzących się z korpusu mameluków. Państwo Kościelne (łac. Patrimonium Sancti Petri - ojcowizna świętego Piotra) – państwo znajdujące się na terenie obecnych środkowych Włoch istniejące w okresie od 755 (lub 754 albo 756) do 1870 (zajęcie Rzymu po zjednoczeniu Italii) i rządzone przez papieży jako świeckich monarchów.

    Republika Wenecka, Rzeczpospolita Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie funkcjonujące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego i jedno z najbogatszych miast Europy. Republika Wenecka była najpotężniejszą i zarazem najtrwalszą z powstałych w średniowieczu miejskich komun włoskich. Jako jedno z nielicznych państw włoskich odegrała również wielką rolę w historii nie tylko Italii, ale całej Europy i basenu Morza Śródziemnego. Od czasów wypraw krzyżowych po zmagania z Imperium Osmańskim, dla Europy była Republika Wenecka głównym pośrednikiem i uczestnikiem kontaktów z muzułmańskim Bliskim Wschodem – zarówno tych pokojowych, jak i wojennych.

    Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.Della Scala, albo Scaligeri - ród magnacki, który panował w Weronie przez sto dwadzieścia pięć lat, od 1262 do 1387. Za czasów Mastino I della Scala forma rządów w Weronie przeszła od komuny średniowiecznej do signorii, chociaż właściwe przejęcie władzy nastąpiło za jego brata, Alberto. Czasy Cangrande I to okres największej świetności i potęgi Werony. Panowanie rodu della Scala w Weronie zbiegło się z konfliktem między Gwelfami i Gibelinami. Władcy Werony starali się wykorzystać ją do osiągnięcia swoich celów, dlatego sprzymierzali się zazwyczaj z Gibelinami, a Cangrande I uznawany był nawet za przywódcę Ligi Gibelinów.

    Na czele państwa weneckiego stał obieralny – de iure dożywotnio – doża, który zazwyczaj wywodził się z wąskiego grona kilku najważniejszych rodów. Ustrój republiki był bardzo konserwatywny i zapewniał starej oligarchii kupieckiej monopol władzy. Oligarchia ta miała również bezpośredni wpływ na rządy poprzez liczne rady i sądy, które krępowały poczynania doży. Władza, w rozbudowanym z czasem państwie, całkowicie spoczywała w rękach Wenecjan, którzy wszelkie terytoria przyłączone do republiki traktowali jak kolonie. Ten miejski partykularyzm stał się jedną z przyczyn niemożności podjęcia przez Wenecję próby zjednoczenia Italii – mimo całej posiadanej przez nią potęgi i bogactwa.

    IV wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna, która odbyła się w latach 1202-1204. Jej celem było wsparcie zbrojne państw łacińskich na Bliskim Wschodzie, jednak zakończyła się zdobyciem i złupieniem Konstantynopola, a następnie utworzeniem Cesarstwa Łacińskiego, które miało przetrwać do roku 1261.Francesco I Sforza (ur. 23 lipca 1401, zm. 8 marca 1466), książę Mediolanu w latach 1450-1466, pierwszy władca z dynastii Sforzów.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Powstanie Wenecji i początki republiki (VIII – X wiek)
  • 1.2 Wzrost znaczenia Wenecji w dobie krucjat (XI – XIII wiek)
  • 1.3 Republika Wenecka w późnym średniowieczu (XIV–XV wiek)
  • 1.3.1 Wojny z Genuą i jej sojusznikami
  • 1.3.2 Podbój Terrafermy i wojny z Mediolanem
  • 1.3.3 Wenecja a Turcy osmańscy w XV wieku
  • 1.4 Republika Wenecka w XVI wieku
  • 1.4.1 Początek wojen włoskich, Liga w Cambrai (1494–1510)
  • 1.4.2 Dalszy ciąg wojen włoskich (1511–1529)
  • 1.4.3 Wojny z Turcją w XVI wieku
  • 1.5 Upadek znaczenia i kres istnienia Republiki (XVII – XVIII wiek)
  • 1.5.1 Wojny z Habsburgami w pierwszej połowie XVII wieku
  • 1.5.2 Wojny z Imperium Osmańskim (1645–1718)
  • 1.5.3 Ostatnie lata Republiki (1718–1797)
  • 2 Dożowie Wenecji
  • 3 Posiadłości Wenecji
  • 4 Zobacz też
  • 5 Bibliografia
  • 6 Przypisy
  • Historia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Historia Republiki Weneckiej.

    Powstanie Wenecji i początki republiki (VIII – X wiek)[ | edytuj kod]

    Wenecja, jako miasto została założona w roku 452. W VI wieku włączona została do restaurowanego Cesarstwa Rzymskiego pod egidą Bizancjum. Pierwszym historycznie potwierdzonym dożą (księciem) Wenecji był panujący w pierwszej połowie VIII wieku Orso Ipato. Natomiast rok 726 uznaje się za datę powstania Republiki Weneckiej. Miasto wciąż podlegało wówczas władzy bizantyńskiej, jednak wpływy Konstantynopola sukcesywnie słabły. Bizancjum samorządność Republiki uznało w roku 887. W ciągu kolejnych wieków (IX–XI) Republika Wenecka stała się ważnym centrum handlu między Europą Zachodnią a Bizancjum i Azją, co zawdzięczała w znacznej mierze przywilejom nadawanym przez cesarzy bizantyńskich. W tym też czasie Republika rozpoczęła budowę swego imperium terytorialnego podporządkowując sobie szereg miast i wysp Dalmacji i wypierając z tego regionu wpływy Konstantynopola.

    Romania (wł. Romagna) – kraina historyczna we Włoszech, razem z krainą Emilia tworząca region Emilia-Romania. Nazwa wywodzi się z czasów po najeździe Longobardów na Italię, gdy podzielona została ona na część bizantyjską (Romanię) i longobardzką (Lombardię). Romania wchodziła w skład bizantyjskiego egzarchatu raweńskiego - stopniowo znaczenie pojęcia "Romania" zawężyło się do obecnej krainy historycznej, która była ośrodkiem bizantyjskich posiadłości we Włoszech. Egzarchat raweński został podarowany papieżom przez Pepina Krótkiego i pozostawał w ich władzy aż do zjednoczenia Włoch.De iure (łac. według prawa) – w języku prawniczym stan zgodny z treścią norm prawnych. Często używane dla przeciwstawienia stanu de facto wobec rzeczywistości prawnej.

    Wzrost znaczenia Wenecji w dobie krucjat (XI – XIII wiek)[ | edytuj kod]

    Nowy rozdział w historii Wenecji rozpoczął się wraz z powstaniem ruchu krucjatowego. Dysponująca znaczną flotą Wenecja czerpała zyski z przewożenia krzyżowców oraz dzięki przywilejom handlowym w nowo powstałych na Bliskim Wschodzie państwach łacińskich. W handlu lewantyńskim Wenecja zajęła wkrótce pierwsze miejsce.

    Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).
    Enrico Dandolo przemawiający do krzyżowców.

    Przełomowe znaczenie dla budowy imperium weneckiego na Morzu Śródziemnym miała IV krucjata, w trakcie której wenecki doża Enrico Dandolo namówił wodzów krucjaty do ataku łacinników na Konstantynopol. Mimo potępienia tego projektu ze strony papiestwa doszło do zdobycia i złupienia przez krzyżowców najpotężniejszego ówcześnie chrześcijańskiego miasta. Na opanowanych terenach europejskiej części Bizancjum powstały państwa krzyżowe (w tym Cesarstwo Łacińskie). Jednak największym beneficjentem wyprawy i upadku Bizancjum stała się Republika Wenecka, która całkowicie zdominowała handel w tym regionie i w ciągu kilku lat opanowała rozliczne miasta i wyspy strzegące drogi z Wenecji do Konstantynopola (m.in. Wyspy Jońskie, liczne peloponeskie porty, Cyklady, Eubeę i Kretę). Do Wenecji trafiły wówczas liczne łupy, w tym wspaniałe dzieła sztuki zrabowane w Konstantynopolu. Przejawem wzrostu potęgi Wenecji było rozpoczęcie w 1284 roku wybijania złotego dukata, który stał się ważną monetą obiegową Europy i był używany aż do upadku republiki w XVIII wieku.

    Bitwa morska pod Curzolą (Korčulą) – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 8 września 1298 r. w trakcie II wojny Wenecji z Genuą.Bozca (gr. Τένεδος, Tenedos) – wyspa wchodząca w skład Turcji, na Morzu Egejskim, w pobliżu wejścia do cieśniny Dardanele i wyspy Gökçe. Ludność to ok. 2350 osób. Główne gałęzie przemysłu to rybołówstwo i turystyka. Znana jest z winorośli, wina i czerwonych maków.

    Rozwój handlu weneckiego zaczął kolidować z interesami innych miast włoskich z Genuą na czele. Między obydwiema republikami doszło na tle rywalizacji handlowej do licznych wojen. Jedna z poważniejszych wybuchła pod koniec XIII wieku, a jej przyczyną było zamknięcie przez Wenecję dostępu do Adriatyku obcym okrętom. Mimo zwycięstwa militarnego Genueńczyków w bitwie morskiej pod Curzolą (1298), Genua z powodu sporów wewnętrznych nie była w stanie kontynuować wojny i w konsekwencji doszło do rozgraniczenia wpływów między republikami.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Maksymilian I Habsburg, niem Maximilian I. von Habsburg (ur. 22 marca 1459 w Wiener Neustadt, zm. 12 stycznia 1519 w Wels) – od 1486 król Niemiec, a od 1508 wybrany cesarz rzymski. Syn cesarza Fryderyka III Habsburga i Eleonory Aviz. Ojciec Filipa I Pięknego, króla Kastylii. Jeden z głównych twórców potęgi rodowej Habsburgów.

    Republika Wenecka w późnym średniowieczu (XIV–XV wiek)[ | edytuj kod]

    Destabilizacja północnych Włoch po upadku wpływów Świętego Cesarstwa Rzymskiego w drugiej połowie XIII wieku w Italii zmusiła Wenecjan do wzmożonej aktywności politycznej na swym najbliższym, lądowym zapleczu. Na początku XIV wieku Republika wzięła udział w wojnie o Ferrarę oraz w walkach przeciw agresywnemu rodowi Scaligieri z Werony. By zabezpieczyć swe interesy od strony lądu rządzący republiką oligarchowie postanowili opanować najbliższe Wenecji tereny nadpadańskie. Pierwszą zdobyczą w tym regionie było Treviso, zajęte w roku 1339.

    Cyklady (gr. Κυκλάδες Kikládes) – archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji. Cyklady to także jedna z prefektur (nomosów) w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Południowe, ze stolicą w Ermupolis na wyspie Síros.Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.

    Wojny z Genuą i jej sojusznikami[ | edytuj kod]

    Przez niemal cały wiek XIV trwały również ciągłe zmagania Wenecjan na morzu. Od roku 1340 rozpoczął się ciąg wojen z Genuą o prymat w handlu śródziemnomorskim. W tym samym czasie posiadłości weneckie w Dalmacji zaatakowali Węgrzy chcący uzyskać dogodny dostęp do Adriatyku. Wojna ta, dla przyzwyczajonych do walki na morzu Wenecjan, zakończyła się ich klęską, a pokój zawarty w Zadarze w roku 1358 potwierdził zdobycze węgierskie w Dalmacji.

    Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.Ludwik XII (ur. 27 czerwca 1462 w Château de Blois, zm. 1 stycznia 1515 w Paryżu) – książę Orleanu, później w latach 1498–1515 król Francji. Był wnukiem księcia Ludwika Orleańskiego (synem Karola Orleańskiego) i prawnukiem Karola V, z dynastii Walezjuszów.

    Porażka w wojnie z Węgrami zachęciła innych wrogów Republiki do podjęcia walki z jej supremacją w handlu. Z inicjatywy Genui powstała koalicja, do której weszły Padwa, Austria i Akwileja. Otwarta wojna toczyła się ze zmiennym szczęściem w latach 1364–1373. Towarzyszyły jej bunty w weneckich posiadłościach. Wojna rozgorzała od nowa w roku 1378, gdy wybuchł spór między Genuą a Wenecją o ważną strategicznie wysepkę Tenedos. Mimo początkowych sukcesów (bitwa pod Anzio), wojna przybrała dla Wenecji niekorzystny obrót, gdy flota genueńska rozbiła siły weneckie w bitwie pod Pulą (1379). Po tej klęsce zagrożona została sama stolica Republiki. W tej ciężkiej sytuacji miasto nałożyło na swych obywateli specjalne podatki i powołano pod broń nawet duchownych. Wkrótce zabiegi te dały rezultaty i w bitwie pod Chioggią (21 czerwca 1380) flota wenecka pokonała genueńską. W sierpniu 1381 roku zawarto kompromisowy pokój w Turynie, w którym mimo pewnych koncesji terytorialnych na rzecz wrogów, Wenecja zachowała swoje imperium handlowe i pierwszoplanową rolę na Morzu Śródziemnym.

    Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników Św. Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty (pot. szpitalnicy, joannici, kawalerowie maltańscy) – katolicki zakon rycerski.

    Podbój Terrafermy i wojny z Mediolanem[ | edytuj kod]

    Lata 1388–1402 to nieprzerwany ciąg wojen między Mediolanem, Padwą, Mantuą, Ferrarą i Wenecją. Przy czym koalicje były bardzo zmienne, a ich ofiarą padały mniejsze miasta regionu. Śmierć ambitnego władcy Mediolanu Giana Galeazzo Viscontiego (1402) położyła kres hegemonii Mediolanu, natomiast wojna Wenecji z Padwą w latach 1405–1406 doprowadziła do upadku tej ostatniej. Dzięki tym sukcesom pod władzą Wenecji znalazły się m.in.: Padwa, Vicenza, Werona, Brescia, Bergamo, Rawenna, Faenza, Cremona, Friuli. Posiadłości te tworzyły tzw. Terrafermę – zaplecze lądowe Republiki. Udało się także Wenecji odzyskać większość utraconych wcześniej terenów w Dalmacji.

    Bitwa pod Agnadello – starcie zbrojne, które miało miejsce 14 maja 1509 r. podczas wojny włoskiej (1508–1510), zwanej także wojną Ligi Cambrai.Lewant (od wł. levante – wschód) – pochodzące z języka włoskiego określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Granice wyznaczają: Morze Śródziemne, Taurus, Mezopotamia, pustynie Półwyspu Arabskiego i Morze Czerwone. Obszar ten obejmuje dzisiejsze państwa: Syrię, Jordanię, Liban, Izrael oraz Autonomię Palestyńską. W szerszym znaczeniu do Lewantu zalicza się również Azję Mniejszą (Turcja) i Egipt.

    Pierwsza połowa XV wieku upłynęła na kolejnych wojnach z Księstwem Mediolanu. Nowy doża wenecki od 1423 roku, Francesco Foscari zaangażował Republikę Wenecką w walkę o hegemonię w północnych Włoszech. Trwająca z przerwami wieloletnia wojna długo nie przyniosła rozstrzygnięcia. Dopiero gdy wojska weneckie podeszły niemal pod mury Mediolanu (1445) rozpoczęły się rokowania pokojowe. Wenecja była u szczytu swego powodzenia w północnych Włoszech i usiłowała narzucić swą hegemonię całej Lombardii. Przed całkowitą klęską uchronił Mediolan Francesco I Sforza, który w trakcie skomplikowanych negocjacji i walk zmusił Wenecję do uznania niezależności Mediolanu, choć Republika zatrzymała większość swych wcześniejszych zdobyczy. Podpisany w Lodi pokój na 40 lat zapewnił Italii względną stabilizację.

    Orso Ipato - doża wenecki od 726 do 737. Pochodził z Heraklei. Był ojcem kolejnego doży - Teodato Ipato. Zamordowany w 737, prawdopodobnie z polecenia Bizantyjczyków.Wenecja Euganejska (wł. Veneto) – region administracyjny w północno-wschodnich Włoszech o powierzchni 18 377 km² ze stolicą w Wenecji (331,4 tys. mieszkańców). Od północy graniczy z Austrią, od wschodu z regionem Friuli-Wenecja Julijska, od południa z Emilią-Romanią a od zachodu z Trydentem-Górną Adygą i Lombardią.

    Wenecja a | edytuj kod]

    Forteca wenecka na wyspie Tenedos (obecnie turecka Bozca) była ważną bazą u wejścia do Dardaneli.

    Zaangażowanie się Wenecji w rywalizację państewek włoskich osłabiło jej pozycję na wschodzie. Wzrost potęgi i aktywności Turków niepokoił Wenecjan, jednak przez długi czas Republika starała się zabezpieczyć swój handel i stan posiadania na Wschodzie poprzez układy z sułtanami tureckimi. Przyczyną tej polityki był fakt relatywnej słabości Wenecji wobec potęgi Turków. Republika dysponowała wprawdzie silną flotą, ale na lądzie nie miała szans w walce z zaprawionymi w boju oddziałami Osmanów. Jej siły lądowe były zresztą cały czas zaangażowane w wojnach w Italii. Pierwsze starcie z Turkami nastąpiło, gdy w roku 1423 Osmanowie zaatakowali weneckie Thessaloniki. Po długim i krwawym oblężeniu Wenecjanie skapitulowali (1430). Wkrótce rozpoczęły się również ataki osmańskie na weneckie posiadłości w Albanii i Dalmacji (1447–1448). Odpowiedzią Republiki na to zagrożenie było fortyfikowanie swych posiadłości, a także wysłanie korpusu obronnego do Konstantynopola, gdzie Wenecjanie walczyli z Turkami w roku 1453 u boku Greków i Genueńczyków. Jednak po upadku Konstantynopola wenecka Signoria wysłała do zwycięskiego Mehmeda II swego ambasadora z propozycją pokoju. Efektem jego rozmów był tzw. „dobry pokój” zawarty w 1454. Umożliwił on Wenecjanom zawijanie do portów tureckich i na swobodny handel w całym regionie. Jednak wzrost potęgi Turków osmańskich miał pozostać dla Wenecji głównym problemem polityki zagranicznej i być jedną z przyczyn schyłku świetności Republiki. Pokój był zresztą wciąż łamany przez Turków, którzy poszerzali swoje posiadłości także kosztem Wenecji. W drugiej połowie XV wieku Imperium Osmańskie zaczęło rozwijać silną flotę wojenną, co umożliwiło Turkom ataki na wyspiarskie posiadłości Republiki. Wenecja straciła w tym czasie niemal wszystkie posiadłości w Grecji i Albanii: Eubeę (1470), Kefalinię (1479), Modon (1500). Mimo tego Republika wciąż stawiała na morzu silny opór potędze osmańskiej, będąc jedną z barier broniących Zachodu przed turecką inwazją. Jednym z ostatnich sukcesów Wenecji na wschodzie było przyłączenie Cypru, który w 1489 Republice przekazała ostatnia królowa tej wyspy – Wenecjanka Katarzyna Cornaro.

    Uskokowie (chorw. Uskoci) – zbiegli katoliccy Chorwaci, którzy „uskoczyli” w XVI i XVII wieku z terenów Bośni i Serbii przed wojskami tureckimi i schronili się blisko wybrzeża Adriatyku w niedostępnych górach Welebitu. Uskokowie pełnili rolę pogranicznej ludności o charakterze wojskowym, która walczyła z Turkami także w trakcie pokoju. W tym względzie pełnili podobną rolę jak Kozacy w Rzeczypospolitej i podobnie jak Kozacy pływali na niewielkich i ruchliwych łodziach. Uskokowie brali udział w licznych wojnach Habsburgów z Turkami, wspierali także Wenecjan i Hiszpanów – walczyli m.in. w bitwie pod Lepanto (1571).Bergamo – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Bergamo. Dawna nazwa miejscowości to Bergomum.

    Republika Wenecka w XVI wieku[ | edytuj kod]

    Początek wojen włoskich, | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Wojny włoskie.

    W roku 1494 wybuchły tzw. „wojny włoskie”, które były częścią zmagań o hegemonię europejską między Francją a Habsburgami (Hiszpanią i Austrią). Włochy ze względu na swe bogactwo i rozdrobnienie stały się łatwym łupem dla obcych mocarstw. Republika Wenecka była jedynym włoskim państwem, które było na tyle silne, by stawić zdecydowany opór obcej inwazji. W trakcie walk Wenecja usiłowała lawirować między walczącymi stronami, by wygrać jak najwięcej dla siebie. Początkowo ta polityka odnosiła sukcesy: Republika dzięki sojuszowi z Francją odebrała Mediolanowi Cremonę (1499), a w walce przeciw Państwu Kościelnemu zdobyła Cervię i Rawennę (1500–1501). Kolejnym sukcesem Wenecji było odparcie najazdu cesarza Maksymiliana i zajęcie w 1508 roku Gorycji, Triestu i Fiume. Republika Św. Marka stała u szczytu swej potęgi, stając się równorzędnym partnerem wobec obcych mocarstw.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.

    Potęga Wenecji stała się wkrótce solą w oku zarówno obcych mocarstw, jak i innych włoskich państewek. Do zagorzałych przeciwników Republiki zaliczał się papież Juliusz II (1503–1513). 10 grudnia 1508 w Cambrai Maksymilian i Ludwik XII zawiązali Ligę do walki z Republiką św. Marka. W 1509 przystąpił do niej papież i obłożył Wenecję ekskomuniką. Do Ligi przystąpiły również mniejsze państwa włoskie. Wojska weneckie zaczęły ponosić klęski. Po bitwie pod Agnadello (9 maja 1509) armia wenecka poszła w rozsypkę, a wrogowie Republiki szybko opanowali niemal całą Terrafermę. Francuzi zajęli wenecką Lombardię, papież posiadłości w Romanii, Hiszpanie odbili miasta w Apulii, cesarz natomiast tereny utracone w poprzednim roku oraz Friuli i część Veneto. Przed całkowitym rozbiorem jej posiadłości Wenecję uratowała zręczna polityka rozbijania Ligi oraz powstania chłopskie, jakie ogarnęły Terrafermę. Mając znaczne zasoby pieniężne Republika odbudowała także armię lądową i przeszła do kontrofensywy. Jeszcze latem 1509 roku zdołała odzyskać Padwę, wkrótce odparła też atak wojsk cesarskich. Sukcesy te umożliwiły Republice stanąć do negocjacji pokojowych bez przymusu kapitulacji. Pierwszym, który postanowił skończyć wojnę z Republiką był Juliusz II. Pokój z papieżem zawarto 24 lutego 1510 roku. Wenecja zrzekła się w nim zdobyczy w Romanii.

    Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān – "ten, który ma władzę") – tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.VI wojna wenecko-turecka – wojna toczona w latach 1645-1669 między Republiką Wenecką a Imperium Osmańskim, zwana również wojną kandyjską od głównego portu Wenecjan na Krecie – Kandii. Konflikt ten był jednym z najdłuższych i najbardziej krwawych w historii wojen turecko-weneckich i przyczynił się do osłabienia zarówno Wenecji jak i Turcji. W wyniku wojny Wenecja musiała pogodzić się z utratą Krety.

    Dalszy ciąg wojen włoskich (1511–1529)[ | edytuj kod]

    Po rozerwaniu Ligi z Cambrai Wenecja przystąpiła do nowej koalicji przeciw Francji. Mimo klęski państw włoskich w krwawej bitwie pod Rawenną (11 kwietnia 1512) Francuzi zostali wkrótce zmuszeni do wycofania się z Włoch. Wenecja dążyła teraz do odzyskania wszystkich swych posiadłości sprzed wojen włoskich, jednak opór papiestwa, Szwajcarów i cesarza spowodował jej ponowne przejście na stronę Francji (1513). Republice udało się wówczas odbić Brescię, Cremonę i Legnano. Ofensywa sojuszu załamała się jednak, gdy wojska francuskie poniosły klęskę pod Novarą (6 czerwca 1513). Wenecja utraciła ponownie większość miast Terrafermy. Hiszpanie wkroczyli w głąb terytorium weneckiego, pod koniec września docierając pod samą stolicę. Bez silnej floty na Adriatyku nie byli jednak w stanie zagrozić samej Wenecji i wycofali się.

    Enrico (Henryk) Dandolo (ur. ok. 1107, zm. 1205) − doża Wenecji od 21 czerwca 1192 do 1 czerwca 1205 (czasami daty panowania to 1193 - 1205).Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.

    Wojnę w Italii wznowił nowy król Francji, Franciszek I, który niedługo po objęciu tronu wkroczył z silnym korpusem do Italii. Dzięki temu w ważnej bitwie pod Maringano wojska francusko-weneckie zmiażdżyły Szwajcarów (13–14 września 1515). Sukces ten spowodował wycofanie się Szwajcarii z aktywnej polityki w północnych Włoszech. Zwycięstwo francusko-weneckie ostudziło zapał Habsburgów do walki i po nieudanej inwazji cesarskiej na Mediolan zawarto pokój w Brukseli (1516), na mocy którego cesarz uznał prawa francuskie do Mediolanu i weneckie do wszystkich miast Terrafermy z wyjątkiem Cremony.

    Księstwo Naksos (także Księstwo Archipelagu, Księstwo Egejskie, wł. Ducato di Nasso, gr. Δουκάτον Νάξου) – księstwo utworzone przez Wenecjan na terenie archipelagu Cykladów, istniejące od czasów IV krucjaty do podboju osmańskiego w XVI wieku.Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.

    W dalszych zmaganiach wojennych, które wznowiono w 1521 roku, Wenecja zagrożona przez postępy armii tureckich znów zmieniła front i stanęła po stronie Habsburgów. Zmagania od początku przybrały dla Francji zły obrót, a kulminacją jej porażek była wielka klęska w bitwie pod Pawią (24 lutego 1525), w której do niewoli dostał się król Francji, Franciszek I. Włochy znalazły się pod całkowitą dominacją Habsburgów, ale gwałtowny wzrost ich potęgi spowodował nową zmianę przymierzy. Wenecja ponownie przystąpiła do antyhabsburskiego sojuszu Francji, papiestwa, Mediolanu i Florencji (1526). Liga prowadziła działania dość nieudolnie i wkrótce jej wojska doznały klęski pod Borgoforte. Francuzi dokonali jeszcze jednej, nieudanej inwazji na Italię. Po ich klęsce nastał pokój, a niekwestionowanym panem całych Włoch stał się Karol V Habsburg (1529). Republika Wenecka wyszła z okresu wojen włoskich osłabiona, choć jako jedyne państwo Italii zachowała pełną suwerenność. Musiała jednak pogodzić się z utratą przodującej roli we Włoszech i skupić na obronie swych posiadłości wschodnich coraz bardziej zagrożonych przez potęgę turecką.

    Liga Święta – związek państw katolickich organizowany przez papieży w Europie w okresie od końca XV do początku XVIII wieku przeciw niektórym państwom katolickim (np. Francji), muzułmańskiej Turcji lub krajom protestanckim.Rawenna (wł. Ravenna) – miasto i gmina w północnych Włoszech w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna. Według danych na rok 2007 gminę zamieszkuje 151 055 osób, 228 os./km².

    Wojny z Turcją w XVI wieku[ | edytuj kod]

    Po roku 1529 Wenecja nie brała udziału w zmaganiach między Habsburgami a Francją. Nowym wyznacznikiem polityki weneckiej stało się teraz rosnące zagrożenie tureckie. Podbój Egiptu mameluków (1517–1521) przez sułtana Selima I uczynił z Turcji największą potęgę we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Turcy przejęli najważniejsze szlaki handlowe prowadzące z Europy do Indii. Ponieważ niemal jednocześnie rozpoczęła się epoka wielkich odkryć geograficznych, spowodowało to utratę uprzywilejowanego statusu Wenecji w handlu, choć Republika pozostała najbogatszym państwem śródziemnomorskim.

    Monemwasia (gr. Μονεμβασία, Monemvasiá) – miasto w prefekturze Lakonia na Peloponezie w Grecji. Według danych z 2001 roku liczy 4660 mieszkańców. Pełni funkcję ważnego ośrodka turystycznego. Znajdują się tutaj potężne fortyfikacje oraz kościoły bizantyjskie. Ze względu na położenie, u podnóża wielkiej skały wyrastającej z morza, miasto nazywane jest Gibraltarem Wschodu. Monemwasię łączy ze stałym lądem jedynie wąska grobla. Nazwa miasto pochodzi od zwrotu moni emvasis ("jedno wejście"), bowiem ze stałego lądu do miasta można dostać się wyłącznie przez jedną bramę.Bitwa morska pod Prewezą – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 28 września 1538 r. podczas IV wojny wenecko-tureckiej (1536–1540), będącej częścią zmagań Ligi Świętej, z Turcją u wybrzeży Prewezy położonej w północno-zachodniej Grecji, pomiędzy flotą osmańską a siłami antytureckiej Ligi Świętej zwołanej przez papieża Pawła III.

    Od końca XV wieku Republika św. Marka zaangażowana była w walki w Italii i przez długi czas unikała konfliktu z Imperium Osmańskim. Jednak ekspansja turecka nie mogła ominąć posiadłości weneckich. Wojna turecko-wenecka wybuchła w roku 1537 i była częścią szerszego konfliktu Turków z Habsburgami. Wojna rozpoczęła się od inwazji tureckiej na wyspę Korfu, której jednak Osmanowie nie zdołali zdobyć. Pod wrażeniem ataków floty tureckiej na Italię papież Paweł III zorganizował Ligę Świętą, w której obok Państwa Kościelnego wystąpiły razem Genua, Wenecja i Hiszpania. Flota sojusznicza doznała jednak klęski w bitwie morskiej pod Prevezą (28 września 1538). Skutki tej porażki najbardziej odczuli Wenecjanie, którzy w roku następnym utracili swe ostatnie posiadłości na Peloponezie i Cykladach (z wyjątkiem wyspy Tinos). Traktat pokojowy zawarty między Wenecją a Turcją w roku 1540 zmusił Wenecję do uznania nabytków tureckich.

    Legnano – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Mediolan. W 1176 Fryderyk I Barbarossa został pokonany pod Legnano przez miasta Ligi Lombardzkiej.Cypr – azjatycka wyspa we wschodniej części Morza Śródziemnego, często traktowana jako część Bliskiego Wschodu, czasami jednak zaliczana do Europy, historycznie, kulturowo i politycznie stanowiąca część Europy. Trzecia pod względem wielkości wyspa na Morzu Śródziemnym po Sycylii i Sardynii.
    Bitwa pod Lepanto na obrazie weneckiego malarza Andrea Vicentino.

    Pokój z roku 1540 okazał się dość trwały i był przedłużany przez następne 30 lat. Jednak po tym czasie sułtan Selim II wysłał do Wenecji poselstwo, w którym w zamian za utrzymanie pokoju zażądał cesji Cypru (1570). Wenecjanie pewni poparcia innych państw chrześcijańskich odmówili żądaniom tureckim. 27 czerwca 1570 roku armia turecka dokonała inwazji na Cypr. Tymczasem na wezwanie papieża Piusa V w maju 1571 sformowano nową Świętą Ligę z udziałem Państwa Kościelnego, Hiszpanii, Wenecji, Genui, Sabaudii i Malty Joannitów. Połączona flota sprzymierzonych nie zdołała uratować Cypru, jednak 7 października 1571 w wielkiej bitwie pod Lepanto rozgromiła flotę turecką. Zwycięstwo to, choć niewykorzystane militarnie, stało się początkiem zmierzchu potęgi morskiej Turcji. Wojna była kontynuowana jeszcze dwa lata, ale już bez większych sukcesów ze strony Wenecji i jej sojuszników.

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.San Marino, Republika San Marino (wł. Repubblica di San Marino) – państwo śródlądowe w Europie Południowej stanowiące enklawę na obszarze Włoch. Stolica kraju to San Marino.

    Upadek znaczenia i kres istnienia Republiki (XVII – XVIII wiek)[ | edytuj kod]

    Przełom XVI i XVII wieku był dla Wenecji, jak i całych Włoch okresem względnego pokoju i przejściowej poprawy koniunktury gospodarczej. Pojawienie się nowych potęg handlowych na Oceanie Indyjskim (Holendrów i później Anglików) przecinało jednak tradycyjny szlak, którym wschodnie towary poprzez Morze Czerwone i Śródziemne docierały za pośrednictwem Wenecji do Europy. Republika starała się unikać uwikłania w wielką politykę i stawała się państwem coraz bardziej defensywnym i konserwatywnym. Mimo tych negatywnych zjawisk Wenecja w wieku XVII i XVIII przeżywała wspaniały rozkwit kulturalny, gdy kultura włoska doby baroku i oświecenia (zwłaszcza muzyka i malarstwo) raz jeszcze dała Europie plejadę wybitnych i uznanych artystów.

    Bitwa pod Lepanto (obecnie Nafpaktos) – bitwa morska stoczona 7 października 1571 na południowy zachód od Lepanto pomiędzy Imperium osmańskim a Ligą Świętą, zakończona zwycięstwem chrześcijan. Bój pod Lepanto był jedną z najkrwawszych bitew morskich w dziejach świata.Bitwa pod Wiedniem została stoczona 12 września 1683 roku między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Zakończyła się klęską Osmanów, którzy od tej pory przeszli do defensywy i przestali stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej części Europy.

    Wojny z Habsburgami w pierwszej połowie XVII wieku[ | edytuj kod]

    Zwycięstwo Hiszpanii w walce o dominację nad Italią zaważyło na historii Włoch w całym XVII stuleciu. Dominacja habsburska uniemożliwiła Wenecji na swobodną politykę w Italii, dlatego Republika wspierała przeciwników Hiszpanii i Austrii. W latach 1615–1617 doszło do wojny Wenecji z Austrią na tle grabieżczych wypraw uskoków. Zakończyła się ona sukcesem Wenecjan i zmusiła Habsburgów do ukrócenia korsarskiej działalności uskoków. Na lata 1624–1626 przypadły walki w wojnie o alpejską dolinę Valtellinę, która łączyła hiszpańską Lombardię z austriackim Tyrolem. Dzięki pomocy Francji i Sabaudii konflikt zakończył się po myśli Wenecjan i ostatecznie Habsburgowie musieli ponownie ustąpić. Pokój nie trwał jednak długo, gdyż obawy przed przewagą habsburską spowodowały, że w konflikcie o sukcesję mantuańską (1628–31) Wenecjanie poparli kandydaturę francuską w Mantui, choć na tej wojnie Republika nic nie zyskała.

    Ferrara – miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, w prowincji Ferrara, ok. 50 km na NNW od Bolonii, nad rzeką Pad, która płynie 5 km na północ od centrum. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 130 461 osób (322,9 os./km²).Turyn (wł. Torino) – miasto w północno-zachodnich Włoszech, przy ujściu rzeki Dora Riparia do rzeki Pad, na przedgórzu Alp Zachodnich. Jest stolicą prowincji Piemont. Patronem miasta jest św. Jan Chrzciciel (święto obchodzone 24 czerwca).

    Wojny z Imperium Osmańskim (1645–1718)[ | edytuj kod]

    Ostateczny zmierzch potęgi Republiki nastąpił w wyniku długich i wyniszczających wojen z Imperium osmańskim. W pierwszej z nich, zwanej kandyjską (1645–1669), Wenecjanie mimo wielu sukcesów na morzu i heroicznej, 20-letniej obrony Kandii zmuszeni zostali odstąpić Turkom Kretę. Do kolejnej wojny przeciw Turcji przystąpili Wenecjanie po zwycięstwie Jana III Sobieskiego w bitwie pod Wiedniem (1683). Wojna tzw. Ligi Świętej, w której obok Austrii, Polski i Wenecji brało udział papiestwo i Rosja trwała do roku 1699. Wenecja odniosła w niej szereg sukcesów i w traktacie karłowickim przyznano jej zdobycze w Dalmacji i Peloponez (Moreę). Nie powiodła się jednak próba odzyskania Krety. Zwycięstwo to Republika odniosła ogromnym kosztem, który zrujnował jej gospodarkę i budżet. Nabytki okazały się ponadto bardzo ubogie, a Wenecji zabrakło funduszy na ich ufortyfikowanie. Gdy więc Turcy postanowili podjąć rewindykację utraconych obszarów Wenecja nie była w stanie ich obronić. Wojna, która trwała w latach 1714–1718, mimo wsparcia Austrii zakończyła się klęską Republiki i utratą Peloponezu.

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Krucjaty (łac. crux, krzyż) – określenie religijnie sankcjonowanych wypraw zbrojnych w średniowieczu, podejmowanych przez państwa i rycerstwo głównie katolickiej Europy. Wojny te były prowadzone przede wszystkim przeciw muzułmanom, ale także przeciw poganom, chrześcijańskim heretykom, a czasami nawet przeciw samym katolikom. Choć powody tych wojen były w dużym stopniu religijne, to mieszały się one również z czynnikami politycznymi i ekonomicznymi. Krucjaty ogłaszane były głównie przez papieży, jednak czasami również przez innych władców, wspieranych przez papiestwo.

    Ostatnie lata Republiki (1718–1797)[ | edytuj kod]

    Klęska roku 1718 ostatecznie zepchnęła Wenecję do roli państwa drugorzędnego i unaoczniła rządzącym Republiką oligarchom słabość militarną państwa. Nie przyczyniło się to jednak do prób zreformowania państwa. Elita władzy, wciąż dostatnia i doskonale radząca sobie w utrzymaniu swej przewagi politycznej i majątkowej nie była zainteresowana zmianami. Dlatego też w XVIII wieku wenecka polityka międzynarodowa polegała na zachowaniu ścisłej neutralności i bierności wobec toczących się konfliktów. Mimo pokoju Republika nie odzyskała już na morzu swej dawnej świetności. Pozostała jednak ważnym ośrodkiem kultury i sztuki promieniującej na całą Europę. Wenecjanie przodowali wciąż w malarstwie, muzyce, teatrze. Do miasta świętego Marka przybywali podróżnicy z całej Europy by poczuć atmosferę słynnych weneckich karnawałów i trwonić pieniądze na koncerty, operę, teatr czy kurtyzany. Ożywienie myśli politycznej w dobie oświecenia nie stało się w Republice zaczątkiem reform państwowych. Republika aż do końca swego istnienia pozostała oligarchią urządzoną według średniowiecznych wzorców. Gdy w roku 1789 we Francji wybuchła rewolucja, jej idee i hasła szybko przeniknęły do Wenecji rządzonej w sposób despotyczny. Toteż gdy w czasie wojny z Austrią Napoleon Bonaparte przekroczył granice Republiki, witany był tam początkowo jako wyzwoliciel. Gdy Napoleon zażądał przeprowadzenia demokratycznych reform w państwie, 12 maja 1797 roku Wielka Rada w czasie burzliwego posiedzenia olbrzymią większością głosów obaliła tysiącletni porządek Republiki i powołała prowizoryczny rząd ludowy. Nie zmieniło to jednak losu bezsilnej już Wenecji, którą Bonaparte poświęcił w imię taktycznego pokoju z Austrią: na podstawie układu w Campo Formio zawartego 17 października 1797 roku większość posiadłości weneckich wraz z samym miastem zostało przyznane Austrii.

    Wojna o sukcesję mantuańską 1628-1631 to konflikt o spadkobierstwo w księstwie Mantui po wymarciu głównej linii książęcej rodu Gonzaga w roku 1627.Turcy osmańscy – nazwa nadawana pierwotnie jednemu ze szczepów oguzyjskich, który z Azji Środkowej przybył u schyłku XIII wieku do zachodniej Anatolii i tu, pod zwierzchnictwem anatolijskich Seldżuków, założył małe lenne księstwo ze stolicą w Söğüt. Pierwszym wodzem Turków osmańskich był Osman I (od jego imienia pochodzi nazwa dynastii, jak też ogółu zislamizowanej ludności Turcji osmańskiej). Po upadku Seldżuków Turcy osmańscy szybko rozszerzyli swe panowanie i w XV wieku władali już całą Azją Mniejszą i większością Bałkanów. Stworzyli silne, scentralizowane państwo – imperium osmańskie.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Durrës, Durrësi (wł. Durazzo, gr. Δυρράχιον, Dyrrhachion, łac. Dyrrachium, srb. Драч) – miasto w Albanii położone nad Adriatykiem.
    Friuli (wł. Friuli, friul. Friûl,słow. Furlanija, niem. Friaul) – region historyczno-geograficzny położony w północno-wschodnich Włoszech. Obecnie wchodzi w skład autonomicznego regionu Friuli-Wenecja Julijska i stanowi 96% jego terytorium. Stolicą i najważniejszym miastem Friuli jest miasto Udine nazywane "Capitâl dal Friûl". Region głównie zamieszkują Friulowie mówiący na co dzień w języku friulskim. Ponadto niektóre gminy strefy przygranicznej zamieszkiwane są przez ponad 50-tysięczną mniejszość słoweńską.
    Józef Andrzej Gierowski (ur. 19 marca 1922 w Częstochowie, zm. 17 lutego 2006 w Krakowie) – polski historyk, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł na Sejm PRL IX kadencji.
    Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Perast (cyr. Пераст; wl. Perasto) - zabytkowe miasteczko liczące nieco ponad 300 mieszkańców, położone na wybrzeżu Boki Kotorskiej, w Czarnogórze (gmina Kotor).
    Selim II zwany Mest (Pijak) (ur. 28 maja 1524 - zm. 12 listopada 1574) – sułtan z dyn. Osmanów, panujący w latach 1566 - 1574.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.099 sek.